سرخط خبرها

  • نتانیاهو و ترامپ در روز یادمان قربانیان هولوکاست دیدار کردند
  • هواپیمایی احتمالاً نظامی ساعت ۱۳:۱۰ به وقت محلی، در ولایت غزنی افغانستان سقوط کرد؛ طالبان مسئولیت ساقط کردن هواپیما را بر عهده گرفت
  • جامعه جهانی بهایی نسبت به آزار پیروان این دیانت در ایران ابراز نگرانی کرد
  • وزارت خارجه ایران با انتشار بیانیه‌ای از موضع جواد ظریف درباره امکان مذاکره با آمریکا، دفاع کرد
  • عادل عبدالجبیر، وزیر خارجه عربستان‌سعودی: دارندگان پاسپورت اسرائیلی نمی‌توانند به کشور ما سفر کنند
  • لزله ۳/۹ ریشتری «خان‌زنیان» در سی کیلومتری شیراز را لرزاند؛ هیچ خسارت جانی گزارش نشده است
  • وزارت بهداشت: احتمال آنفولانزای فوق‌حاد، به عنوان علت مرگ پرندگان تالاب میانکاله کاملاً منتفی است
  • مخالفان تصویب لایحه بودجه ۲۰۲۰ مقابل پارلمان لبنان تجمع کردند
  • هواپیمای حامل تیم فوتبال شهر خودرو که از کویت عازم قطر بود، دچار نقص فنی شد
  • معاون دفتر ریاست‌جمهوری: شبکه خبر از پخش زنده سخنان حسن روحانی خودداری کرد
  • سعید نمکی، وزیر بهداشت در پی اعلام اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از ورود ویروس کرونا: مسافران چینی باید برای ورود به ایران کارت سلامت داشته باشند
  • پزشک محمدرضا شجریان: استاد آواز احتمالاً فردا از بیمارستان مرخص می‌شود
  • فرید براتی، معاون پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی: کیت آزمایش ایدز، به اندازه کافی نداریم
  • دادگاه انتظامی قضات، صلاحیت ۲۹ داوطلب نامزدی هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری، از جمله رئیس فعلی این کانون، محمدحسین آقاسی را رد کرد
  • بنابر آمار غیر‌رسمی، حدود ده هزار پرنده در تالاب بین‌المللی میانکاله تلف شده‌اند
  • پرواز تهران-ماهشهر خطوط هواپیمایی کاسپین با ۱۳۶ سرنشین از باند خارج شد؛ مسافران آسیبی ندیدند
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال هر شب در ایران روی موج متوسط ۱۳۹۵ کیلوهرتز در سراسر ایران و بر روی موج متوسط ۸۰۱ کیلوهرتز در شرق ایران
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

چگونه کاریز را کاریزماتیک کنیم؟

 

قنات بیش از سه هزاره، نماد توسعه پایدار ایران زمین بوده است. پیشینیان ما با حساب و کتاب، آبخوان‌ها را در وضعیتی مناسب به نسلی تحویل دادند که با آموزه‌های اصل ۴ ترومن، کمر به نابودی منابع آب زیرزمینی بستند. اگر قنات نماد قناعت در بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی باشد، چاه‌های عمیق و پمپ‌های قدرتمند، خون رگ‌های ایران را طی چند دهه اخیر مکیده و سرزمین‌مان را تکیده کرده‌اند.

بازگشت به نگاه پدران‌مان که قدرشناس آب بودند و توسعه ناپایدار را سراب می‌دانستند، نیاز به تکامل و پختگی دارد. تکامل حتماً دور شدن از راه‌چاره‌های تجربه شده نیست. قرار نیست برای بهتر شدن، به درون چاه‌هایی سقوط کنیم که اثری جز نابودی تدریجی ایران‌زمین نداشته‌اند. تجربه نشان می‌دهد که بهره‌برداری از فن‌آوری کاریزی، آثار مثبتی داشته اما بی‌توجهی به واقعیت‌هایی، در بدنامی قنات نزد منورالفکرهای شهرنشین، موثر بوده است. کاریز نزد جماعت روشن‌فکر، کاریزما ندارد.

فن‌آوری کاریزی نمی‌تواند همه نیازهای آبی جمعیت امروز ایران را تامین کند اما بخشی از قنات‌ها و تونل‌ها و چاه‌های کنده شده به‌وسیله پیشینیان، سرمایه‌‌ای است که باید به عنوان راهی برای رفع بخشی از بحران، از نو زنده‌اش کرد.

توسعه شهر تهران بعد از جنگ جهانی دوم، با مسکونی شدن بسیاری از باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی همراه بوده است. خانه‌سازی بدون ایجاد سامانه فاضلاب متمرکز، باعث شد که که در زیر صدها هزار واحد مسکونی ساخته شده روی آبرفت‌های مناطق میانی و شمال تهران، چاه‌های فاضلابی ساخته شود که امکان نفوذ فاضلاب را به سفره آب زیرزمینی می‌داد. به این ترتیب، بخش قابل توجهی از آب‌های زیرزمینی کلان‌شهر تهران، آلوده شد.(۱)

از سوی دیگر، تعداد قابل توجهی از سازه‌ها روی قنات‌ها ساخته شد و تدریجا، میله‌ها یا چاه‌های عمودی رشته‌های قنات در اثر فرسایش فیزیکی و شیمیایی، تبدیل به فروچاله‌هایی شدند که هراز گاهی زمین بالای سر را به کام خود می‌کشند. نشست زمین این پدیده را تشدید می‌کند. اگر روزی، روزگاری زمین‌لرزه بزرگی که ژئوفیزیک‌دانان دهه‌ها است انتظارش را می‌کشند از دل یکی از گسل‌های بزرگ در برگیرنده پایتخت آزاد شود، همین فروچاله‌ها و یا چاه‌های فرسایش یافته، بلای جان بسیاری از مردمان تهران خواهد شد.

برای نجات تهران از بی‌آبی و برخی آثار ثانوی زمین‌لرزه، باید به دنبال نگاهی پایدار بود. تا زمانی که بر توچال برف می‌بارد، برف آب شده به درون آبرفت‌های درشت‌دانه کوهپایه نفوذ کرده و منابع آب زیرزمینی را تغذیه خواهد کرد. تداوم برداشت بی‌رویه از چاه‌ها به افت سفره، و نشست فزون‌تر زمین در نقاط مختلف شهر که البته از منظر میزان آب‌رفت و مکانیک خاک تفاوت‌هایی هم دارند، خواهد انجامید.

اگر روزگاری، مردمان تهران، به اندازه نیاز از آب بهره گیرند و مصرف را به حداقل منطقی برسانند، می‌توان مازاد آب را به درون آبخوان تزریق کرد. با این کار، حجم آب تمیز نسبت به آب‌های آلوده بیشتر خواهد شد. وجود یک شبکه و سیستم تصفیه فاضلاب، عین همان چیزی که در شهرهای بزرگ جهان نمونه‌هایش را دیده‌ایم، می‌تواند بسیاری از مشکلات را حل کند. البته اگر فساد موجود بگذرد، چون به گفته کارشناسان و همکاران شرکت‌های مشاور و مجری، "بخور-بخور" در بخش فاضلاب هم کار را به جاهای باریکی رسانده است!

چنین کاری نیاز به نظارتی دارد که در ایران بی‌سابقه بوده است. سازمان آب و فاضلاب پایتخت، باید تضمین کننده پاکیزه‌سازی آبخوان به هنگام تغذیه مجدد باشد و حتی بخش از فاضلاب پاکسازی شده با کیفیتی در حد آب شرب را به درون افق‌های مختلف آبخوان‌های زیرین پایتخت تزریق کند. تداوم تزریق و تغذیه مصنوعی، به متعادل شدن سفره و همچنین پایان یافتن نشست در بخش‌های مختلفی از شهر خواهد انجامید.

چندی پیش از مجموعه مدیریت فاضلاب منطقه اورنج کاونتی در ایالت کالیفورنیا بازدید می‌کردم و یکی از کارشناسان ارشد ایرانی این مرکز، تاکید می‌کرد که همه فرایندها و کارهایی که در آنجا انجام شده، در ایران بدون کم و کاست قابل اجرا است. اما مساله مهم وجود بودجه کافی، نظارت، برنامه‌ریزی و ساختاری پاسخگو است؛ ساختاری که اگر در طول سال، ۱۰ شکایت به خاطر بوی مجموعه دریافت کند، احساس می‌کند که مدیریت در آن سال فاجعه بوده است. در اورنج کاونتی با مجموعه‌ای روبه‌رو هستیم که فاضلاب را بعد از گذر از ده‌ها کیلومتر لوله و شبکه می‌گیرد و مواد جامد فاضلاب را تبدیل به زباله و خاک دفنی می‌کند، آب را به کیفیتی می‌رساند که  از آب لوله کشی تمیزتر است، همان آب را به درون آبخوان تزریق می‌کند تا سفره آب زیرزمینی متعادل بماند و حتی با تزریق آب درون آبرفت‌های مناطق ساحلی، مانع نفوذ آب شور دریا به آب‌های زیرزمینی می‌شود. همین مجموعه از گاز تولید شده، برق می‌گیرند و در ساعات «پیک» برق هم می‌فروشند.

اگر برای آینده، نیاز به احیای قنات‌های شهری و بهبود وضعیت آب‌های زیرزمینی شهرهای بزرگ از جمله تهران داریم، باید از نمونه‌های مدیریت آب و فاضلاب سازمان‌های موفق الگوبرداری کنیم. باید با شناخت قابلیت‌های آبرفت‌ها، از آنها به عنوان حساب پس‌انداز آب شهری بهره بگیریم و با ذخیره‌سازی فاضلاب پاکیزه شده، این حساب پس‌انداز را همیشه غنی نگاه داریم.

اگر در گذشته، قنات‌ها تنها با آب حاصل از ذوب برف و آب باران تغذیه می‌شدند، در آینده چاره نیست جز دخیل کردن مراکز تصفیه فاضلاب در نجات سفره‌های آب زیرزمینی و نجات کاریز. آیا کسی باورش می‌شود که بتوان با مدیریت آبخوان با کمک فاضلاب پاکیزه شده، کاریز را کاریزماتیک کرد؟ امروز نه، اما فردا، شاید.

 

(۱) - نکته خطرناک این بود که خیلی از این چاه‌های فاضلاب، همسایه قنات‌ها شد. در مواردی، گفته می‌شود که سازندگان حتی زحمت حفر چاه جداگانه‌ای به خودشان ندادند و فاضلاب انسانی مستقیماً در تماس با آب برخی سرشاخه‌ها قرار گرفت.

 

نیک‌آهنگ کوثر
روزنامه‌نگار حوزه آب
تازه چه خبر؟
در پی صدور مجوز مشروط برای سفر اسرائیلی‌ها به عربستان سعودی، شاهزاده فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر خارجه سعودی اعلام کرد از شهروندان اسرائیلی در...بیشتر بخوانید
دونالد ترامپ،‌ رییس‌جمهوری آمریکا،‌ اعلام کرد که برنامه خود برای صلح اسرائیل و فلسطین موسوم به «معامله قرن»‌ را روز سه‌شنبه رونمایی خواهد کرد. ترامپ...بیشتر بخوانید
مختار سلحشور، مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان هرمزگان، اعلام کرد که خانه‌های هزار و ۲۲۰ خانواده جاسک به دلیل آسیب‌های سیل اخیر غیرقابل استفاده است و...بیشتر بخوانید
دفتر جامعه جهانی بهائی در ژنو با صدور بیانیه‌ای ضمن ابراز نگرانی از محدودیت‌های سیستماتیک حقوق شهروندی پیروان این دین در ایران، حذف گزینه «سایر ادیان...بیشتر بخوانید
به دنبال انتشار فیلمی از سوزاندن کتاب «اصول پزشکی داخلی هاریسون» توسط عباس تبریزیان روحانی مبلغ «طب اسلامی»، دادستانی ویژه روحانیت اعلام کرد که این...بیشتر بخوانید