سرخط خبرها

  • حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان:‌ آمریکایی‌ها به اعتراضات در لبنان، عراق و یمن به چشم ابزاری برای فشار به ایران نگاه می‌کنند
  • دونالد ترامپ :آمریکا به یک توافق تجاری با چین دست پیدا کرده است
  • بوریس جانسون: باید به شراکت جدیدی با اتحادیه اروپا دست پیدا کنیم. موافقان و مخالفان برگزیت باید اجازه بدهند فرایند بهبود آغاز شود
  • کمیته قضایی مجلس نمایندگان آمریکا طرح استیضاح دونالد ترامپ را تصویب کرد
  • ایران اینترنشنال:محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، یا تیم تبلیغاتی‌‌اش در روزهای گذشته، تعداد دنبال‌کنندگان او در توییتر را به صورت مصنوعی بالا برده‌اند
  • ایران اینترنشنال:وعده نهادهای امنیتی به خانواده حمیدرضا قبولی، از کشته‌شدگان اعتراض‌های اخیر، برای پرداخت ۳۰۰ میلیون تومان در ازای سکوت
  • رمضان سلمانی بردری، کهنسال‌ترین نوازنده دوتار شمال خراسان درگذشت
  • اتحادیه اروپا تحریم‌های اقتصادی اصلی خود علیه روسیه را به مدت شش ماه تمدید کردند
  • گوهر عشقی مادر ستار بهشتی، به دیدار ناهید شیرپیشه، مادر پویابختیاری از کشته‌شدگان اعتراض‌های آبان‌ماه رفت
  • ایرنا، خبرگزاری دولت ایران: سوءمدیریت وزارت بهداشت دلیل شیوع آنفولانزا بوده است
  • دانشگاه علوم پزشکی ایلام پیدا شدن قرص در برخی کیک‌های توزیع شده در این استان را تایید کرد
  • کاوه مدنی، پژوهشگر محیط زیست، به عنوان برنده جایزه آب دانشمندان جوان اتحادیه فیزیک زمین آمریکا در سال ۲۰۱۹ معرفی شد
  • زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان، از توقف مذاکرات با طالبان پس از حمله اخیر طالبان در بگرام خبر داده است
  • سازمان اطلاعات سپاه پاسداران استان اصفهان چهار نفر را به اتهام عضویت در شبکه «سلطنت‌طلبان» بازداشت کرده است
  • آیت‌الله علی سیستانی حمله به معترضان، کشتن و ربودن آنها در عراق را محکوم کرد
  • حزب محافظه کار بریتانیا در انتخابات زودهنگام پارلمان این کشور به پیروزی قاطع دست پیدا کرد
  • جرمی کوربین، رهبر حزب کارگر بریتانیا :در انتخابات آینده، این حزب را رهبری نخواهم کرد
  • شاهزاده رضا پهلوی:اعتراض های آبان نشانگر خشم فراگیر مردم از حکومت اسلامی در ایران است
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال در ایران روی موج‌های کوتاه و متوسط
  • ۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰ عصر روی موج کوتاه ۱۱۵۹۰ کیلوهرتز، کانال ۲۵ متر
  • ۱۵:۳۰ عصر تا ۷:۳۰ صبح روی موج کوتاه ۶۲۱۰ کیلوهرتز در کانال ۴۹ متر
  • از ساعت ۱۷ تا ۷ صبح روی موج متوسط ۱۳۹۵کیلو هرتز
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

دریاچه هامون

دریاچه هامون
دریاچه هامون

چاره نجات هامون

 

هفته گذشته رییس سازمان حفاظت محیط‌زیستاعلام کرد: «هامون دیگر هامون نمی‌شود و مردم باید قبول کنند که هامون دیگر آن هامون پرآب سال‌های گذشته نخواهد بود و این اتفاق هیچ‌زمان نمی‌افتد.» آیا واقعا این‌گونه است و هامون هیچ راه نجاتی ندارد؟ در این نوشته تلاش شده است تا به این پرسش پاسخ داده شود.

ابتدا توجه شما را جلب می‌کنم به نقشه زیر: این نقشه بخشی‌از مستندات یک پروژه مطالعاتی است درباره تفاوت‌های میزان دسترسی ملت‌های خاورمیانه به منابع آب، قبل و بعد از مرزبندی‌های معاصر که توسط نگارنده در حال انجام است. به هر رو، هامون و زیست‌بوم پیرامون آن را در قلب دایره زردرنگ میان نقشه می‌بینید. ملاحظه می‌شود که سیستان و هامون، درجایی واقع‌اند که تا شعاع گسترده‌ای از پیرامون آن، دسترسی به منابع آب در بدترین وضعیت، یعنی «تراژیک» است.

 

 

این وضعیت حاصل دو مولفه است: تغییر اقلیم (عامل طبیعی) و سوء‌مدیریت در مصرف منابع آب (عامل انسانی). شرح دلایل بروز این دو مولفه موضوع این یادداشت نیست. به هر رو، حاصل آن‌چه که در دهه‌های اخیر رخ داده، وضعیت موجود است: مهم‌ترین مقام مسئول مدیریت محیطی در ایران پرچم تسلیم را برافراشته و می‌گوید کاری نمی‌شود کرد، هامون خواهد خشکید. اما هامون برای آنکه بماند و نخشکد، دست‌کم دو چاره دارد. این دو چاره را مرور می‌کنیم:

 

الف) واردات آب از افغانستان

در غرب هامون حتی تا صدها کیلومتر دورتر، وضعیت آب همچنان «تراژیک» است. به سمت شمال و جنوب نیز کمابیش وضعیت همین است؛ در سمت شرق نیز البته وضعیت تراژیک برقرار است، با این تفاوت که رودخانه‌هایی از مناطقی با منابع آب بسنده‌تر جاری‌اند به این سمت و با گذر از منطقه تراژیک، به مناطقی می‌رسیم که دسترسی به منابع آب در آن‌ها بسیار بهتر از وضعیت تراژیک مناطق غربی است. سرچشمه‌های مهم‌ترین رودی که به سیستان می‌رسد، یک‌هزار کیلومتر دورتر، در هندوکش واقع است: کوهستانی پرآب و بهره‌مند هم از موسمی‌های هند و هم پرفشارهای سیبری. ایران باید چشم به آب‌های هندوکش بدوزد. روش کار هم فقط احیای توافق هلمند نیست. باید پیشنهادی روی میز افغان‌ها گذاشت که نتوانند ردش کنند. راه‌های بسیاری هست برای رسیدن به یک توافق برد-برد با افغانستان برای واردات آب. ایران برگ‌های برنده زیادی دارد برای گذاشتن روی میز مذاکره با افغان‌ها؛ یکی همین بهره‌مند کردن آن‌ها از امکان دسترسی به دریای آزاد عمان است. راهی که اتفاقا باید از سیستان بگذرد و به‌واقع هزینه‌ای هم برای ایران ندارد. ممکن است گفته شود در وضعیت موجود، آورد هلمند هم کم شده و خود ولایت نیمروز هم مشکل کم‌آبی دارد. چاره حل این مشکل، ارائه خدمات مهندسی و لجستیک در بالادست هلمند به افغانستان است. آنچه که باعث افزایش آورد هلمند شود. با کاهش روند سدسازی و نبود بودجه کافی برای اجرای پروژه‌های انتقال آب در داخل کشور، قطعا ده‌ها شرکت ایرانی با توان مهندسی بالا و هزینه مناسب، آماده مشارکت در اجرای چنان طرح‌هایی در افغانستان خواهند بود.  

 

ب) انتقال آب شیرین‌شده از دریای عمان

این البته طرحی دشوارتر و خیلی پرهزینه‌تر است. برای اجرای چنین طرحی، سه مشکل هست: فاصله دور هفتصد کیلومتری، هزینه زیاد شیرین‌سازی آب دریا و پیامدهای محیط‌زیستی مرتبط. اما ایران هم‌اکنون برای انتقال آب در فواصل طولانی فناوری بومی دارد و منافع طرح می‌تواند هزینه‌های انتقال را توجیه کند. مهم‌ترین مولفه شکل‌دهنده در هزینه شیرین‌سازی آب دریا نیز بحث انرژی است. هم‌اکنون ایران دارد می‌کوشد با خواهش و التماس و اتفاقا از مسیر همین دریای عمان و به ثمن بخس به هند و پاکستان گاز بفروشد. با همان گاز، ایران می تواند به‌نسبت ارزان‌تر از تعرفه‌های بین‌المللی، پروژه شیرین‌سازی آب دریا را اجرا کند؛ البته نه آن‌قدر ارزان که تصور کنیم می‌تواند چاره حل بحران خشکیدگی در گستره وسیعی از ایران باشد. ما در این یادداشت فقط داریم درباره نقطه کوچکی از ایران حرف می‌زنیم: سیستان و دریاچه هامون، به‌واسطه اهمیت بسیار استراتژیک آن. پیامدهای محیط‌زیستی شیرین‌سازی آب دریا البته قابل انکار نیست. اما به‌هرحال دریای عمان بخشی از اقیانوس هند است و به آب‌های آزاد متصل است و عوارض محیط‌زیستی شیرین‌سازی آب آن خیلی کمتر از شیرین‌سازی دریاچه بسته‌ای مثل خزر و یا پهنابی با خودپالایی محدود مثل خلیج‌فارس است. مضاف‌بر آنکه به‌هرحال باید پیامدهای اکولوژیک شیرین‌سازی دریای عمان را مقایسه کرد با جایگزین‌های محتمل مثل انتقال آب بین حوضه‌ای و یا مصرف افزون‌تر آب‌های زیرزمینی.  

با این همه، از منظر سیاسی – اقتصادی اجرای دو طرح پیش‌گفته دشوار به‌نظر می‌رسد. دولت از نظر مالی هم‌اکنون در شرایط ارائه چنان مشوق مالی بزرگی به افغان‌ها برای انتقال آب به سیستان و یا اجرای چنان پروژه جاه‌طلبانه‌ای برای شیرین‌سازی و انتقال آب دریای عمان به سیستان نیست. قطعا به‌همین‌خاطر است که عیسی کلانتری، معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست چنان ناامیدانه از خشکیدن اجتناب‌ناپذیر هامون سخن می‌گوید. از سوی دیگر، به نظر می‌رسد به‌دلیل مشکلات سیاسی فزاینده، گسترش اعتراضات و اعتصابات داخلی و رودررویی خصمانه‌تر دولت آمریکا، اقتصاد ایران اساسا به‌سمت انقباض افزون‌تر پیش می‌رود و نه وضعیتی که احتمالا بتواند به مهار روند خشکیدن ایران، و ازجمله نجات زیست‌بوم‌هایی همچون هامون منجر شود. اما این‌ها سیاست است؛ و البته نتیجه تبعی سیاست، یعنی وضعیت اقتصادی. از نظر فنی و علمی روی کاغذ، داستان برای هامون متفاوت است. هامون چاره نجات دارد. اگر نه حالا، اما حتما دارد.  

 

 

روزنامه‌نگار و کارشناس محیط زیست
تازه چه خبر؟
محمدرضا ظفرقندی، دبیرکل انجمن اسلامی جامعه پزشکان ایران و فعال اصلاح‌طلب، ضمن اشاره به موضوع برخورد نکردن با حمله‌کنندگان به سفارت عربستان سعودی در...بیشتر بخوانید
اورزولا فون درلاین،‌ رییس کمیسیون اروپا، در واکنش به پیروزی حزب محافظه‌کار در انتخابات سراسری بریتانیا و سخنان نخست‌وزیر این کشور درباره عزم جدی برای...بیشتر بخوانید
حسین نقوی حسینی،‌ سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در واکنش به شکایت خانواده خدمه کشتی «سانچی» و اظهارات آن‌ها درباره تماس‌...بیشتر بخوانید
به گزارش فارس، سازمان اطلاعات سپاه استان اصفهان چهار نفر را به اتهام عضویت در یک شبکه «سلطنت‌طلب» بازداشت کرده است. این خبرگزاری روز جمعه نوشت افراد...بیشتر بخوانید
علی مطهری، نماینده مجلس شورای اسلامی گفت که «اگر دولت در اختیار برخی‌ بود هم مشکل FATF حل شده بود هم رابطه با آمریکا» و «هوای نفسانی در معطل نگه...بیشتر بخوانید