یکی از مخاطبان از شاهرود در پیامی به ایراناینترنشنال گفت ۱۸ دی معترضان بیشتر خیابانهای اصلی را تسخیر کرده بودند، اما نیروهای سرکوبگر برخورد خشونتآمیز را آغاز کردند و با گلولههای جنگی و تفنگهای ساچمهای مردم را هدف قرار دادند.
ایرانیانی که در روزها و هفتههای گذشته کشور را ترک کردهاند، از خشونت عریان نیروهای امنیتی و تردید عمیق نسبت به حمایت خارجی سخن میگویند.
الپائیس در گزارشی میدانی از شهر وان در ترکیه — یکی از اصلیترین گذرگاههای خروج ایرانیان — مینویسد هتلها و گذرگاه مرزی کاپیکوی به پناهگاه موقت معترضانی بدل شده که برای فرار از سرکوب، دسترسی به اینترنت قطعشده، یا ادامه مسیر به کشورهای دیگر از ایران خارج شدهاند. به گفته این روزنامه، اغلب این افراد با صدایی آهسته و نگاهی نگران روایت میکنند و همچنان از تعقیب و ربایش در خاک ترکیه بیم دارند.
بر اساس روایتهای نقلشده، آرامش کنونی در شهرهای ایران نه حاصل فروکشکردن نارضایتی، بلکه نتیجه استقرار گسترده نیروهای مسلح و سرکوب قهری است. یکی از مصاحبهشوندگان به الپائیس گفته است که در تقاطعهای اصلی تهران نیروهای بهشدت مسلح مستقر شدهاند و هیچ تجمعی تحمل نمیشود. به گفته او و دیگران، قطع اینترنت و خطوط تلفن زمینهای فراهم کرد تا سرکوب در سکوت و بدون پاسخگویی انجام شود.
این گزارش همچنین به شهادتهایی اشاره میکند که از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی با سلاحهای مرگبار، از جمله شاتگانهای دستکاریشده، و حتی استفاده از چاقو علیه معترضان حکایت دارد. برخی از معترضان میگویند با وجود خطر مرگ، در صورت ازسرگیری اعتراضها حاضر به بازگشت به خیابانها هستند.
در بخش دیگری از گزارش، الپائیس به آمار قربانیان میپردازد. آمارهایی که سازمان «حقوق بشر ایران» تاکنون توانسته مستندسازی کند را در گزارش میآورد، اما تاکید میکند که برخی گروههای حقوق بشری شمار جانباختگان را بیش از ۱۰ هزار نفر برآورد میکنند. یکی از ایرانیان خارج از کشور که از طریق ارتباطات محدود ماهوارهای با داخل ایران در تماس بوده، به الپائیس گفته است: «اینبار تقریباً همه ما کسی را میشناسیم که کشته شده است.»
گزارش الپائیس همچنین بازتابدهنده شکاف عمیق میان معترضان درباره راه آینده است. برخی با اشاره به برتری تسلیحاتی حامیان حکومت، از مداخله خارجی برای کنار زدن رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران دفاع میکنند؛ در حالی که دیگران هشدار میدهند حملات خارجی یا تحریمها میتواند به تقویت حکومت بینجامد و بهانهای تازه برای سرکوب فراهم کند.
در این میان، ناامیدی از مواضع متغیر دولت ایالات متحده نیز پررنگ است. مصاحبهشوندگان به الپائیس میگویند وعدههای پیشین برای حمایت از معترضان جای خود را به سکوت یا عقبنشینی داده و این احساس را تقویت کرده است که «هیچکس به مردم ایران اهمیت نمیدهد».
الپائیس در پایان گزارش خود مینویسد یکی از چالشهای اصلی خیزشهای اخیر، فقدان رهبری و برنامهای منسجم است؛ عاملی که باعث شده بخشی از مخالفان، از جمله کسانی که خواهان دموکراسی بدون خشونت هستند، از پیوستن به اعتراضات فاصله بگیرند. با این حال، بسیاری از ایرانیانِ گفتوگوشده با این روزنامه، با وجود ترس، همچنان امیدوارند که اعتراضهای آینده بتواند سرنوشت جمهوری اسلامی را برای همیشه تغییر دهد.
به گزارش ساندیتایمز، شاهزاده رضا پهلوی حکومت ایران را متهم کرده که «علیه مردم خود جنگ به راه انداخته» و این سرکوب را یکی از خونینترین دورههای خشونت دولتی در تاریخ معاصر ایران توصیف کرده است. او گفته است که شدت کشتار به حدی است که همچنان شمارش اجساد ادامه دارد و فضای رعب و وحشت به جایی رسیده که حتی به کودکان گفته میشود والدین خود را به نیروهای امنیتی معرفی کنند.
شاهزاده رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، در این گفتوگو مدعی شد که شمار ایرانیانی که در سرکوبهای هفتههای اخیر کشته شدهاند، تقریباً با تعداد آمریکاییهایی که در بیش از هفت سال جنگ ویتنام جان باختند برابری میکند. به گفته او، از ۷ دی ماه میلیونها ایرانی در شهرهای مختلف برای تغییر حکومت به خیابانها آمدهاند.
او از دولتهای بریتانیا و ایالات متحده خواست فوراً برای پایان دادن به حاکمیت علی خامنهای اقدام کنند و هشدار داد که در صورت ادامه بیعملی جامعه جهانی، شمار کشتهها باز هم افزایش خواهد یافت. شاهزاده رضا پهلوی گفت: «ما به نقطه بیبازگشت رسیدهایم و اگر جهان کمک نکند، همین وضعیت با شدت بیشتری تکرار خواهد شد.»
ساندیتایمز در ادامه به انتقاد صریح شاهزاده رضا پهلوی از مواضع غرب اشاره میکند. او گفته است که ایرانیان انتظار اقدام عملی داشتند، نه صرفاً محکومیتهای لفظی، و به وعده دونالد ترامپ اشاره کرده که ۱۳ ژانویه در شبکه تروث سوشال نوشته بود «کمک در راه است». به گفته شاهزاده رضا پهلوی، تحقق نیافتن این وعده موجب سردرگمی و سرخوردگی معترضان شده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ترامپ اخیراً از اعزام یک «آرمادای» نظامی آمریکا به منطقه خبر داده و گفته است تحولات ایران را «از نزدیک» زیر نظر دارد. بر اساس گزارش ساندیتایمز، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به همراه چند ناوشکن موشکی در حال حرکت به سوی خلیج فارس است؛ اقدامی که شاهزاده رضا پهلوی آن را صرفاً نمادین ندانسته و نشانه آمادگی برای اقدامی جدیتر توصیف کرده است.
ساندیتایمز همچنین به گزارشهای هولناک از داخل ایران اشاره میکند؛ از جمله روایتهایی درباره انباشته شدن صدها کیسه جنازه در سردخانههای تهران و دیگر شهرها و جستوجوی خانوادهها برای یافتن پیکر عزیزانشان. به دلیل قطع اینترنت از ۱۸ دی آمار دقیق کشتهها و زخمیها مشخص نیست، اما این اعتراضات به خونینترین ناآرامیها از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل شده است.
بر اساس گزارش این روزنامه، نیروهای امنیتی به بیمارستانها یورش برده، پروندههای پزشکی را ضبط کرده و شواهد مربوط به سرکوب را از بین بردهاند. بسیاری از مجروحان نیز به دلیل ترس از بازداشت یا کشته شدن، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری کرده و در خانه جان باختهاند.
ساندیتایمز به نقل از خبرگزاری هرانا، آماری از کشتهشدگان را اعلام کرده، اما همزمان از دادههای شبکهای از پزشکان در ایران خبر داده که حاکی از کشته شدن بیش از ۲۵ هزار نفر است؛ آماری که به گفته این شبکه «بهطور بالینی تایید شده». شاهزاده رضا پهلوی در این گفتوگو گفته است گزارشهایی که او دریافت میکند از کشته شدن تا ۵۰ هزار نفر و زخمی شدن حدود ۳۰۰ هزار نفر حکایت دارد.
این گزارش همچنین به روایتهای میدانی از شهرهای مختلف ایران میپردازد؛ از جمله شهادتها درباره تیراندازی گسترده نیروهای امنیتی، حمله به بیمارستانها، تهدید خانوادهها و ایجاد فضای رعب در مدارس. در تهران، بنا بر گزارش ساندیتایمز، کودکان ۱۳ ساله برای شناسایی خانوادههای معترض مورد بازجویی و ضربوشتم قرار گرفتهاند.
در پایان، ساندیتایمز مینویسد که شاهزاده رضا پهلوی با وجود آرام شدن نسبی خیابانها، معتقد است اعتراضات دوباره از سر گرفته خواهد شد. او تاکید کرده که معترضان بیسلاح در برابر حکومتی ایستادهاند که به گفته او «قصد نابودی آنها را دارد» و جامعه جهانی باید فراتر از محکومیتهای سیاسی، دست به اقدام عملی بزند.
بر اساس گزارش اسرائیلهیوم، دولت آمریکا به شواهد اطلاعاتی «قاطع» دست یافته که نشان میدهد حکومت ایران در هفتههای اخیر دست به اعدامهای گسترده معترضان زده است؛ اقدامی که برخلاف تضمینهایی است که ترامپ پیشتر مدعی شده بود از مقامات ارشد حکومت ایران دریافت کرده است. این اطلاعات با همکاری نهادهای اطلاعاتی اسرائیل جمعآوری شده است.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود که یکی از دلایل تعویق حمله نظامی به ایران، دریافت پیامهایی مبنی بر توقف اعدام بیش از ۸۰۰ بازداشتیِ مرتبط با اعتراضات بوده است. با این حال، اسرائیلهیوم مینویسد که اطلاعات جدید نشان میدهد این اعدامها نهتنها متوقف نشده، بلکه با روشهای مختلف ادامه یافته است.
به نوشته این روزنامه، جمهوری اسلامی وجود چنین پیامهایی را انکار کرده و مدعی شده بود اساساً فهرستی از ۸۰۰ نفر برای اعدام وجود نداشته است. اما منابع اطلاعاتی مورد استناد اسرائیلهیوم از شلیک مستقیم به معترضان در خیابانها و همچنین اعدام برخی بازداشتشدگان پس از دستگیری خبر میدهند.
این پرونده همزمان در دیدارهای دیپلماتیک نیز مطرح شده است. بنا بر گزارش اسرائیلهیوم، تیم نخستوزیر اسرائیل این موضوع را در گفتوگو با استیو ویتکوف، فرستاده ویژه آمریکا در مذاکرات با ایران، و جرد کوشنر مطرح کرده است. این دو از چهرههای نزدیک به جناحی در دولت آمریکا هستند که همچنان بر راهحل دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه تاکید دارند.
در مقابل، اسرائیلهیوم گزارش میدهد که بخش بزرگی از تیم امنیتی و سیاسی ترامپ، از جمله معاون رییسجمهوری، جیدی ونس، وزیر خارجه، مارکو روبیو و وزیر جنگ، پیت هگست، بر این باورند که وارد آوردن ضربهای جدی به حکومت ایران نهتنها توجیه اخلاقی دارد، بلکه از منظر راهبردی نیز به نفع منافع آمریکا در خاورمیانه است.
به نوشته این روزنامه، اسرائیل، امارات متحده عربی و شماری از کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا از گزینه نظامی حمایت میکنند و در صورت وقوع حمله، آمادگی دارند پشتیبانی اطلاعاتی، لجستیکی و دفاع هوایی در اختیار آمریکا قرار دهند؛ از جمله در رهگیری موشکها و پهپادهایی که ممکن است از سوی ایران شلیک شود.
اسرائیلهیوم همچنین از سفر ژنرال بردلی کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، به اسرائیل خبر داده و نوشته است که هماهنگیهای نظامی میان دو طرف به سطحی «بیسابقه» رسیده است. به گفته یک مقام امنیتی اسرائیلی که این روزنامه به نقل از او گزارش داده، بانک اهداف مشترک بر اساس تبادل اطلاعات و تجربه جنگ ۱۲ روزه تدوین شده است.
بر اساس این گزارش، همزمان با استقرار ناوهای هواپیمابر و ناوشکنهای حامل موشکهای تاماهاوک در منطقه، گروه ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» نیز در آستانه نزدیک شدن به محدوده عملیاتی قرار دارد. اسرائیلهیوم مینویسد که اکنون همه چیز به تصمیم نهایی ترامپ بستگی دارد.
دانشگاه ایموری روز شنبه در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال اعلام کرد که فاطمه اردشیر لاریجانی دیگر کارمند این دانشگاه نیست. مؤسسه سرطان وینشیپ، وابسته به دانشگاه ایموری که محل فعالیت او بود، در بیانیهای کوتاه گفت: «یک پزشک که دختر یکی از مقامات ارشد حکومت ایران است، دیگر کارمند ایموری نیست.»
این دانشگاه با اشاره به محرمانه بودن مسائل اداری افزود: «از آنجا که این موضوع یک مساله پرسنلی است، امکان ارائه جزئیات بیشتر وجود ندارد.»
اخراج اردشیر لاریجانی در حالی صورت گرفته که وزارت خزانهداری ایالات متحده هفته گذشته پدر او، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران، را تحریم کرد. خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که لاریجانی در هماهنگسازی واکنش حکومت ایران به اعتراضات سراسری اخیر به نمایندگی از علی خامنهای نقش داشته و بهطور علنی خواستار استفاده از زور برای سرکوب معترضان مسالمتآمیز شده است.
لاریجانی همراه با چند مقام دیگر جمهوری اسلامی که از سوی واشینگتن «معماران» مرگبارترین سرکوب اعتراضات در تاریخ ایران توصیف شدهاند، هدف تحریم قرار گرفته است.
دانشگاه ایموری مشخص نکرد که آیا اخراج فاطمه اردشیر لاریجانی ارتباط مستقیمی با این تحریمها داشته یا نه، اما تاکید کرد که «کارکنان دانشگاه در چارچوب کامل قوانین ایالتی و فدرال آمریکا و سایر الزامات قانونی استخدام میشوند.»
اردشیر لاریجانی پیش از اخراج، استادیار گروه هماتولوژی و آنکولوژی پزشکی در دانشکده پزشکی ایموری بود. وبسایت رسمی دانشگاه، حوزه پژوهشی او را تمرکز بر «کشف اهداف درمانی جدید و بررسی سازوکارهای مقاومت ایمنی در سرطان ریه» معرفی کرده بود. صفحه بیوگرافی او پس از اعلام اخراج، از وبسایت دانشگاه حذف شده است.
در روزهای پیش از این تصمیم، بادی کارتر، نماینده جمهوریخواه ایالت جورجیا در کنگره آمریکا، بهطور علنی خواستار اخراج او از دانشگاه ایموری و لغو مجوز پزشکیاش در ایالت جورجیا شده بود. کارتر در نامهای به دانشگاه ایموری و هیات پزشکی ایالت جورجیا نوشت که علی لاریجانی «بهتازگی و بهصورت علنی از خشونت علیه آمریکاییها و متحدان ایالات متحده حمایت کرده است» و ادامه فعالیت دختر او در نظام درمانی آمریکا را غیرقابل قبول دانست.
این نماینده کنگره در نامه خود تاکید کرد: «پزشکان به اطلاعات بسیار حساس بیماران دسترسی دارند و در تصمیمگیریهای حیاتی پزشکی نقش ایفا میکنند.» او افزود که حضور فردی با پیوندهای خانوادگی نزدیک با یک مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی در چنین جایگاهی میتواند اعتماد بیماران، سلامت نهادی و حتی امنیت ملی آمریکا را به خطر بیندازد.
اخراج فاطمه اردشیر لاریجانی همچنین چند روز پس از تجمع اعتراضی گروهی از ایرانیان مقابل مؤسسه سرطان وینشیپ رخ داد؛ تجمعی که در آن معترضان با اشاره به نقش پدر او در سرکوب خونین اعتراضات در ایران، خواستار پایان همکاری دانشگاه ایموری با او شده بودند.
برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، شنبه چهارم بهمن وارد اسرائیل شد و در مقر وزارت دفاع این کشور در تلآویو با ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، دیدار و گفتوگو کرد.
در این نشست رییس اداره اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل و رییس اداره عملیات این نهاد نیز حضور داشتند.
به گزارش سایت کانال ۱۳ اسرائیل، کوپر در این دیدار اعلام کرد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هنوز تصمیم قطعی خود را درباره حمله به ایران نگرفته است.
کوپر در عین حال تایید کرد ایالات متحده در پایان هفته جاری آمادهسازی ابزارها و تمهیدات لازم برای یک عملیات احتمالی را تکمیل کرده است.
کانال ۱۳ افزود: «مقامات ارشد ارتش اسرائیل موضع این کشور را به آمریکاییها ارائه دادند که بر اساس آن، حمله اولیه به ایران باید اهداف نظامی مشخص را نیز شامل شود.»
طبق دیدگاه اسرائیل، افزون بر حمله به نهادهای حکومتی با هدف تشویق مردم ایران به سرنگونی جمهوری اسلامی، جنگندههای آمریکایی باید سامانه موشکهای زمین به زمین حکومت را نیز هدف قرار دهند.
سفر ویتکاف و کوشنر به اسرائیل
سفر فرمانده سنتکام به تلآویو در شرایطی انجام شد که ارتش اسرائیل طی هفتههای اخیر همزمان با افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، در آمادهباش کامل قرار دارد.
در تحولی دیگر، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، چهارم بهمن برای گفتوگو با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، وارد تلآویو شدند.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل به نقل از منابع آگاه نوشت محور اصلی این مذاکرات تحولات جنگ غزه و هماهنگیهای سیاسی و امنیتی میان آمریکا و اسرائیل است.
گزینه نظامی آمریکا در برابر جمهوری اسلامی
بر اساس گزارشها، ترامپ همچنان احتمال اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی را منتفی ندانسته است.
ترامپ پیشتر بارها از احتمال مداخله در ایران سخن گفته و به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داده بود از سرکوب معترضان در جریان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند.
ترامپ دوم بهمن از حرکت یک «ناوگان نظامی» به سوی منطقه خبر داد و ابراز امیدواری کرد نیازی به استفاده از آن نباشد.
تحرکات نظامی در منطقه
به گفته یک مقام نیروی دریایی آمریکا، ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به همراه سه ناوشکن اسکورت از دریای چین جنوبی به سمت غرب حرکت کردهاند و اکنون در اقیانوس هند مستقر هستند.
این ناوگروه قرار است طی روزهای آینده به دیگر واحدهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و بحرین بپیوندد.
وزارت دفاع بریتانیا نیز دوم بهمن از اعزام جنگندههای تایفون به قطر در «چارچوب فعالیتهای دفاعی» خبر داد.
دادههای پروازی نشان میدهند دهها هواپیمای ترابری نظامی آمریکا در حال حرکت به سمت منطقه هستند.
در واکنش به این تحولات، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی سوم بهمن در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت تهران هرگونه حمله احتمالی را یک «جنگ تمامعیار» تلقی میکند.
او افزود: «همهچیز در ایران در بالاترین سطح آمادهباش قرار دارد و نیروهای نظامی برای بدترین سناریو آمادهاند.»
او تهدید کرد پاسخ تهران به هرگونه عملیات نظامی آمریکا «سخت و قاطع» خواهد بود.
این مقام جمهوری اسلامی جزییاتی درباره ماهیت این واکنش ارائه نکرد.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پیشتر اعلام کرد نشانههایی وجود دارد که اسرائیل همچنان بهدنبال فرصتی برای حمله به ایران است.
او هشدار داد چنین اقدامی میتواند موجب بیثباتی بیشتر در منطقه شود.
