دانشگاه ایموری آمریکا تایید کرد که فاطمه اردشیر لاریجانی، پزشک و عضو هیات علمی این دانشگاه و دختر دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در پی افزایش فشارهای سیاسی و اعتراضی از سوی افکار عمومی و مقامات آمریکایی، از این دانشگاه اخراج شده است.
دانشگاه ایموری روز شنبه در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال اعلام کرد که فاطمه اردشیر لاریجانی دیگر کارمند این دانشگاه نیست. مؤسسه سرطان وینشیپ، وابسته به دانشگاه ایموری که محل فعالیت او بود، در بیانیهای کوتاه گفت: «یک پزشک که دختر یکی از مقامات ارشد حکومت ایران است، دیگر کارمند ایموری نیست.»
این دانشگاه با اشاره به محرمانه بودن مسائل اداری افزود: «از آنجا که این موضوع یک مساله پرسنلی است، امکان ارائه جزئیات بیشتر وجود ندارد.»
اخراج اردشیر لاریجانی در حالی صورت گرفته که وزارت خزانهداری ایالات متحده هفته گذشته پدر او، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران، را تحریم کرد. خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که لاریجانی در هماهنگسازی واکنش حکومت ایران به اعتراضات سراسری اخیر به نمایندگی از علی خامنهای نقش داشته و بهطور علنی خواستار استفاده از زور برای سرکوب معترضان مسالمتآمیز شده است.
لاریجانی همراه با چند مقام دیگر جمهوری اسلامی که از سوی واشینگتن «معماران» مرگبارترین سرکوب اعتراضات در تاریخ ایران توصیف شدهاند، هدف تحریم قرار گرفته است.
دانشگاه ایموری مشخص نکرد که آیا اخراج فاطمه اردشیر لاریجانی ارتباط مستقیمی با این تحریمها داشته یا نه، اما تاکید کرد که «کارکنان دانشگاه در چارچوب کامل قوانین ایالتی و فدرال آمریکا و سایر الزامات قانونی استخدام میشوند.»
اردشیر لاریجانی پیش از اخراج، استادیار گروه هماتولوژی و آنکولوژی پزشکی در دانشکده پزشکی ایموری بود. وبسایت رسمی دانشگاه، حوزه پژوهشی او را تمرکز بر «کشف اهداف درمانی جدید و بررسی سازوکارهای مقاومت ایمنی در سرطان ریه» معرفی کرده بود. صفحه بیوگرافی او پس از اعلام اخراج، از وبسایت دانشگاه حذف شده است.
در روزهای پیش از این تصمیم، بادی کارتر، نماینده جمهوریخواه ایالت جورجیا در کنگره آمریکا، بهطور علنی خواستار اخراج او از دانشگاه ایموری و لغو مجوز پزشکیاش در ایالت جورجیا شده بود. کارتر در نامهای به دانشگاه ایموری و هیات پزشکی ایالت جورجیا نوشت که علی لاریجانی «بهتازگی و بهصورت علنی از خشونت علیه آمریکاییها و متحدان ایالات متحده حمایت کرده است» و ادامه فعالیت دختر او در نظام درمانی آمریکا را غیرقابل قبول دانست.
این نماینده کنگره در نامه خود تاکید کرد: «پزشکان به اطلاعات بسیار حساس بیماران دسترسی دارند و در تصمیمگیریهای حیاتی پزشکی نقش ایفا میکنند.» او افزود که حضور فردی با پیوندهای خانوادگی نزدیک با یک مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی در چنین جایگاهی میتواند اعتماد بیماران، سلامت نهادی و حتی امنیت ملی آمریکا را به خطر بیندازد.
اخراج فاطمه اردشیر لاریجانی همچنین چند روز پس از تجمع اعتراضی گروهی از ایرانیان مقابل مؤسسه سرطان وینشیپ رخ داد؛ تجمعی که در آن معترضان با اشاره به نقش پدر او در سرکوب خونین اعتراضات در ایران، خواستار پایان همکاری دانشگاه ایموری با او شده بودند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
