سرخط خبرها

  • بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی: رونمایی از ۱۲۲ دستاورد هسته‌ای به علت شیوع کرونا به تعویق افتاده است
  • ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه: پزشکان، پرستاران و بخش بهداشت که درگیر کمک و درمان بیماران کرونا هستند برای سه ماه اضافه حقوق دریافت می‌کنند
  • تعداد مبتلایان به کرونا در جهان ظرف یک هفته گذشته جهشی ۵۰ درصدی داشت و در روز چهارشنبه ۲۰ فروردین به حدود یک و نیم میلیون نفر رسید
  • سخنگوی سازمان هواپیمایی ایران: کاهش ۷۵ تا ۹۰ درصدی پروازها به علت کرونا خسارت میلیاردی به شرکت‌های هواپیمایی وارد کرده است
  • محمود صادقی، نماینده مجلس، اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات اخیر سفیر چین را «غیر عزت‌مندانه‌» خواند
  • ایران اینترنشنال به نقل از منابع آگاه: تاکنون دست‌کم ۸ هزار و ۹۹ نفر در ایران بر اثر ابتلا به کرونا جان باخته‌اند
  • بر اساس نظرسنجی شهرداری تهران و مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران،‌ با نیمه‌تعطیل شدن تهران، یک سوم مردم این شهر گرفتار معاش روزانه خود شده‌اند
  • سخنگوی وزارت بهداشت ایران: اولین موارد تشخیص قطعی کرونا ۲۹ یا ۳۰ بهمن بود که بعد از قطعی شدن نتیجه آزمایش بدون کتمان و تاخیر اعلام کردیم
  • علیرضا زالی، فرمانده ستاد مقابله با کرونا در تهران: این شهر یکی از مهم‌ترین مراکز داغ بیماری کرونا است و وضعش با هیچ استان دیگری در کشور قابل مقایسه نیست
  • سازمان حقوق بشری هەنگاو از کشته شدن یک کولبر و زخمی شدن دو کولبر دیگر در پی شلیک نیروهای مسلح ایران در ارتفاعات ماکو خبر داد
  • خبرگزاری هرانا: آزار جنسی زنان سرپرست خانوار دلیل تعطیلی مراکز مشاور امور زنان شهرداری تهران بوده است
  • خبرگزاری فارس: شهردار و ده تن‌ از مدیران شهرداری پردیس به اتهام تخلفات مالی بازداشت شده‌اند
  • بیانیه ۵۰ شورای صنفی دانشجویی ایران: در صورت بازگشایی دانشگاه‌ها قبل از کنترل کامل کرونا، دست به تمرد سراسری خواهیم زد
  • حکومت بحرین از پرداخت قبض برق و آب همه شهروندان و کسب‌وکارهای این کشور با هدف کمک به آنها برای مبارزه با کرونا خبر داد
  • شمار موارد شناسایی شده ابتلا به ویروس کرونا در جهان به حدود یک میلیون و ۴۵۰ هزار نفر رسید
  • تاکنون بیش از ۸۳ هزار مورد مرگ‌و‌میر ناشی از ابتلا به ویروس کرونا در سرتاسر جهان ثبت شده است
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]
طرحی بدون توجیه اقتصادی و زیست‌محیطی

آب‌شیرین‌کن برای مصارف کشاوزی در سواحل جنوبی کشور

 

روز ۲۳ دی‌ماه خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) از تولید نوعی آب‌شیرین‌کن حرارتی و هیبریدی (با استفاده از صفحه‌های خورشیدی) در کشور خبر داد.

مدیر‌عامل شرکت تولید‌کننده این آب‌شیرین‌کن‌ها در این زمینه گفته است: «پروپوزالی تهیه و به وزارت جهاد کشاورزی ارسال شده است تا از این دستگاه در جزایر مکران استفاده شود و با استفاده از این تجهیزات، آب دریا جهت شیرین‌سازی و کاربرد در مصارف کشاورزی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.»

این در حالی است که کاربرد عمده آب‌شیرین‌کن‌ها در جهان تولید آب شرب است و تهیه آب کشاورزی از این طریق، هزینه‌ها و تبعات بسیاری خواهد داشت. 

زنگ خطر بحران آب در جهان، به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه‌خشک، سال‌هاست به صدا در‌آمده است. یکی از روش‌های مهم برای تامین آب شرب که در چند دهه گذشته، به‌تدریج در این مناطق توسعه پیدا کرده است استفاده از آب‌شیرین‌کن‌ها برای شیرین کردن آب دریا در مناطق ساحلی است. خاورمیانه و کشورهای حاشیه خلیج فارس از خشک‌ترین مناطق جهان‌اند که تمرکز جمعیتی نسبتا بالایی دارند. گاردین در گزارشی در سال ۲۰۱۶، با اشاره به اینکه منطقه خاورمیانه میزبان ۷۰ درصد آب‌شیرین‌‌کن‌های جهان است، رویای نمک‌زدایی برای منطقه خلیج فارس را به‌نوعی پایان‌‌یافته دانست. بررسی‌های جدیدتر هم نشان می‌دهد ۵۰ درصد آب‌شیرین‌کن‌های جهان در منطقه خلیج فارس قرار دارند و این موضوع فشار مضاعفی بر اکوسیستم‌های آبی منطقه وارد کرده است که با توجه به شکل این پهنه آبی، خطر بزرگی را متوجه این منطقه کرده است.

 

آب‌شیرین‌کن‌ها شورش را در‌آورده‌اند

درباره مشکلات ناشی از استفاده از آب‌شیرین‌‌کن‌ها بسیار گفته شده است. پساب نمکی و انرژی مصرفی از مهم‌ترین مضرات استفاده از آب‌شیرین‌کن‌هاست. این پساب نمکی غالبا به دریا بازمی‌گردد و گزارش‌ها نشان می‌دهد این موضوع همراه با گرمایش زمین و تغییر اقلیم باعث شده است شوری آب خلیج فارس در ۲۰ سال گذشته ۱/۵ برابر شود. بر اساس برخی مطالعات تطبیقی، ادامه روند فعلی به افزایش دو برابری نیروگاه‌های آب‌شیرین‌کن منطقه تا سال ۲۰۳۰ می‌انجامد. مساله دیگر میزان ردپای کربنی این شیوه تولید آب‌ شیرین است که ضرر و زیان استفاده از این روش تامین آب را دو‌چندان خواهد کرد.

با این همه، فناوری‌های جدید مانند آنچه در برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی یا حتی در خاورمیانه، در اسرائیل و قطر به کار گرفته می‌شوند، تا حدی از ضررهای جانبی ماجرا کم کرده‌اند. مثلا فرید بن‌یحیی، شیمی‌دان قطری، چهار سال پیش روشی بدیع برای کاهش دی‌اکسید کربن و آب شور پسماند آب‌شیرین‌‌کن‌ها پیشنهاد کرد. به نوشته ساینتیفیک امریکن، در این شیوه، خروجی دی‌اکسید کربن و نمک آب‌شیرین‌کن در فرایندی چند‌مرحله‌ای  به محصولات قابل استفاده در صنایع دیگر تبدیل می‌شود. بن یحیی می‌گوید هدفش از این طرح جلوگیری از ورود آب شور به خلیج فارس است. با این همه، خروجی این روش در مقیاس کلان بیشتر از میزان تقاضا برای محصولات جانبی تولید‌ی خواهد بود.

اما طرح پیشنهاد‌شده در ایران برای تولید آب شیرین به روش حرارتی و برای جزایر مکران یا دریای عمان است که دی‌اکسید کربن زیادی تولید می‌کند، مگر این‌که انرژی مورد نیاز از طریق صفحه‌های خورشیدی تامین شود. اما حتی در این صورت هم، مشکل تولید آب شور پابرجا خواهد بود، که البته هنوز وضعیتش به اندازه خلیج فارس حاد نیست. اما ادامه این روند می‌تواند این منطقه را هم به سرنوشت خلیج فارس دچار کند. از سوی دیگر، هرچند تولید آب در فرایند شیرین‌سازی آب دریا برای مصارف کشاورزی با کمک انرژی خورشیدی در جهان بی‌سابقه نیست و در صحرای آتاماکای شیلی به کار گرفته شده است، در مقیاس کلان، مشکلات آب شور پابرجاست و پای اقتصاد هم به میان خواهد آمد.

 

آب گران، محصول گران

نخستین مساله این است که تکیه بر «توسعه کشاورزی» در مناطق جنوبی ایران با استفاده از شیرین کردن آب، بدون در نظر گرفتن مزیت‌های نسبی این منطقه در زمینه «توسعه اقتصادی»، خطایی راهبردی است. اما حتی بدون این فرض هم، استفاده از آب‌شیرین‌کن برای توسعه کشاورزی در مناطق جنوبی ایران، به دلایل مختلف، روشی پایدار محسوب نمی‌شود.

چنان که گفته شد، در روش پیشنهادی مشکل نمک تولیدی کماکان پابرجا خواهد بود. از سوی دیگر، مساله هزینه آب و تاثیرش بر قیمت محصولات کشاورزی به میان می‌آید. در حالی که عرضه آب کشاورزی در ایران در سال گذشته کماکان با قیمت‌ بسیار پایین، به بهای هر متر‌مکعب ۲۶۰ تومان یا حتی مجانی، بوده است، پایین‌ترین قیمت تمام‌شده برای آب تولیدی آب‌شیرین‌کن‌ها با دلار ۱۲ هزار تومانی در هر متر‌مکعب ۴۰۰۰ تومان خواهد بود، که از قیمت تمام‌شده آب شرب در ایران بسیار بیشتر است. اما حتی اگر قیمت تمام‌شده آب کشاورزی تولیدی آب‌شیرین‌کن را به‌دلیل استاندارد پایین‌تر، یک دهم قیمت اعلام‌شده بدانیم، باز هم از قیمت فعلی آب کشاورزی بالاتر است.

در این صورت، سوال این است که آیا تولید محصول کشاورزی با این شیوه سود‌آور خواهد بود؟ و این طرح با چه هدف و توجیهی به وزارت کشاورزی ارائه شده است؟ از سوی دیگر، اگر بناست برای توسعه و آبادانی مناطق مکران، که از سیاست‌های مورد نظر رهبر جمهوری اسلامی است، سرمایه‌گذاری دولتی صورت بگیرد، این سرمایه‌گذاری بر چه مبنایی باید صرف توسعه نوعی کشاورزی بی‌بازده با ضرر هنگفت شود؟ آیا برای تعیین مزیت‌های نسبی این مناطق، از جمله توسعه گردشگری، توسعه کشت آبی گیاهان شور‌دوست مانند جلبک برای تامین خوراک دام، مطالعه‌ای صورت گرفته است؟

بنابراین، به نظر می‌رسد به‌جز تولید آب شرب، آن هم در شرایطی که همه راه‌های دیگر از جمله بهینه‌سازی شبکه توزیع و بازچرخانی آب خاکستری آزموده شده باشد، احداث آب‌شیرین‌کن در سواحل جنوبی ایران هیچ‌گونه توجیه زیست‌محیطی و اقتصادی ندارد؛ مگر این‌که مانند بسیاری از موارد مشابه، پای رانت‌های کلان برای افزایش قیمت زمین و توسعه ناپایدار و موقت در میان باشد، آن هم از جیب محیط‌ زیست.

 

تازه چه خبر؟
سازمان منع سلاح‌های شیميایی، برای اولین بار ارتش بشار اسد را به عنوان عامل حملات شیمیایی سال ۲۰۱۷ در شمال سوریه دانست. مسئول هماهنگ‌کننده این سازمان...بیشتر بخوانید
رولان مارشال،‌ پژوهشگر فرانسوی زندانی در ایران که به تازگی آزاد شده به فرانسه بازگشته است، در نخستین اظهارنظر درباره دوران بازداشتش ضمن اشاره به فشار...بیشتر بخوانید
محمود صادقی، نماینده مجلس شورای اسلامی، اظهارات اخیر چانگ هوآ، سفیر چین در تهران را «خلاف شئون دیپلماتیک‌» خواند و از احضار نشدن او انتقاد کرد. صادقی...بیشتر بخوانید
کیانوش جهانپور، سخنگوی وزارت بهداشت ایران، شناسایی مواردی از ابتلا به کرونا پیش از ۳۰ بهمن در ایران را رد کرد و گفت: «این در تاریخ ایران ثبت می‌شود...بیشتر بخوانید
محمد نفریه،‌ رییس کمیته پیشگیری از بیماری‌های واگیردار سازمان بهزیستی،‌ از درگیر شدن ۲۸ مرکز بهزیستی کشور به بیماری کرونا خبر داد. نفریه روز چهارشنبه...بیشتر بخوانید