مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در مصاحبه با پیبیاس گفت خواهان دستیابی به یک توافق است، اما نسبت به پایبندی جمهوری اسلامی به تعهدات خود از جمله هستهای و موشکی تردید دارد. او افزود: «ایران یک چالش واقعی است؛ چالشی که نه فقط به خاورمیانه، بلکه به کل جهان مربوط میشود.»
سعد معن، رییس ستاد اطلاعرسانی امنیتی عراق، شنبه ۱۸ بهمن از انتقال ۲۲۵۰ عضو داعش از سوریه به عراق خبر داد.
او افزود فرآیند انتقال زندانیان داعش همچنان ادامه دارد و بغداد این مسئولیت بزرگ را «از طرف تمام جهان» بر عهده گرفته است.
به گزارش وبسایت کردستان۲۴، این عملیات با هماهنگی ائتلاف بینالمللی و از مسیرهای زمینی و هوایی انجام شد و زندانیانی که دارای تابعیتهای عراقی، سوری و چند ملیت دیگر هستند، در مراکز فوق امنیتی نگهداری میشوند.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده بود ایالات متحده در آستانه تکمیل انتقال هفت هزار زندانی وابسته به داعش از سوریه به عراق است.
به گزارش رویترز، این افراد دارای تابعیتهای مختلف، از جمله برخی کشورهای اروپاییاند و در این روند، اولویت با «خطرناکترین» اعضاست.
کمیته ویژه و منافع اطلاعاتی
رییس ستاد اطلاعرسانی امنیتی عراق در ادامه تاکید کرد نیروهای این کشور توانایی بالایی برای مدیریت این پرونده دارند و بازجویی از اعضای داعش میتواند به اطلاعات مهمی منجر شود که امنیت و ثبات منطقه را تقویت خواهد کرد.
معن افزود برای این منظور، کمیتهای عالیرتبه زیر نظر فرماندهی عملیات مشترک برای انجام تحقیقات اولیه تشکیل شده است.
او از نقش نهادهای قضایی عراق برای رسیدگی به این پروندهها در چارچوب قانون اساسی و حاکمیت قانون قدردانی کرد.
انتقال زندانیان با حفاظت آمریکا
بر پایه این گزارش، نیروهای آمریکایی بهطور مستقیم در روند انتقال زندانیان داعش به عراق مشارکت دارند.
تاکنون ۲۲۵۰ عضو داعش در قالب چند کاروان به عراق منتقل شدند که هر کاروان از شش اتوبوس تشکیل میشد.
بخش قابل توجهی از این افراد در حملات داعش در سال ۲۰۱۴ در سوریه و عراق نقش داشتند؛ حملاتی که به کشتار گسترده، آوارگی و بردگی جنسی زنان انجامید.
ششم بهمن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در گفتوگو با محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، از «ابتکار عمل و نقش رهبری» بغداد در تسریع انتقال و نگهداری زندانیان داعش در مراکز امن عراق، در پی ناآرامیهای شمال شرق سوریه، قدردانی کرد.
روبیو و السودانی همچنین درباره تلاشهای دیپلماتیک برای ترغیب کشورها به بازگرداندن اتباع خود از عراق و اجرای عدالت در مورد آنها رایزنی کردند.
آغاز روند قضایی
دستگاه قضایی عراق ۱۳ بهمن اعلام کرد تحقیقات درباره ۱۳۸۷ عضو داعش که بهتازگی از سوریه منتقل شدهاند، آغاز شده است.
به گفته این نهاد، چند قاضی متخصص در حوزه مبارزه با تروریسم زیر نظر رییس شورای عالی قضایی رسیدگیها را شروع کردهاند و روند تحقیق مطابق قوانین ملی و استانداردهای بینالمللی خواهد بود.
روند انتقال زندانیان وابسته به داعش پس از تضعیف نیروهای تحت رهبری کردها در شمالشرق سوریه آغاز شد و بعد از فرار حدود ۲۰۰ عضو ردهپایین داعش از زندان الشدادی در ۳۰ دی شدت گرفت؛ هرچند بسیاری از آنها دوباره دستگیر شدند.
عراق با پشتیبانی ائتلاف تحت رهبری آمریکا در سال ۲۰۱۷ شکست داعش در خاک خود را اعلام کرد و نیروهای دموکراتیک سوریه نیز سال ۲۰۱۹ این گروه را از سوریه بیرون راندند.
عباس عراقچی که برای شرکت در نشست الجزیره به دوحه، پایتخت قطر، سفر کرده، شنبه ۱۸ بهمنماه در مصاحبهای با شبکه الجزیره گفت: «ما به کشورهای همسایه حمله نمیکنیم، بلکه پایگاههای آمریکا در آن کشورها را هدف قرار میدهیم. بین این دو موضوع تفاوت زیادی وجود دارد.»
او افزود: «اگر واشینگتن به ما حمله کند، امکان حمله به خاک آمریکا وجود ندارد، اما به پایگاههای آنها در منطقه حمله خواهیم کرد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در ادامه گفت: «احتمال جنگ همیشه وجود دارد و ما آمادهایم؛ هم برای جنگ و هم برای جلوگیری از وقوع جنگ.»
این اظهارات عراقچی در شرایطی است که جمهوری اسلامی پیشتر در اوایل تیرماه و در واکنش به حملات آمریکا به تاسیسات اتمی خود، پایگاه آمریکا در قطر را هدف قرار داد.
با این حال، همه موشکهای سپاه پاسداران که با اطلاعرسانی قبلی به سمت العدید، پایگاه هوایی ایالات متحده، شلیک شده بود، رهگیری شدند.
در واکنش به این حمله، قطر سفیر جمهوری اسلامی در دوحه را احضار کرد.
درباره موشکها مذاکره نمیکنیم
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین در بخش دیگری از مصاحبه خود به الجزیره گفت: «واشینگتن پس از آن که از طریق تهدید به حملات نظامی به ما فشار آورده بود، کوتاه آمد و به مذاکرات بازگشت.»
عراقچی اضافه کرد: «غنیسازی حق مسلم ماست و باید ادامه یابد و غنیسازی صفر برای ما خارج از چارچوب مذاکرات است.»
به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، میزان غنیسازی به نیاز ایران بستگی دارد و اورانیوم غنیشده از کشور خارج نمیشود.
او افزود: «مذاکره درباره موشکها نه اکنون و نه در آینده، ممکن نیست.»
۱۷ بهمن، یک دیپلمات منطقهای که نامش فاش نشد، به خبرگزاری رویترز گفت ایران در جریان مذاکرات عمان، درخواستهای ایالات متحده را برای توقف غنیسازی اورانیوم در خاک خود رد کرده است.
او افزود که تهران اعلام کرده آمادگی دارد درباره «سطح و درجه خلوص» غنیسازی یا ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای گفتوگو کند.
این دیپلمات گفت که تهران معتقد است به نظر میرسد مذاکرهکنندگان آمریکایی «موضع ایران درباره غنیسازی را درک کردهاند و در قبال خواستههای تهران انعطافپذیری نشان دادهاند».
او همچنین اضافه کرد توانمندیهای موشکی ایران در جریان این مذاکرات در مسقط مطرح نشده است.
پیشتر والاستریت ژورنال به نقل از افراد آگاه از مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گزارش داد که هیچ یک از طرفین از مواضع اولیه خود فاصله زیادی نگرفتند.
بر اساس این گزارش، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به مذاکرهکنندگان آمریکایی اعلام کرد که تهران با توقف غنیسازی یا انتقال آن به خارج از کشور موافقت نخواهد کرد و بدین ترتیب یکی از خواستههای اصلی آمریکا را رد کرد.
به نوشته والاستریت ژورنال، هنوز مشخص نیست که گفتوگوهای جمعه چه تاثیری در یافتن راهحل دیپلماتیک برای برنامه هستهای حکومت ایران خواهد داشت.
پس از مذاکرات جمعه، کاخ سفید اعلام کرد دونالد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی تازه، وضعیت «اضطرار ملی» علیه ایران را تمدید و همزمان سازوکاری جدید برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که با ایران دادوستد اقتصادی دارند، ایجاد کرد.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۸ بهمن از قول مقامهای اوکراینی نوشت که حمله شبانه روسیه، شبکه برق، نیروگاههای تولید انرژی و پستهای توزیع را هدف قرار داد.
به گفته کییف، این عملیات در حالی انجام شد که دمای مناطق هدف گرفته شده رو به کاهش است و پیشبینی میشود در روزهای آینده به منفی ۱۴ درجه سانتیگراد برسد.
انتخاب حمله بهجای دیپلماسی
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که روسیه «هر روز میتواند دیپلماسی واقعی را انتخاب کند، اما بهجای آن حملات تازه را برمیگزیند».
او تاکید کرد: «بسیار مهم است همه کسانی که از مذاکرات سهجانبه [آمریکا، اوکراین و روسیه] حمایت میکنند، واکنش نشان دهند.»
زلنسکی افزود روسیه باید «از توانایی استفاده از سرما بهعنوان اهرمی علیه اوکراین محروم شود».
رویترز نوشت که مسکو بلافاصله به این حملات واکنشی نشان نداد.
ساعاتی پیش از این حملهها، رسانههای روسیه گزارش دادند ولادیمیر آلکسییف، معاون اول رییس اداره اطلاعات نظامی ارتش این کشور، در مسکو هدف تیراندازی قرار گرفته، بهشدت مجروح شده و به بیمارستان منتقل شده است. حملهای در ادامه موج ترور مقامهای ارشد نظامی روسیه.
آسوشیتدپرس گزارش داد که کمیته تحقیق روسیه صبح ۱۷ بهمن اعلام کرد مهاجم ناشناس چندین بار به سوی این مقام امنیتی روسیه شلیک کرده است.
آلکسییف از سال ۲۰۱۱ معاون اول اداره اطلاعات نظامی روسیه بوده و در گذشته برای نقش خود در عملیات نظامی روسیه در سوریه، نشان «قهرمان روسیه» دریافت کرده است.
از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در اسفند ۱۴۰۰، شماری از مقامهای نظامی روس در مسکو هدف حمله قرار گرفتهاند.
آسیب به نیروگاهها و آغاز تعمیرات
دنیس شمیهال، وزیر انرژی اوکراین، گفت حملات روسیه دو نیروگاه حرارتی در مناطق غربی اوکراین و عناصر اصلی سیستم توزیع برق، از جمله پستها و خطوط کلیدی انتقال را هدف قرار داده است.
او در تلگرام نوشت کارکنان بخش انرژی آمادهاند به محض آنکه شرایط امنیتی اجازه دهد، عملیات تعمیر را آغاز کنند.
تشدید حملات و پیامدهای منطقهای
به گفته مقامها، از پاییز سال ۲۰۲۵ حملات روسیه به شبکه برق و زیرساختهای انرژی اوکراین تشدید شده و قطعهای مکرر برق، میلیونها نفر را ساعتها در تاریکی فرو برده است.
مقامهای اوکراینی از اعمال قطع اضطراری برق در سراسر کشور خبر دادند و گفتند دولت از لهستان درخواست واردات اضطراری برق کرده است.
حملات در چندین منطقه از جمله خملنیتسکی، ریونه، ترنوپیل، ایوانو-فرانکیفسک و لویو گزارش شده است.
نیروگاههای حرارتی بورشتین و دوبروتیویر نیز هدف قرار گرفتند.
شرکت دیتک، بزرگترین شرکت خصوصی انرژی اوکراین، اعلام کرد تجهیزات نیروگاههای حرارتیاش بهشدت آسیب دیده و این دهمین حمله به تاسیسات آن از اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون بوده است.
ماکسیم کوزیتسکی، فرماندار لویو، گفت هشدارهای هوایی در این منطقه بیش از شش ساعت ادامه داشته است.
همزمانی با تلاشهای دیپلماتیک
این حملات تنها چند روز پس از آخرین دور گفتوگوها میان اوکراین و روسیه در ابوظبی با میانجیگری ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ انجام شد.
با وجود فشارهای دولت آمریکا و برگزاری چندین دور مذاکره، تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین تاکنون به نتیجه ملموسی نرسیده است.
از سوی دیگر مقامهای لهستان گفتند دو فرودگاه در جنوب شرق این کشور بهطور موقت و بهعنوان اقدام احتیاطی تعطیل شد و سپس فعالیت خود را از سر گرفت.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۸ بهمن در گزارشی به بررسی هفت رویداد کلیدی در روابط تهران و واشینگتن از زمان خروج آمریکا از توافق هستهای تا مذاکرات کنونی پرداخت.
خروج آمریکا از توافق هستهای - اردیبهشت ۱۳۹۷
ترامپ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ و در دوره نخست ریاستجمهوری خود، آمریکا را از توافق هستهای موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» خارج کرد.
این توافق در ازای محدود شدن برنامه هستهای حکومت ایران با هدف جلوگیری از دستیابی به بمب اتم، بخشی از تحریمها علیه تهران را لغو کرده بود.
جمهوری اسلامی اعلام کرده بهدنبال ساخت سلاح هستهای نیست اما آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیوسته از فعالیتهای مشکوک و ادامه غنیسازی اورانیوم بیش از نیاز برای برنامههای غیرنظامی در ایران خبر داده است.
کشته شدن قاسم سلیمانی در حملهای به دستور ترامپ - دی ۱۳۹۸
قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، ۱۳ دی ۱۳۹۸ در حمله پهپادی در عراق که به دستور ترامپ انجام شد، کشته شد.
چند روز بعد، ایالات متحده این اقدام را دفاع از خود توصیف کرد.
ویلیام بار، دادستان کل وقت آمریکا، گفت ترامپ به روشنی اختیار انجام این حمله را داشته و سلیمانی «هدف نظامی مشروع» بوده است.
یک گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل این اقدام را نقض حقوق بینالملل دانست.
مقامهای ایرانی پیشتر خواستار محاکمه ترامپ شده بودند.
تلاش آمریکا برای فعالسازی «اسنپبک» و بازگشت تحریمهای سازمان ملل - مرداد ۱۳۹۹
ایالات متحده در ۲۹ مرداد ۱۳۹۹ روندی را برای بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران آغاز کرد، اما شورای امنیت با تلاش واشینگتن برای تمدید تحریم تسلیحاتی متعارف ایران مخالفت کرد.
۱۳ عضو از ۱۵ عضو شورای امنیت در آن زمان گفتند تلاش آمریکا فاقد اعتبار است، چرا که به سازوکاری متکی بود که در چارچوب توافق برجام (۲۰۱۵) تعریف شده بود. توافقی که آمریکا در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شده بود.
اتهام آمریکا به یک شهروند ایرانی در طرح ترور ترامپ - آبان ۱۴۰۳
ایالات متحده ۱۸ آبان ۱۴۰۳، فرهاد شاکری، شهروند ایرانی، را به ارتباط با طرحی منتسب به سپاه پاسداران برای ترور ترامپ متهم کرد.
به گفته وزارت دادگستری آمریکا، شاکری به نیروهای انتظامی گفته بود قصد نداشته در بازه زمانی تعیینشده از سوی سپاه پاسداران چنین طرحی را تدوین کند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی آن زمان در بیانیهای این ادعا را «نفرتانگیز» خواند و آن را «طرحی از سوی اسرائیل و مخالفان تهران در خارج از کشور» برای «پیچیده کردن روابط آمریکا و ایران» توصیف کرد.
حملات آمریکا به سایتهای هستهای ایران - تیر ۱۴۰۴
ایالات متحده اول تیر ۱۴۰۴ به سایتهای کلیدی هستهای ایران حمله کرد و در کنار اسرائیل، بزرگترین اقدام نظامی غرب علیه جمهوری اسلامی از زمان انقلاب ۳۵۷ا را رقم زد. اقدامی که با تهدید به تلافی همراه شد.
میزان خسارات وارده از این حمله همچنان محل اختلاف است.
یک روز بعد، تهران حملهای موشکی به پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر انجام داد که تلفاتی نداشت و اندکی بعد، جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل پایان یافت.
بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران
پاییز ۱۴۰۴، بریتانیا، فرانسه و آلمان با استناد به نقض توافق هستهای برجام از سوی تهران، روند بازگشت تحریمهای بینالمللی را فعال کردند و تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی دوباره اعمال شد. در این میان تلاش چین و روسیه برای به تعویق انداختن آن، به نتیجه نرسید.
تداوم دیپلماسی
گفتوگوهای دو طرف میان تهران و واشینگتن که جمعه ۱۷ بهمن در عمان برگزار شد، از سوی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، «آغازی خوب» توصیف شد و قرار است ادامه یابد؛ گرچه او هشدار داد: «هر گفتوگویی مستلزم پرهیز از تهدید و فشار است.»
در عین حال، رهبران تهران همچنان عمیقا نگرانند که ترامپ پس از تقویت حضور نیروی دریایی آمریکا در منطقه، تهدیدهای خود را برای حمله به جمهوری اسلامی عملی کند.
ترامپ گفته است اگر توافقی حاصل نشود، احتمالا «اتفاقات بدی» رخ خواهد داد.
با وجود مذاکرات، ایالات متحده جمعه اعلام کرد ۱۵ نهاد و ۱۴ کشتی «ناوگان سایه» مرتبط با تجارت غیرقانونی نفت، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران را تحریم کرده است.
بر اساس این گزارش، جنگندهها روز جمعه پایگاه هوایی «مارهم» را ترک کردهاند تا در صورت «داغ شدن» شرایط امنیتی در خاورمیانه، نقش دفاعی ایفا کنند. ارتش بریتانیا اعلام کرده است که بهطور مستمر وضعیت امنیتی پایگاه آکروتیری را ارزیابی میکند و تصمیم به افزایش داراییهای نظامی در قبرس، در همین چارچوب اتخاذ شده است.
جنگندههای اف۳۵ به ناوگان تایفونهایی میپیوندند که پیشتر در قبرس مستقر بوده و در قالب عملیات «شِیدر» ماموریتهایی را علیه بقایای گروه داعش در عراق و سوریه انجام میدهند. در حالی که تایفونها بهصورت دائمی در این پایگاه حضور دارند، اف۳۵ها صرفاً برای ماموریت دفاعی اعزام شدهاند.
تایمز یادآور شده است که ماه گذشته نیز چهار فروند تایفون از اسکادران مشترک بریتانیا–قطر، به درخواست دولت قطر و به دلیل افزایش تنشهای منطقهای، به این کشور اعزام شده بودند.
این تحرکات نظامی همزمان با برگزاری گفتوگوهای جمهوری اسلامی و آمریکا در عمان صورت گرفته است؛ گفتوگوهایی که پس از یک دوره طولانی تهدیدهای متقابل و همزمان با یک آرایش گسترده نظامی آمریکا در منطقه انجام شد. این نخستین دیدار رودرروی دو طرف از زمان حملات ژوئن گذشته آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران بهشمار میرود.
به نوشته تایمز، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، مذاکرات را «مثبت» توصیف کرده و از توافق دو طرف برای ادامه گفتوگوها خبر داده است. با این حال، موضع واشینگتن بلافاصله شفاف نشد و تنها لحظاتی پس از پایان مذاکرات، آمریکا تحریمهای تازهای علیه صادرات نفت ایران اعلام کرد.
ساعاتی بعد شبکه خبری سیانان گزارش داد که ترامپ در هواپیمای مخصوص ریاستجمهوری آمریکا به خبرنگاران گفت: «مذاکرات بسیار خوبی در مورد ایران داشتیم. به نظر میرسد ایران میخواهد به توافق برسد. باید ببینیم آن توافق چیست. اما من فکر میکنم به نظر میرسد ایران میخواهد به توافقی دست یابد.»
در گزارش تایمز تاکید شده است که ایران تنها حاضر به گفتوگو درباره برنامه هستهای خود بوده و هرگونه مذاکره درباره توان موشکی و قابلیتهای دفاعیاش را رد کرده است. در مقابل، مقامهای آمریکایی پیش از مذاکرات اعلام کرده بودند که خواهان بررسی برنامه موشکهای بالستیک ایران، حمایت تهران از نیروهای نیابتی در منطقه و وضعیت حقوق بشر در داخل کشور هستند.
روزنامه تایمز همچنین به اختلافنظر جدی میان آمریکا و متحدانش اشاره کرده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی، استفاده از حریم هوایی خود برای حمله به ایران را رد کرده و نسبت به پیامدهای پیشبینیناپذیر یک اقدام نظامی علیه حکومت ایران هشدار دادهاند.
به نوشته این روزنامه، ترامپ اگرچه ایران را به «پیامدهای جدی» در صورت عدم توافق تهدید کرده، اما در عین حال نسبت به ورود به یک درگیری گسترده و بلندمدت در خاورمیانه تردید دارد؛ تردیدی که با سیاست «اول آمریکا» او همخوانی دارد.
تایمز در پایان گزارش خود افزوده است در حالی که اسرائیل بهطور فزایندهای برای حملات گستردهتر علیه ایران، بهویژه برنامه موشکی این کشور، فشار میآورد، واشینگتن هنوز بهدنبال حفظ مسیر دیپلماسی است. در همین حال، بریتانیا با اعزام جنگندههای اف۳۵ به قبرس، خود را برای سناریوهای پرتنش احتمالی در منطقه آماده میکند.
