حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان مسعود پزشکیان، با هشدار نسبت به پیامدهای آلودگی هوا اعلام کرد استان اصفهان بیشترین تعداد بیماران سرطانی و مبتلایان به اماس را در کشور دارد.
افشین شنبه ۱۷ آبان آلودگی هوا را مهمترین عامل بروز سرطان عنوان کرد و گفت فعالیت نیروگاههای فرسوده در اصفهان از دلایل اصلی تشدید این بحران است.
افشین افزود: «وقتی نیروگاه با این عمر در استان اصفهان فعالیت میکند، ذرات معلق در هوا هم افزایش مییابد.»
او ادامه داد: «بر اساس مصوبه شورای اقتصاد، تمام نیروگاههای قدیمی کشور باید اصلاح و به واحدهای دارای راندمان بالاتر تبدیل شوند.»
سازمان هواشناسی ایران ۱۷ آبان در تازهترین پیشبینی خود برای پنج روز آینده هشدار داد میزان آلایندهها در شهرهای بزرگ و صنعتی افزایش مییابد و کیفیت هوا بهویژه در ساعات آغازین روز کاهش پیدا میکند.
صبح ۱۷ آبان شاخص لحظهای کیفیت هوای اصفهان با عدد ۱۴۹ به مرز وضعیت ناسالم برای همه گروههای سنی رسید.
بر اساس دادههای ایستگاههای مختلف از جمله پروین، رودکی و رهنان، بخشهای گستردهای از شهر در وضعیت قرمز و آلوده قرار گرفتند.
در شماری از شهرستانهای استان اصفهان نیز کیفیت هوا در وضعیت هشدار قرار داشت؛ بهگونهای که شاخص لحظهای آلودگی در خمینیشهر به ۱۶۱ و در قهجاورستان به ۱۸۱ رسید و هوای این مناطق برای همه گروهها ناسالم گزارش شد.
در زرینشهر نیز شاخص ۱۰۵ ثبت شد و وضعیت هوا برای گروههای حساس ناسالم بود.
در سالهای اخیر آلودگی هوا در ایران در دورههای مختلف شدت گرفته و پدیده گرد و غبار نیز بر مشکلات شهروندان افزوده است.
با وجود هشدارهای مکرر، جمهوری اسلامی تاکنون نتوانسته بهصورت نظاممند برای حل این بحران اقدام موثری انجام دهد. بسیاری از کارشناسان استفاده گسترده از سوختهای آلاینده را از مهمترین دلایل تداوم آلودگی هوا میدانند.
۹ مرداد، پایگاه خبری تجارتنیوز گزارش داد برخلاف وعدههای پیشین مقامهای جمهوری اسلامی، مازوتسوزی به گزینه «رسمی و مورد اتکا» برای حکومت در مدیریت بحران انرژی تبدیل شده و این روند حتی سال گذشته نیز در جریان بوده است.
بحران آلودگی هوا در مشهد و خوزستان
مشهد که در یک ماه گذشته تنها سه روز هوای پاک را تجربه کرده، ۱۷ آبان بار دیگر درگیر آلودگی شد.
گزارشها حاکی از آن است که با افزایش آلایندههای ناشی از سوختهای فسیلی، شاخص کیفیت هوای مشهد دوباره به محدوده ناسالم رسید و تنفس برای شهروندان دشوار شد.
خوزستان نیز از دیگر استانهای ایران بود که با این معضل دست و پنجه نرم کرد. سامانه پایش هوای کشور نشان میدهد که شهرهای اهواز، سوسنگرد، شادگان و هویزه ۱۷ آبان شرایطی «بسیار ناسالم» را تجربه کردند.
پیشتر در خردادماه، مرکز پژوهشهای مجلس با استناد به ارزیابیهای وزارت بهداشت اعلام کرد در سال ۱۴۰۲، آلودگی هوا عامل مرگ زودرس بیش از ۳۰ هزار نفر در ۵۷ شهر با جمعیتی حدود ۴۸ میلیون نفر بود.
همچنین زیان اقتصادی ناشی از آلودگی هوا در کشور حدود ۲۳ میلیارد دلار برآورد شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
