یک مقام نظامی اسرائیلی به شبکه خبری ایبیسینیوز گفت که جنگندههای این کشور از آغاز حملات اسرائیل به جمهوری اسلامی در روز جمعه، بهمدت ۵۰ ساعت بدون وقفه بر فراز ایران پرواز کردهاند و همچنان در حال یافتن مواضع برای حمله هستند.
به گفته این مقام، نیروهای دفاعی اسرائیل همچنان در حال جستوجو برای یافتن سایتهای پرتاب موشک و اهداف دیگر هستند، چراکه دامنه حملات در حال گسترش است. او نگفت که این حملات تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
برخی گزارشها و اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و جمهوری اسلامی پس از آغاز حملات اسرائیل در ایران، احتمال مداخله مستقیم واشینگتن در جنگ علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.
اگر چنین مداخلهای صورت گیرد، ماهیت آن چگونه خواهد بود و آیا میانجیهای منطقهای مانند عمان و قطر توانایی مهار این جنگ را دارند؟
حسین آقایی، پژوهشگر روابط بینالملل و امور استراتژیک، در مصاحبه با ایراناینترنشنال بر احتمال گسترش دامنه جنگ تاکید کرد و گفت در روزهای آتی با موجی از حملات ترکیبی اسرائیل در داخل ایران مواجه خواهیم بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیشتر در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر ایران به هر شکل و شیوهای به ما حمله کند، تمامی قدرت و توان نیروهای مسلح آمریکا با شدت و سطحی بیسابقه بر شما فرود خواهد آمد.»
آقایی با اشاره به این اظهارات ترامپ گفت: «نقش آمریکا در این میان میتواند بسیار مهم و سرنوشتساز باشد. اگر آمریکا مستقیما وارد جنگ علیه جمهوری اسلامی شود، باید دید که این مداخله به چه گونهای خواهد بود.»
این تحلیلگر به برخی گزارشها درباره حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکایی در پایگاه عینالاسد عراق پرداخت و افزود اگر چنین حملهای صورت گرفته باشد، جمهوری اسلامی از خطوط قرمز آمریکا عبور کرده است.
آیا اظهارات عراقچی هشداری به آمریکا بود؟
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۲۵ خرداد در جمع دیپلماتهای خارجی مقیم در ایران گفت: «آمریکا از نظر ما شریک حملات اسرائیل است و باید مسئولیت خودش را بپذیرد.»
او تاکید کرد جمهوری اسلامی آماده توافقی نیست که به محرومیت حکومت ایران از «انرژی هستهای» بینجامد.
در واکنش به این سخنان، حسین علیزاده، دیپلمات پیشین، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت از اظهارات عراقچی نمیتوان نتیجهگیری کرد که جمهوری اسلامی قصد محدود کردن دامنه درگیریها را دارد.
علیزاده افزود: « از اظهارات عراقچی میتوان اینگونه برداشت کرد که راه مذاکره بسته شده، جنگ ادامه خواهد یافت و بحران میان ایران و اسرائیل ممکن است کل خاورمیانه را درگیر کند.»
علیزاده درباره اینکه آیا اظهارات عراقچی را میتوان تهدیدی مستقیم علیه آمریکا دانست، گفت: «او میخواهد به واشینگتن این پیام را بدهد که وارد این درگیری نشود.»
او با اشاره به تماس تلفنی اخیر میان دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین و روابط نزدیک مسکو با تهران افزود: «این جنگ پتانسیل آن را دارد که به نزاعی میان قدرتهای بزرگ تبدیل شود.»
آمادگی قدرتهای اروپایی برای دفاع از اسرائیل
شاهین مدرس، کارشناس روابط بینالملل و تحلیلگر مطالعات امنیتی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت عراقچی از یک سری «کلانروایتهایی که نخنما شدهاند» استفاده میکند، در صورتی که اسرائیل در این رویارویی ابتکار عمل را در دست گرفته است.
مدرس درباره تاکید حکومت ایران بر «حقوق هستهای» افزود: «جمهوری اسلامی هنوز متوجه نشده که در آستانه فروپاشی قرار دارد. حکومتهای اقتدارگرا معمولا تا لحظه آخر متوجه فروپاشی نمیشوند.»
او به احتمال مداخله قدرتهای غربی در جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی پرداخت و گفت بریتانیا و فرانسه آمادگی دفاع از اسرائیل را دارند و این احتمال وجود دارد که به کارزار نظامی علیه حکومت ایران بپیوندند.
مدرس با اشاره به تهدیدات اخیر مقامهای جمهوری اسلامی افزود: «اگر حتی یک نیروی آمریکایی در منطقه آسیب ببیند، ترامپ ناگزیر به واکنش خواهد بود و ورود واشینگتن به کارزار علیه جمهوری اسلامی اجتنابناپذیر میشود.»
آینده رویارویی ایران و اسرائیل در گرو مواضع آمریکا
مهدی فتاپور، از مسئولان سازمان «اتحاد جمهوریخواهان ایران»، به ایراناینترنشنال گفت: «ادامه جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی به مولفههایی چون نقش آمریکا گره خورده است.»
او افزود: «واشینگتن بهدنبال توافقی حداقلی با تهران است و تنش در منطقه به سود گسترش روابط آمریکا با کشورهای عربی و اجرای قراردادهای بزرگ آنها نیست.»
روزنامه اسرائیل هیوم ۲۵ خرداد گزارش داد جمهوری اسلامی پس از عملیات اخیر اسرائیل، از عمان و قطر خواسته است در صورت توقف حملات، زمینه ازسرگیری مذاکرات با ایالات متحده را فراهم کنند.
نقش میانجیها در بحران ایران و اسرائیل؛ فرصت یا توهم؟
روحالله رحیمپور، تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «عمان تمام تلاش خود را برای پیشبرد مذاکرات حرفهای و دستیابی به توافق به کار بست، اما مواضع متفاوت طرفین، بهویژه اصرار جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، مذاکرات را با چالش جدی و حتی بنبست مواجه کرد.»
رحیمپور افزود با وجود تلاشهای صورتگرفته، چشمانداز روشنی برای پیشبرد مذاکرات وجود نداشت و «در چنین شرایطی، سنگ بزرگی بر سر راه دیپلماسی قرار گرفته است».
رحیمپور تکید کرد غیبت جمهوری اسلامی در دور ششم مذاکرات روند دیپلماتیک را «پیچیدهتر و مبهمتر» کرد و حتی در صورت آغاز مجدد گفتوگوها پس از عملیات نظامی اسرائیل، شرایط «کاملا متفاوت» خواهد بود.
رحیمپور درباره تلاشهای جمهوری اسلامی برای استفاده از میانجیهای منطقهای گفت: «اگر جمهوری اسلامی واقعا میخواهد مانع از گسترش درگیری شود، باید تن به مذاکره مستقیم با آمریکا بدهد؛ چرا که در شرایط کنونی، مساله اصلی مداخله یا عدم ورود آمریکا به جنگ است.»
او همچنین با اشاره به نقش قطر و عمان افزود: «این دو کشور پیشتر در دو تجربه مهم، جنگ غزه و مذاکرات ایران و آمریکا، شکست خوردهاند. در نتیجه، احتمال موفقیت میانجیگری آنها در بحران کنونی میان ایران و اسرائیل با تردیدهای جدی روبهروست.»
بیش از ۱۵ منطقه تهران روز یکشنبه هدف موج گستردهای از حملات اسرائیل قرار گرفت.
بر اساس گزارشهای منتشر شده و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، ساختمان وزارت نفت در خیابان نجاتاللهی، وزارت اطلاعات در حوالی همت و خواجه عبدالله، مقر فرماندهی انتظامی، ساختمان اطلاعات سپاه، یک ساختمان دادگستری، اطراف مصلی، منطقه جماران، محله پاسداران و اطراف وزارت کشور در میدان فاطمی از جمله مناطقی هستند که صدای انفجار از آنها شنیده شده یا هدف حمله قرار گرفتهاند.
در یکی از ویدیوهای دریافتشده، صدای مهیب انفجار و صحنههایی از آتش و دود در حوالی پارک ساعی دیده میشود.
فرماندهی انتظامی تهران در بیانیهای تایید کرده است که ساختمان این نهاد در حملهای با ریزپرندهها هدف قرار گرفته و در نتیجه آن، چند تن از نیروهایش مجروح شدهاند. این نهاد خسارات وارده را «جزئی» توصیف کرده است.
در حال حاضر، مقامهای جمهوری اسلامی واکنشی رسمی درباره ابعاد دقیق حملات و تلفات احتمالی ارائه نکردهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه هنگام بازدید از محل اصابت موشکهای جمهوری اسلامی به یک ساختمان مسکونی در شهر بات یام، هشدار داد که حکومت ایران «بهای بسیار سنگینی» برای حمله به غیرنظامیان خواهد پرداخت.
او گفت: «ایران بهای بسیار سنگینی برای قتل زنان، کودکان و شهروندان بیگناه خواهد پرداخت و این اتفاق بهزودی خواهد افتاد.»
نتانیاهو با اشاره به تلفات این حمله موشکی افزود: «ما درگیر یک نبرد حیاتی هستیم، در برابر دشمنی بیرحم که قصد نابودی دارد.»
نخستوزیر اسرائیل همچنین گفت که ارتش این کشور به عملیات خود علیه جمهوری اسلامی ادامه میدهد و تاکید کرد: «سربازان و خلبانان ما با شجاعت عمل میکنند — بر فراز آسمان ایران. این یک جنگ برای بقاست. ضربهای کوبنده به آنها وارد خواهیم کرد و پیروز خواهیم شد.»
ارتش اسرائیل اعلام کرد که از بامداد جمعه تاکنون، ۷۲۰ هدف را در قالب ۱۷۰ حمله در سراسر ایران هدف قرار داده است.
به گفته اسرائیل، شامگاه شنبه نیز حدود ۸۰ هدف در تهران مورد حمله قرار گرفتند؛ از جمله انبارهای سوخت، ساختمان مرکزی وزارت دفاع، ستاد پروژه هستهای سپند و تاسیسات مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی.
طبق این گزارش، برخی از پرتابگرهایی که مورد هدف قرار گرفتند، پیشتر برای شلیک موشکهای بالیستیک به سوی اسرائیل استفاده شده بودند. ارتش اسرائیل تاکید کرد که عملیات شناسایی و هدفگیری این پرتابگرها در غرب ایران ادامه خواهد داشت.
در این بیانیه همچنین آمده که حمله به رادارها و پدافند هوایی ایران «در چارچوب برتری هوایی اسرائیل در آسمان ایران» انجام شده است.
بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد که این کشور نشانههایی در دست دارد که حاکی است «رهبران ارشد رژیم ایران در حال بستن چمدانهای خود هستند.» این اظهارات در دومین روز از حملات هوایی اسرائیل به مواضعی در خاک ایران ایراد شد.
نتانیاهو شنبه در یک پیام ویدیویی به زبان انگلیسی گفت که رهبران جمهوری اسلامی «احساس کردهاند چه چیزی در راه است.»
او افزود: «به شما میگویم اگر ما اقدام نکرده بودیم، چه اتفاقی میافتاد. ما اطلاعاتی داشتیم که این رژیم قصد داشت سلاحهای هستهای را که توسعه میدهد به دست نیروهای تروریستی خود بسپارد. این تهدیدی برای کل جهان بود.»
نتانیاهو گفت که این عملیات با «حمایت روشن» دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، انجام شده است.
یک روز پس از اینکه اسرائیل با حملهای غافلگیرکننده، فرماندهی ارشد نظامی جمهوری اسلامی را هدف قرار داد، برای نخستین بار صنعت نفت و گاز ایران را هم هدف گرفت و به طوری که رسانههای دولتی ایران از آتشسوزی در یک میدان گازی در جنوب ایران و همچنین یک انبار نفت در تهران خبر دادند.
در تهران، مقامات ایرانی اعلام کردند حدود ۶۰ نفر از جمله ۲۹ کودک در حملهای به یک مجتمع مسکونی کشته شدند و گزارشهایی از حملات بیشتر در سراسر کشور منتشر شد.
اسرائیل هم اعلام کرد تا عصر شنبه به وقت ایران، بیش از ۱۵۰ هدف را مورد حمله قرار داده است.
در واکنش شامگاه شنبه هم، جمهوری اسلامی برای دومین شب پیاپی موشکهایی را به سمت اسرائیل پرتاب کرد.
تاخیر چندین ساله در برنامه هستهای ایران
نخستوزیر اسرائیل همچنین شنبه اعلام کرد که این کشور در حملات هوایی دو روز گذشته خود در خاک ایران «ضربه جدی» به تاسیسات هستهای این کشور وارد کرده و این حملات برنامه هستهای ایران را برای چندین سال به تاخیر انداخته است.
او گفت: «ما همچنین تیم دانشمندان ارشدی که این پروژهها را رهبری میکنند هدف قرار دادیم.»
نخستوزیر اسرائیل در پیام ویدیویی گفت: «ما راه را بهسوی تهران هموار کردهایم. بهزودی شاهد خواهید بود که جنگندههای اسرائیل، نیروی هوایی ما، در آسمان تهران پرواز خواهند کرد.»
او افزود: «ما به هر هدف و هر مکان متعلق به حکومت آیتاللهها حمله خواهیم کرد و آنچه تا کنون حس کردهاند، در برابر آنچه در روزهای آینده خواهند چشید، هیچ خواهد بود.»
نتانیاهو تاکید کرد هدف اسرائیل، خنثی کردن تهدید دوگانه موشکی و هستهای جمهوری اسلامی است که موجودیت اسرائیل را نشانه گرفته است.