کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی اعلام کرد: «آمریکا از روز اول با ما دشمنی کرد و ما هم باید متناسب با آن پاسخ دهیم. با دشمنانی که میخواهند به کشور ما تجاوز کنند و استقلال ما را به هم بزنند باید شدید برخورد کرد و این افراط و غیر افراط ندارد.»
او در بخش دیگری از سخنانش گفت: «اولویت اول ما باید همسایگان ما باشد. اگرچه این اولویت دارد اجرا میشود، شاید در گذشته اینگونه نبود. باید اذعان کنیم در این قسمت، یعنی ارتباط با همسایگانمان، اشتباهات زیادی کردیم.»
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سفر خود به واشینگتن را جلو انداخته و قرار است از اوایل هفته آینده با دونالد ترامپ دیدار کند؛ دیداری که هدف اصلی آن، تضمین در نظر گرفته شدن خطوط قرمز اسرائیل در گفتوگوهای آمریکا و ایران عنوان شده است. مقامهای اسرائیلی بیم دارند که توافقی محدود، بدون پرداختن به موشکهای بالستیک و شبکه نیروهای نیابتی حکومت ایران، امنیت اسرائیل را تضعیف کند.
به نوشته واینت، اسرائیل خواستار توافقی است که شامل برچیدن کامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی باشد؛ از جمله توقف غنیسازی اورانیوم و انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از خاک ایران. افزون بر این، تلآویو بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران برای نظارت «نزدیک، واقعی و با کیفیت بالا»، از جمله بازرسیهای سرزده از سایتهای مشکوک، را یک شرط اساسی میداند.
در بخش موشکی، اسرائیل بر محدود شدن برد موشکهای بالستیک ایران به ۳۰۰ کیلومتر تاکید دارد تا امکان هدف قرار دادن خاک اسرائیل از بین برود. همچنین توقف حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی در منطقه، از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن، از دیگر مطالبات کلیدی اسرائیل عنوان شده است.
واینت به نقل از یک منبع سیاسی ارشد نوشت که علت اصلی جلو انداختن سفر نتانیاهو به آمریکا، تلاش برای اثرگذاری مستقیم بر روند مذاکرات و بهویژه برجسته کردن موضوع موشکهای بالستیک بوده است. با این حال، در اورشلیم اذعان میشود که تقریبا همه این مطالبات، بهجز موضوع هستهای، برای تهران «غیرقابل قبول» تلقی میشود و مشخص نیست ایالات متحده تا چه اندازه بر اجرای آنها پافشاری کند.
طبق این گزارش، گفتوگوهای اخیر در عمان حدود هشت ساعت به طول انجامیده و عمدتاً غیرمستقیم بوده است. تمرکز مذاکرات بیشتر بر تعیین چارچوب گفتوگوها بوده و پیشرفتی اساسی حاصل نشده، هرچند آمریکا با برگزاری نشست بعدی موافقت کرده و به جمهوری اسلامی هشدار داده که این بار باید با پیشنهادهای محتوایی وارد شود.
در پایان، واینت نوشت که همزمان با روند دیپلماتیک، واشینگتن تلاش دارد پیام روشنی به تهران ارسال کند که گزینه نظامی همچنان روی میز است؛ پیامی که با تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و حضور مقامهای ارشد نظامی در حاشیه مذاکرات تقویت شده است.
کوشنر و ویتکاف شنبه ۱۸ بهمن از ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن بازدید کردند.
سیانان گزارش داد این بازدید به دعوت برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) و با هدف «قدردانی» از نظامیان آمریکایی مستقر در منطقه انجام گرفت.
این اقدام نشان میدهد با وجود از سرگیری مذاکرات تهران و واشینگتن، دولت ترامپ همچنان به آرایش نظامی خود در منطقه توجه چشمگیری دارد.
حضور نظامی ایالات متحده در منطقه طی هفتههای اخیر و همزمان با بررسی گزینههای حمله به ایران افزایش یافته است.
پیشتر، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در گفتوگو با پیبیاس اعلام کرد واشینگتن بهدنبال دستیابی به توافقی با تهران است، اما درباره پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش، از جمله در حوزه هستهای و موشکی، تردید دارد.
او تاکید کرد: «ایران یک چالش واقعی است؛ چالشی که نهتنها به خاورمیانه، بلکه به کل جهان مربوط میشود.»
تمجید ویتکاف از «صلح از مسیر قدرت»
ویتکاف ۱۸ بهمن در شبکه ایکس نوشت به همراه کوپر و کوشنر با ملوانان و تفنگداران دریایی حاضر در ناو آبراهام لینکلن، گروه رزمی آن و یگان هوایی ناو دیدار کرده است.
او افزود این نیروها امنیت آمریکا را حفظ میکنند و پیام «صلح از مسیر قدرت» ترامپ را محقق میسازند.
ویتکاف همچنین از دیدار با خلبانی خبر داد که یک پهپاد جمهوری اسلامی را که با «نیتی نامشخص» به ناو لینکلن نزدیک شده بود، سرنگون کرد.
۱۵ بهمن، «موسسه مطالعه جنگ» گزارش داد حکومت ایران با هدف به نمایش گذاشتن تواناییهای خود و همچنین ارزیابی واکنشهای دفاعی آمریکا، دو عملیات شناسایی-آزمایشی علیه نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس انجام داده است.
ترامپ ۱۷ بهمن در مصاحبه با خبرنگاران، مذاکرات تهران و واشینگتن در مسقط را «بسیار خوب» توصیف کرد.
او افزود گفتوگوها میان دو طرف در روزهای آینده ادامه خواهد یافت.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال تهدیدهای اخیر خود درباره اقدام نظامی احتمالی علیه ایران را تکرار کرد و هشدار داد: «اگر آنها به توافق نرسند، پیامدها بسیار شدید خواهد بود.»
مذاکرات عمان نخستین دور گفتوگوها میان دو طرف از زمان جنگ ۱۲ روزه بود.
چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ بهمن در دوحه گفت حکومت ایران غنیسازی صفر و خروج ذخایر اورانیوم از کشور را نمیپذیرد، اما برای کاهش درصد غنیسازی آمادگی دارد.
پیشتر دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد بنیامین نتانیاهو چهارشنبه ۲۲ بهمن با ترامپ در واشینگتن دیدار میکند و محور آن نیز مذاکرات اخیر با جمهوری اسلامی خواهد بود.
روزنامه نیویورکتایمز ۱۸ بهمن نوشت جمهوری اسلامی در به درازا کشاندن گفتوگوهای هستهای مهارت دارد و اکنون در حال آزمون صبر ترامپ است.
همزمان با پایان مذاکرات مسقط، وزارت خزانهداری ایالات متحده از قرار گرفتن ۱۴ کشتی، ۱۳ نهاد و دو فرد مرتبط با فروش نفت ایران در فهرست تحریمهای آمریکا خبر داد.
دفتر نتانیاهو در بیانیهای اعلام کرد این دیدار چهارشنبه ۲۲ بهمن در واشینگتن برگزار میشود و محور آن مذاکرات اخیر با جمهوری اسلامی خواهد بود.
بر اساس این بیانیه، نتانیاهو معتقد است «هرگونه مذاکرهای باید شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و توقف حمایت از محور ایران باشد».
محور ایران عبارتی است که مقامهای اسرائیلی برای اشاره به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، نظیر حماس، حزبالله، حوثیهای یمن و حشد شعبی، استفاده میکنند.
بیانیه دفتر نخستوزیری اسرائیل یک روز پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در مسقط درباره برنامه هستهای حکومت ایران مذاکره کردند.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
عراقچی ۱۸ بهمن نیز در سخنانی در دوحه گفت جمهوری اسلامی غنیسازی صفر و خروج ذخایر اورانیوم از ایران را نمیپذیرد، اما برای کاهش درصد غنیسازی آمادگی دارد.
او افزود در صورت اقدام نظامی واشینگتن، جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه حمله نمیکند، بلکه پایگاههای آمریکا در این کشورها را هدف قرار میدهد.
در سوی دیگر، ترامپ شامگاه ۱۷ بهمن اعلام کرد مذاکرات تهران و واشینگتن «شروع خوبی» داشته و او «هیچ عجلهای» برای رسیدن به توافق ندارد.
پیام حضور فرمانده سنتکام در هیات مذاکرهکننده آمریکا
ترکیب هیات مذاکرهکننده آمریکا در مسقط با حضور یک چهره غیرمنتظره همراه بود: برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام).
روزنامه واشینگتنپست ۱۸ بهمن در همین رابطه نوشت ترامپ در اقدامی «غیرمعمول»، از فرماندهان نظامی برای پیشبرد دیپلماسی در سطح بالا بهره گرفته است.
علاوه بر کوپر که با لباس نظامی در گفتوگوهای مسقط حضور داشت، دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، نیز در مذاکرات اخیر برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین نقشآفرینی کرد.
واشینگتنپست افزود: «بهکارگیری فرماندهان نظامی - چه بهخاطر دانش و شبکه ارتباطی آنها و چه برای القای این پیام که گزینههای سختتری ممکن است در دستور کار قرار گیرد - نشان میدهد که دولت جمهوریخواه چگونه چارچوبهای سنتی سیاست خارجی و دیپلماسی آمریکا را برهم زده است.»
الیزا ایورز که سابقه فعالیت در حوزه امنیت ملی در دولتهای جورج دبلیو بوش و باراک اوباما را دارد، معتقد است سپردن نقشهای دیپلماتیک به فرماندهان نظامی بیانگر آن است که دولت ترامپ جایگاه دیپلماتهای حرفهای و ابزارهای دیپلماسی را کماهمیت کرده و در عوض، بیش از اندازه به توان نظامی برای مواجهه با چالشهای سیاست خارجی تکیه دارد.
یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی ۱۷ بهمن به خبرگزاری رویترز گفت حضور فرمانده سنتکام میتواند «مذاکرات هستهای غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا را به خطر بیندازد.
ترامپ ۱۷ بهمن تایید کرد مذاکرات تهران و واشینگتن در روزهای آینده ادامه خواهد یافت. با این حال، هنوز تاریخ مشخصی برای دور جدید گفتوگوها اعلام نشده است.
نیویورکتایمز شنبه ۱۸ بهمن گزارش داد جمهوری اسلامی اکنون بار دیگر به راهبردی آشنا متوسل شده است؛ انجام «مذاکراتی طولانی و فرسایشی» درباره برنامه هستهای خود.
این روزنامه افزود در عین حال، با توجه تقویت آرایش نظامی آمریکا در منطقه و نگرانی اسرائیل درباره موشکهای بالستیک ایران، ممکن است این مسیر کوتاهتر از آن باشد که جمهوری اسلامی گمان میکند.
گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشینگتن ۱۷ بهمن در عمان برگزار شد و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، آن را «شروع خوبی» توصیف کرد.
او در مصاحبه با رسانههای ایران گفت: «توافق کردیم گفتوگوها ادامه پیدا کند، اما در پایتختها مشورت خواهیم کرد که چگونه ادامه دهیم. اگر این روند ادامه پیدا کند، میتوانیم در نشستهای بعدی به یک چارچوب محکم برای مذاکرات آینده برسیم.»
عراقچی ۱۸ بهمن بار دیگر مواضع اخیر مقامهای جمهوری اسلامی را تکرار کرد؛ اینکه تهران بر «حق غنیسازی» اصرار دارد و برنامه موشکهای بالستیک قابل مذاکره نیست.
در سوی دیگر، ترامپ شامگاه ۱۷ بهمن به خبرنگاران گفت مذاکرات تهران و واشینگتن «شروع خوبی» داشته و او «هیچ عجلهای» برای رسیدن به توافق ندارد.
او تاکید کرد جمهوری اسلامی نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند و باید این موضوع را بپذیرد.
۱۷ بهمن، خبرگزاری رویترز به نقل از یک دیپلمات منطقهای گزارش داد حکومت ایران در جریان مذاکرات عمان، درخواستهای ایالات متحده را برای توقف غنیسازی اورانیوم در خاک خود رد کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران اعلام آمادگی کرده تا درباره «سطح و درجه خلوص» غنیسازی یا ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای در این حوزه گفتوگو کند.
آزمودن صبر ترامپ
نیویورکتایمز در ادامه به نقل از تحلیلگران گزارش داد اکنون این پرسش مطرح است که آیا ترامپ برای دستیابی به یک توافق صبر و حوصله کافی دارد یا نه؛ در حالی که تهران آشکارا در حال آزمودن میزان این صبر است.
این روزنامه افزود نیروهای آمریکایی جهت آمادهسازی برای آغاز یک جنگ منطقهای احتمالی به زمان بیشتری نیاز دارند و این شرایط، فرصتی برای ادامه گفتوگوها فراهم میکند.
نیویورکتایمز نوشت: «اما اینکه این زمان چقدر است، روشن نیست. تحلیلگران میگویند لحن اولیه ترامپ در حمایت از ایرانیانی که علیه رژیم اعتراض کردند و هزاران نفرشان کشته شدند، اعتبار شخصی او را در معرض آزمون قرار داده و احتمال اقدام نظامی را بهمراتب بیش از گذشته افزایش داده است.»
در همین حال، جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در ایکس نوشت: «وزیر خارجه رژیم ایران، مانند علی باقری و علی شمخانی، بر یک خواسته حداکثری پافشاری کرد و حتی از پذیرش صادرات ذخایر اورانیوم غنیشده و غنیسازی صفر خودداری ورزید.»
برادسکی تاکید کرد: «اگر این [وضعیت] ادامه یابد، هیچ توافقی در کار نخواهد بود.»
پس از مذاکرات مسقط، کاخ سفید خبر داد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی تازه، وضعیت «اضطرار ملی» علیه ایران را تمدید کرده و سازوکاری جدید برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که با جمهوری اسلامی دادوستد اقتصادی دارند، ایجاد کرده است.
