سخنگوی کاخ سفید درباره تغییر نام خلیج فارس از سوی دونالد ترامپ گفت: «رییسجمهور گفته که هنوز تصمیمی در این زمینه نگرفته است. این موضوع در اخبار بود و از رییسجمهور درباره آن پرسیده شد. او گفت هنوز تصمیم نگرفته. بنا بر این هنوز هیچ تصمیم قاطعی در این مورد اعلام نکرده است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش به پرسشی درباره احتمال استفاده از نام «خلیج عربی» بهجای «خلیج فارس»، گفت هنوز تصمیم نهایی در اینباره نگرفته و نمیخواهد احساسات کسی را جریحهدار کند.
ترامپ با اشاره به سفر آتی خود به خاورمیانه گفت: «وقتی برسم، قرار است از من دربارهاش بپرسند و من باید تصمیم بگیرم.»
پس از گذشت ۱۵ سال از اعدام مخفیانه فرزاد کمانگر، معلم و فعال حقوق بشر و چهار زندانی سیاسی دیگر به نامهای علی حیدریان، شیرین علم هولی، فرهاد وکیلی و مهدی اسلامیان، همچنان اطلاعی از سرنوشت پیکر و محل دفنشان در دست نیست. آنها ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ در زندان اوین به دار آویخته شدند.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد قوه قضاییه و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی مانع از استرداد پیکر این پنج زندانی سیاسی اعدامشده یا اعلام محل دفن آنها شدهاند.
جمهوری اسلامی در بیش از چهار دهه اخیر، بارها با نقض آشکار حقوق اساسی خانوادههای افراد جانباخته یا اعدامشده به دلایل سیاسی، از تحویل پیکر آنها به خانوادههایشان خودداری کرده است.
مخفی کردن یا تحویل ندادن پیکر افراد جانباخته به خانوادهها و مشخص نکردن مکان دفن افراد، از جمله موارد ناپدیدسازی قهری محسوب میشود.
ناپدیدسازی قهری نقض ماده ششم اعلامیه جهانی حقوق بشر است که تاکید میکند «هر انسانی سزاوار و محق است تا همهجا در برابر قانون بهعنوان یک شخص به رسمیت شناخته شود».
پیش از این در تیرماه ۱۴۰۳، دایهسلطنه، مادر فرزاد کمانگر، به همراه شماری دیگر از مادران دادخواه کردستان با انتشار بیانیهای اعلام کردند تا زمانی که به حق خود در محاکمه و مجازات جنایتکاران و قاتلان فرزندانشان نرسند، دست از عدالتخواهی نخواهند کشید.
بازداشت و اعدام
کمانگر، حیدریان، علمهولی، وکیلی و اسلامیان، در بازه زمانی مرداد ۱۳۸۵ تا اردیبهشت ۱۳۸۹ به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت و پس از ماهها تحمل شکنجههای جسمی و روحی از سوی دادگاه انقلاب در سه پرونده جداگانه به اعدام محکوم شدند.
آنها ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ بدون طی روند دادرسی عادلانه، بهصورت مخفیانه و بدون اطلاع وکیل و خانوادههایشان در محوطه پارکینگ زندان اوین به دار آویخته شدند.
صدور و اجرای احکام اعدام این پنج زندانی سیاسی با موجی از اعتراضات داخلی و بینالمللی همراه شد و وکیل کمانگر سیستم قضایی جمهوری اسلامی را به فقدان استقلال و سیاسیکاری در پرونده موکلش متهم و اعلام کرد: «دادگاه صحبتها را نشنیده و موکلم بیگناه است.»
نهادهای حقوق بشری نیز بارها اعلام کردند روند حقوقی بررسی پرونده این پنج نفر مملو از موارد مشخص نقض حقوق آنها، از جمله بازداشت مغایر قانون، نگهداری بلندمدت در سلولهای انفرادی، نداشتن دسترسی به وکیل در ایام بازداشت، اعمال شکنجههای جسمی و روحی و همچنین موارد متعدد نقض آیین دادرسی بوده است.
در همان زمان اعلام شد که کمانگر، وکیلی و حیدریان بدون امکان دفاع در یک دادگاه هفت دقیقهای «محارب» شناخته شدند و حکم مرگ برایشان صادر شد.
«روز معلم آزاده»
در اولین سالگرد اعدام این زندانیان سیاسی، تعدادی از کانونهای صنفی معلمان با اشاره به شخصیت برجسته فرزاد کمانگر در مقام یک معلم، فعال صنفی و مدافع حقوق بشر و همچنین همزمانی اعدام او با مناسبت هفته معلم در ایران، ۱۹ اردیبهشت را بهعنوان «روز معلم آزاده» نامگذاری کردند.
کمانگر در یکی از نامههایش از زندان، خود را معلم آموزش و پرورش شهرستان کامیاران با ۱۲ سال سابقه تدریس، عضو هیات مدیره انجمن صنفی معلمان کامیاران، عضو شورای نویسندگان ماهنامه فرهنگی-آموزشی رویان، عضو هیات مدیره انجمن زیست محیطی کامیاران (ئاسک) و عضو مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا)، معرفی کرد.
این بخش از نامه اسفندماه ۱۳۸۶ کمانگر از زندان در حافظه جمعی مردم ایران نقش بسته است: «یادتان باشد که به شعر، به آواز، به لیلاهایتان، به رویاهایتان پشت نکنید. به فرزندانتان یاد بدهید برای سرزمینشان برای امروز و فرداها فرزندی از جنس شعر و باران باشند.»
استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در مذاکرات با جمهوری اسلامی، گفت که دونالد ترامپ دیپلماسی را به مداخله نظامی ترجیح میدهد. او افزود در صورتی که جمهوری اسلامی به دنبال فریب دادن یا وقت کشتن در مذاکرات باشد با گزینه بدتری مواجه خواهد شد.
او افزود که ترامپ «رهبر یک ابرقدرت است و اگر بخواهد میتواند در هر نقطهای از دنیا از نیروی نظامی استفاده کند، اما در بسیاری از موارد آن را سازنده نمیداند.»
این مقام آمریکا گفت: «حل مناقشه ایران از طریق دیالوگ راهحلی پایدارتر از هر گزینهی دیگر است. اگر بتوانیم آنها را به ترک برنامه غنیسازی قانع کنیم، این پایدارترین راه جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.»
ویتکاف درباره مسئله جنگ یا دیپلماسی مقابل تهران گفت: «برخی میگویند ایرانیها در گفتوگو فریبکارند. شاید سعی کنند مرا فریب دهند، اما نمیتوانند. اگر فکر کنند میتوانند وقتکشی کنند، آنگاه جای خالی منرا خواهند دید و با گزینهای بدتر روبهرو میشوند.»
محسن پاکنژاد، وزیر نفت دولت مسعود پزشکیان با اشاره به راندمان مصرف زیر ۳۰ درصدی نیروگاهها، گفت که زمستان دشواری در ایران پیش روی شهروندان است. او بار دیگر تقصیر کمبود انرژی در ایران را بر گردن مصرفکنندگان انداخت و گفت که ریشه کسری انرژی فعلی تنها در کوتاهی گذشتگان نیست.
وزیر نفت، جمعه ۱۹ اردیبهشت ماه، با بیان اینکه «با نیروگاههایی سروکار داریم که راندمان زیر ۳۰ درصد دارند اما توانستیم زمستان را با کمترین چالش پشت سر بگذاریم»، گفت: «شرایط دشواری در زمستان خواهیم داشت.»
پاکنژاد اضافه کرد: «همکاران من در صنعت نفت مرد روزهای سخت هستند؛ همانطور که همکاران ما در وزارت نیرو نیز ثابت کردهاند در شرایط بحرانی پای کار هستند.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که در اواسط بهار ۱۴۰۴، خاموشیهای گسترده در کشور زودتر از سالهای گذشته آغاز شده و علت اصلی آن ناتوانی جمهوری اسلامی در تولید و توزیع برق است. موضوعی که مقامات جمهوری اسلامی آن را «ناترازی انرژی» مینامند.
زنجیره بحران انرژی از هم جدا نیست. عدم سرمایهگذاری مناسب در حوزه گاز موجب شده نیروگاهها برای تامین سوخت اصلی خود با مشکل روبهرو شوند و در نهایت خاموشیهای گسترده پدید بیاید. تنها در بخش گاز، سرمایهگذاری مورد نیاز برای رسیدن به حالت طبیعی در ایران، بین ۲۵۰ تا ۲۸۰ میلیارد دلار اعتبار نیاز دارد.
به بحران محدودیت گاز، کاهش ذخیره سدهای کشور نیز اضافه شده است.
هفتم اردیبهشت ماه، کمی بیش از یک ماه پس از آغاز سال ۱۴۰۴، شرکت توانیر اعلام کرد به دلیل آنچه «افزایش زودهنگام دمای هوا و رشد مصرف برق» نامیده، احتمال قطع برق مشترکان وجود دارد.
در اطلاعیه توانیر با اشاره به کاهش ظرفیت نیروگاههای برقآبی بر اثر خشکسالی، از شهروندان خواسته شده با مراجعه به سایت شرکتهای توزیع برق، جدول احتمالی قطع برق را بررسی کنند. جدول خاموشیای که گزارشهای متعدد نشان میدهند گستره و مدت خاموشیها از آن هم فراتر رفته است.
مردم، مقصر همیشگی
چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت، عباس علیآبادی، وزیر نیروی دولت پزشکیان، اعلام کرد که بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی با هدف «ایجاد انگیزه برای کاهش مصرف در مشترکان پرمصرف و سوق دادن آنان به سمت بهینهسازی مصرف»، قیمت برق به صورت پلکانی افزایش خواهد یافت.
در این رابطه بخوانید: تبعیض در قطع برق؛ پایین شهر روزی ۴ ساعت در خاموشی، بالای شهر همیشه روشن
جمعه ۱۹ اردیبهشت نیز وزیر نفت با اشاره به زمستان سخت پیش رو به دلیل وضعیت تولید و انتقال گاز، گفت: «ناترازی تنها نتیجه کوتاهی گذشتگان نیست بلکه ریشه در سالهای دور دارد. هر سال با تدابیری این مشکل تا حدودی حل شده اما رشد افسارگسیخته مصرف و تقاضا باعث شده است حتی با افزایش تولید نیز این چالش همچنان پابرجا باشد.»
او تاکید کرد که برای رفع کسری انرژی، افزایش تولید کافی نیست بلکه باید «مدیریت مصرف و اصلاح الگوی مصرف» را در دستور کار قرار داد.
ایراناینترنشنال، شبکه خبری ۲۴ ساعته فارسیزبان، موفق به دریافت جایزه برتر «ایایام» شد. جایزهای که هر ساله در ایالات متحده به برترین رسانهها و فعالان حوزه آزادی بیان و جامعه مدنی اهدا میشود.
دوازدهمین دوره این مراسم، پنجشنبه ۱۸ اردیبهشتماه در هتل ویرمونت در واشینگتن دیسی برگزار شد و جایزه برتر به ایراناینترنشنال اهدا شد.
انتقال صدای مردم ایران به مخاطبان جهانی و پایبندی به صداقت در بازتاب اخبار و گزارشگری دقیق و شفاف، از دلایل اهدای این جایزه به ایراناینترنشنال عنوان شده است.
جوایز سالانه ایایام به «رهبران برجستهای» اهدا میشود که کار آنها نشانگر قدرت رسانه در اطلاعرسانی، آموزش و توانمندسازی در محیطهای دشوار است.
این مراسم همچنین فرصتی برای «ترویج گفتوگو، آزادی رسانه و روزنامهنگاری مسئولانه» است و هر سال با حضور سیاستمداران، دیپلماتها و فعالان فرهنگی از کشورهای مختلف در واشینگتن برگزار میشود.
از دیگر دریافتکنندگان جوایز امسال میتوان به دکتر ماتیاس دوفنر، رییس هیاتمدیره و مدیرعامل شرکت آکسل اشپرینگر اسایی، شرکت مادر پولیتیکو و بیزینس اینسایدر و عضو هیاتمدیره نتفلیکس؛ همچنین زیاد دوایری، فیلمساز لبنانی نامزد اسکار و سازنده فیلمهای توهین و حمله؛ و مویرا فوربس، رییس و ناشر بخش زنان در نشریه فوربس، اشاره کرد.
در این مراسم چهرههای برجستهای از جمله سناتور جمهوریخواه دیو مککورمیک، مورگان اورتاگوس (معاون نماینده ویژه رییسجمهور آمریکا در امور خاورمیانه)، لوران بیلی، سفیر فرانسه، یحیی لایتر، سفیر اسرائیل، معتز زهران، سفیر مصر و خضر ابراهیم، سفیر جمهوری آذربایجان نیز حضور داشتند.
ابتکار ایایام از افرادی تقدیر میکند که در حوزه آموزش رسانهای، توانمندسازی و روایت داستانهای تأثیرگذار بهویژه در محیطهای دشوار نقشآفرینی میکنند. این مراسم محفلی برای گردهمایی دیپلماتها، سیاستمداران و چهرههای فرهنگی از سراسر جهان است تا بر اهمیت گفتوگو و آزادی مطبوعات تأکید شود.
مهدی پرپنچی، سردبیر اجرایی ایراناینترنشنال در دفتر واشینگتن، این جایزه را به مخاطبان ایراناینترنشنال تقدیم و تاکید کرد بخش بزرگی از محتوای این شبکه، حاصل دریافتها و روایتهایی است که از شهرهای ایران به این رسانه میرسد.
او هنگام دریافت این جایزه گفت: «امروز ایراناینترنشنال پرمخاطبترین رسانه در میان مردم ایران و جامعه ایرانیان در تبعید است. ما تنها رسانه ۲۴ ساعته فارسیزبان هستیم که بهطور کامل در خدمت جامعه ایرانی قرار دارد.»
پرپنچی تاکید کرد: «این فقط یک چینش فنی نیست بلکه یک خط ارتباطی در تاریکی است.»
پیش از این و در اردیبهشت ۱۴۰۳، نشان شجاعت سال ۲۰۲۴ نشست ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی به ایراناینترنشنال اهدا شد.
در آن مراسم به فشار و تهدید علیه روزنامهنگاران ایراناینترنشنال و شجاعت کارکنان این مجموعه اشاره و گفته شد وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی به دلیل خبررسانی این شبکه، آن را «سازمانی تروریستی» خوانده است.
علیاصغر رمضانپور، سردبیر اجرایی خبر ایراناینترنشنال در مصاحبهای در آن مراسم تاکید کرد این رسانه خود را بخشی از خانواده خبرنگاران داخل ایران میداند و دلیل عصبانیت حکومت ایران از این شبکه، نگرانی آنان از خبرنگاران ایرانی است که در چهار دهه گذشته سرکوب شدهاند.
وکیل علیرضا دورودی، دانشجوی مهندسی مکانیک دانشگاه آلاباما، اعلام کرد که این شهروند ایرانی پس از شش هفته بازداشت در مرکز مهاجرتی در ایالت لوییزیانا، تصمیم گرفته است بهصورت داوطلبانه آمریکا را ترک کند.
دورودی در ماه مارس در جریان سیاستهای مهاجرتی دولت دونالد ترامپ بازداشت شد.
مقامهای آمریکایی او را «تهدیدی برای امنیت ملی» خوانده بودند اما دیوید روزاس، وکیل او، اعلام کرد که هیچ مدرکی برای این ادعا ارائه نشده است.
روزاس همچنین تاکید کرده است که موکلش برخلاف سایر دانشجویانی که از سوی ماموران مهاجرت بازداشت شدهاند، هرگز در اعتراضات و تجمعات دانشگاهها (در اعتراض به حمله اسرائیل به غزه) شرکت نکرده است.
دولت آمریکا دو اتهام علیه دورودی مطرح کرد اما پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت اعلام کرد لغو ویزای او فعلا اجرایی نخواهد شد و منوط به خروج او از آمریکاست.
وکیل دورودی گفت که با این حال او ترجیح داده است به جای ادامه بازداشت، کشور را ترک کند.
ویزای دورودی در ژوئن ۲۰۲۳ لغو شده بود. مسئولان هیچ توضیحی درباره این اقدام ندادهاند و به گفته سما ابراهیمی باجگانی، نامزد او، به پیگیریهای متعدد او نیز پاسخی ندادهاند.
باجگانی گفت در آن زمان دانشگاه آلاباما به دورودی اطلاع داده بود از نظر قانونی مجاز به ماندن در کشور است اما در صورت خروج، اجازه بازگشت نخواهد داشت.
دولت آمریکا در بهار امسال دو اتهام علیه دورودی مطرح کرد تا اخراج او را توجیه کند؛ یکی از آنها لغو ویزا و دیگری این بود که او دیگر «در وضعیت دانشجویی» نیست.
روز پنجشنبه، وکیل دولت آمریکا اتهام اول را پس گرفت و اعلام کرد لغو ویزا «مصلحتی» بوده و تا زمان خروج دورودی از کشور اجرایی نخواهد شد - موضعی که پیشتر از سوی دانشگاه نیز اعلام شده بود.
روزاس گفت مدارکی ارائه داده است که نشان میدهد دورودی همچنان دانشجوی فعال است.
سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده از اظهارنظر درباره این پرونده، از جمله موضع روزاس مبنی بر اشتباه بودن بازداشت اولیه موکلش خودداری کرد.
میته گونزالس، قاضی پرونده، به طرفین تا پایان ماه می فرصت داد تا درخواستهای جدید ارائه کنند اما با درخواست دورودی برای بازبینی شرایط وثیقه مخالفت کرد و دورودی در نهایت تصمیم گرفت از ادامه مبارزه برای ماندن صرفنظر کند.
باجگانی در گفتوگویی تلفنی به ایبیسینیوز گفت: «او به من گفت اگر اجازه داشت بیرون بیاید، احتمال زیادی بود که پروندهاش را پیگیری کند - برای خودش و برای سایر دانشجویان. اما آنها فقط میخواهند او را خسته کنند تا خودش تصمیم به رفتن بگیرد.»
باجگانی که ۱۱ ساعت رانندگی کرد تا در جلسه یکساعته دادگاه شرکت کند، با اشاره به اینکه دورودی سابقه کیفری ندارد، به صورت قانونی وارد آمریکا شده و فعال سیاسی هم نیست، گفت که دلیل هدف قرار گرفتن او از سوی دولت برایش نامشخص است.
او با لحنی محبتآمیز، نامزدش را «خرخوان» و «فکر بزرگ» توصیف کرد؛ فردی که روزهای طولانی را در آزمایشگاه میگذراند و به انیمه علاقهمند است.
او گفت دورودی سزاوار چنین سرنوشتی نبوده و حالا زندگیای که در آلاباما برای خودشان ساخته بودند، از بین رفته است.
باجگانی افزود: «از اتفاقی که برایمان افتاد خوشحال نیستم. نیاز دارم برای همه چیزهایی که پشت سر میگذارم و ترک میکنم، سوگواری کنم - همه رویاها، دوستیها و آیندهای که با هم تصور کرده بودیم.»
دورودی در نامهای از زندان که در ماه آوریل برای باجگانی نوشت، بازداشت خود را «بیعدالتی محض» خواند.
او تاکید کرد: «من در این کشور هیچ مشکلی ایجاد نکردم. ورودم غیرقانونی نبود. همه مسیرهای قانونی را دنبال کردم.»
روزاس که ۲۱ سال سابقه وکالت در حوزه مهاجرت دارد، گفت که هرگز با چنین پروندهای مواجه نشده و مقامات را به «نقض روند دادرسی و وادار کردن موکلش به انتخاب میان بازداشت نامحدود و خروج داوطلبانه» متهم کرد.
او گفت: «واقعا متاثر و ناراحتم. فکر میکنم این یک بیعدالتی تمامعیار است.»
در همین زمینه: روایت وضعیت علیرضا دورودی، دانشجوی ایرانی بازداشتشده در آمریکا