انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز هواپیمای اوکراینی اعلام کرد علیرضا جواهریپی، پسرعموی علی جواهریپی که در حمله موشکی سپاه به این هواپیما جان خود را از دست داده بود، شامگاه ۱۸ دیماه در میدان آریاشهر تهران، با گلوله ماموران حکومتی جان خود را از دست داد.
علیرضا جواهریپی ۲۵ ساله بود و تنها شش ماه از ازدواجش میگذشت.
نتبلاکس، نهاد مستقل پایش اینترنت، صبح سهشنبه ۳۰ دیماه اعلام کرد ایران با وجود جمعیتی بیش از ۹۰ میلیون نفر، برای یک روز دیگر همچنان از شبکه جهانی جدا مانده است.
به گفته این نهاد، همزمان الگوهایی از «سفیدسازی دسترسیها» مشاهده میشود؛ رویکردی که اجازه دسترسی محدود به برخی خدمات خاص را میدهد، اما انسداد فراگیر اینترنت همچنان برقرار است.
این وضعیت، ارتباط خانوادهها با عزیزانشان و راستیآزمایی مستقل درباره شمار کشتهشدگان و بازداشتشدگان را بهشدت دشوار کرده است.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از تشکیل پرونده قضایی برای ۱۵ چهره ورزشی و بازیگر، ۱۰ امضاکننده بیانیه خانه سینما و ۶۰ کافه در ارتباط با اعتراضات روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه خبر داد.
در این گزارش آمده است که اموال تعدادی از این افراد توقیف شده و در صورت محکومیت، باید خسارتهای مادی واردشده را از داراییهای خود جبران کنند.
همزمان، بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران به شماری از روزنامهنگاران هشدار دادهاند هرگونه اطلاعرسانی درباره وقایع اخیر میتواند به بازداشت و صدور احکام سنگین منجر شود.
برخی از این روزنامهنگاران با تهدیدهایی از این دست مواجه شدهاند: «کاری نکن که خودت پشیمان شوی و خانوادهات عزادار.»
در همین روز، سحر طلوعی، روزنامهنگار روزنامه شرق، از دسترسی دوباره این روزنامه به اینترنت پس از ۱۱ روز خبر داد و نوشت اینترنت همچنان برای همه مردم وصل نشده و فضای عمومی کشور «بوی مرگ و سوگ و فقدان» میدهد.
در حوزه اقتصادی و مالی نیز وبسایت «چین آنالیسیس» گزارش داد از زمان آغاز اعتراضات سراسری، انتقال بیتکوین از صرافیها به کیفپولهای شخصی در ایران ۲۶۲ درصد افزایش یافت؛ آماری که از افزایش بیاعتمادی و نگرانی شهروندان نسبت به ثبات اقتصادی حکایت دارد.
مواضع سیاسی و واکنشهای بینالمللی به وضعیت ایران
در عرصه سیاسی، شاهزاده رضا پهلوی در سخنانی خطاب به علی خامنهای، او را «جنایتکار ضدایرانی» خواند و گفت دستانش به خون دهها هزار ایرانی، از جمله کودکان و بیگناهان، آغشته است.
او خطاب به مردم ایران گفت: «شما تنها نیستید؛ ایستادگی شما تاریخ را تغییر داده است» و از مردم خواست برای بازگشت گستردهتر به خیابانها و فتح تهران آماده باشند.
همزمان مجله بریتانیایی اکونومیست در گزارشی با اشاره به «بازگشت آرامش ظاهری» به برخی شهرهای ایران نوشت گزارشها از «تزلزل جدی» در ساختار قدرت در درون حکومت حکایت دارد.
این رسانه به نقل از منبعی مطلع نوشت مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند «یک خط قرمز رد شده» و وضع موجود دیگر قابل دوام نیست.
به نوشته اکونومیست، سطح ترس در میان مقامهای ارشد به حدی بالاست که حتی وفاداری نیروهای امنیتی نیز با تردید روبهرو شده است.
در سطح حقوق بشری، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در گفتوگو با شبکه ایبیسی درباره احتمال وقوع جنایت علیه بشریت در ایران، گفت «تلفات بسیار زیادی رخ داده است» و افزود ویدیوهای زیادی دیده که نیروهای امنیتی به سوی غیرنظامیان بیسلاح تیراندازی میکنند.
او در عین حال تاکید کرد برای اینکه بتوان آنچه در ایران رخ میدهد را «جنایت علیه بشریت» نامید، به یک تحقیق مستقل و جامع درباره آنچه واقعا اتفاق افتاده است نیاز است.
ساتو همچنین گفت قطع اینترنت، راستیآزمایی مستقل درباره تعداد افرادی را که به دست حکومت کشته شدهاند، بهشدت دشوار کرده است.
شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز اعلام کرد جمعه سوم بهمن نشست ویژهای درباره «خشونت نگرانکننده و کشتار گسترده معترضان» در ایران برگزار خواهد کرد.
این نشست به درخواست کشورهایی از جمله آلمان، بریتانیا و ایسلند و با حمایت دستکم ۲۱ کشور عضو شورای حقوق بشر تشکیل میشود.
در اروپا، هانا نویمان، نماینده آلمان و رییس هیات روابط با ایران در پارلمان اروپا، اعلام کرد این پارلمان درباره ایران بحث خواهد کرد و قرار است پنجشنبه به یک قطعنامه رای بدهد.
او گفت از جمله مطالبات این قطعنامه، محکومیت سرکوب خشونتبار، پاسخگو کردن عاملان، قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی، مسدود کردن دارایی بانکهای ایرانی، اجرای سختگیرانه تحریمها و ارائه ویزای اضطراری به افراد در معرض خطر است.
سباستین تینکین، عضو پارلمان اروپا نیز با انتقاد از سکوت برخی جریانها، تاکید کرد زنان ایرانی که علیه قوانین سرکوبگرانه ایستادهاند «فمینیستهای واقعی» هستند و خواستار حمایت بیقیدوشرط از آنان شد.
بارت گروتیوس، نماینده هلند در پارلمان اروپا، نیز از نهادهای اروپایی خواست رویکردی سختگیرانه و عملی علیه جمهوری اسلامی در پیش بگیرند.
تشدید فشار سیاسی، نظامی و دیپلماتیک بر جمهوری اسلامی
در حوزه امنیت و سیاست خارجی، ریچارد گلدبرگ، تحلیلگر و مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت رییسجمهوری آمریکا در حال آمادهسازی گزینههای نظامی برای مقابله با جمهوری اسلامی است؛ از جمله حمله با هدف قطع رأس حاکمیت یا هدف قرار دادن داراییهای کلیدی فرماندهی، کنترل و ارتباطات، جریان نفت و برنامه موشکی.
دونالد ترامپ نیز متن پیامی را که از سوی امانوئل مکرون دریافت کرده بود منتشر کرد؛ پیامی که در آن بر همسویی دو کشور در موضوع سوریه تاکید شده و آمده است «میتوانیم در ایران کارهای بزرگی انجام دهیم».
اطرافیان مکرون در کاخ الیزه اصالت این پیام را تایید کردند و گفتند این موضعگیری نشاندهنده خطمشی واحد ريیسجمهوری فرانسه در عرصه عمومی و خصوصی است.
کامران متین، استاد روابط بینالملل، درباره پیام مکرون به ترامپ گفت: «نهایتا ترامپ کسی است که درباره اقدامات احتمالی در ایران تصمیم میگیرد و او نیازی هم به امکانات نظامی اروپا ندارد.»
در واکنش به لغو دعوت عباس عراقچی به نشست داووس، هیلل نویر، مدیر اجرایی دیدبان سازمان ملل، اعلام کرد این لغو نه بهدلیل فشار سیاسی، بلکه به دلیل دخالت مستقیم او در جنایات علیه مردم ایران بوده است.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل نیز در واکنش به اظهارات عراقچی، جمهوری اسلامی را «رژیمی خونریز» خواند که صلاحیت موعظه اخلاقی ندارد.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، با اشاره به قطع اینترنت گفت سرکوب مردم ایران در پس این قطع ارتباط ادامه دارد و از اتحادیه اروپا خواست سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد.
در همین حال، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، گفت ایران تنها تهدیدی برای آمریکا و اسرائیل نیست، بلکه تهدیدی برای همه کشورهای منطقه است و بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس در خفا امیدوارند مردم ایران در کنار زدن این رژیم موفق شوند.
در واکنشهای داخلی، علیاکبر ولایتی، مشاور علی خامنهای، اعتراضات مردمی را «توطئهای علیه کل منطقه» خواند.
همچنین ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، در واکنش به اظهارات ترامپ درباره لزوم رهبری جدید در ایران، تهدید کرد هرگونه تعرض به رهبر جمهوری اسلامی با پاسخ شدید مواجه خواهد شد.
در حوزه حملونقل هوایی نیز شرکتهای بزرگ پروازی از تعلیق پروازها به تهران خبر دادند و آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا به شرکتها توصیه کرد از پرواز در حریم هوایی ایران خودداری کنند.
در همین روز، امید جلیلی، کمدین ایرانیـبریتانیایی، هشدار داد فاجعه انسانی در ایران «همین حالا» در حال گسترش است و با اشاره به قطع اینترنت و اختلال در ارتباطات، تاکید کرد آنچه رخ میدهد نتیجه عملکرد حکومتی است که مردم خود را بهدلیل اعتراض هدف قرار داده است.
همچنین بر اساس پیامهای دریافتی از مخاطبان ایراناینترنشنال، فضای امنیتی در مناطق مختلف کشور ادامه دارد و شاهدان از حاکم بودن وضعیت «حکومت نظامی» در خیابانهای شهرهای خود خبر دادهاند.
برای خواندن تحولات جاری مربوط به انقلاب ملی ایرانیان اینجا را کلیک کنید.
