سرخط خبرها

  • آمریکا: احتمالا ایران پشت حمله راکتی پنج‌شنبه به پایگاه هوایی بلد،محل استقرار نیروهای آمریکایی در شمال بغداد، بوده است
  • مقام آمریکایی: مهاجمی که در یک پایگاه هوایی در فلوریدا سه نفر را کشت، خلبان ارتش عربستان سعودی بود
  • تمام مدارس در استان قزوین طی روزهای شنبه و یک‌شنبه به دلیل پیشگیری از آنفلوانزا تعطیل اعلام شد
  • مقامات عراقی: در اعتراضات امروز جمعه در شهر بغداد ۱۲ نفر کشته شدند
  • آمریکا: ایران با دخالت‌های خود در عراق، حاکمیت این کشور را به شکل وسیعی نقض کرده است
  • کشورهای عضو اوپک و متحدانشان توافق کردند سطح تولید نفت را ۵۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهند
  • شبکه حقوق بشر کردستان: بیش از هزار شهروند کرد، از جمله ده‌ها کودک، در جریان اعتراض‌های آبان‌ماه بازداشت‌ شده‌اند
  • آیت‌الله سیستانی: نخست وزیر عراق باید بدون مداخله کشورهای خارجی انتخاب شود
  • ایسنا: روز جمعه اینترنت موبایل در شهرستان‌های سراوان و نیکشهر در سیستان و بلوچستان وصل شد
  • روسیه: هنوز زود است که بخواهیم درباره اینکه آیا با فعال‌سازی مکانسیم ماشه موافقیم یا نه صحبت کنیم
  • دبیرکل اتحادیه عرب: باید برای تغییر رفتار ایران تلاش کرد و توافق دیگری غیر از برجام را با تهران به امضا رساند
  • نماینده چین در نشست کمیسیون مشترک برجام: این کشور از فعال شدن مکانیزم ماشه حمایت نمی‌کند
  • کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، خواستار شفافیت مقام‌های جمهوری اسلامی ایران و انجام تحقیقات مستقل درباره اعتراض‌ها شد
  • فیس‌بوک، صفحه عربی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران را به دلیل نقض قوانین خود حذف کرد
  • به‌ دلیل پیشگیری از شیوع آنفلوآنزا مدارس استان سیستان و بلوچستان در همه مقاطع شنبه و یک شنبه تعطیل است
  • استاندار کردستان در پی جان باختن ۱۱ نفر بر اثر انفجار گاز در یک تالار عروسی در سقز، پانزدهم آذر را عزای عمومی اعلام کرد
  • کمیسیون آمریکایی آزادی مذاهب در دنیا، بازداشت گروهی از شهروندان بهایی در ایران همزمان با اعتراض‌های اخیر را محکوم کرد
  • رییس سازمان اتوبوسرانی تهران از اجرای طرح فروش ساعتی صندلی اتوبوس‌های داخل شهری خبر داد، اما یک عضو شورای شهر این خبر را تکذیب کرد
  • دونالد ترامپ: خبر اعزام ۱۲ هزار سرباز به عربستان سعودی دروغ و خبری جعلی است
  • برایان هوک در مصاحبه با العربیه: رژیم ایران تنها زبان تحریم‌ها را می‌فهمد
  • آمریکا سه فرمانده گروه‌های شبه‌نظامی عراقی مورد حمایت ایران را به دلیل سرکوب معترضان در عراق تحریم کرد
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال در ایران روی موج‌های کوتاه و متوسط
  • ۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰ عصر روی موج کوتاه ۱۱۵۹۰ کیلوهرتز، کانال ۲۵ متر
  • ۱۵:۳۰ عصر تا ۷:۳۰ صبح روی موج ۶۲۱۰ کیلوهرتز در کانال ۴۹ متر
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

قاچاق کتاب، سرنوشت حوزه نشر در هاله‌ای از تردید

 

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یک ماه پیش، در ۱۸ دی ۹۷، از کشف محموله یک میلیونی قاچاق کتاب خبر داد، محموله‌ای که طی دوماه گذشته به‌تدریج از سوی «کارگروه صیانت از حوزه نشر» کشف شده بود.

به گفته سید‌عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، «کارگروه صیانت از حوزه نشر» متشکل از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتحادیه صنفی نشر، قوه قضاییه و نیروی انتظامی است. آبان و آذر امسال اوج فعالیت‌ این چهار نهاد بود و رسانه‌های ایران پی‌درپی اخبار مربوط به کشف کتاب‌های قاچاق را پوشش داده‌اند.

مقام‌های مسئول همگی به این باور مشترک رسیده‌اند که قاچاق کتاب چون آتشی است که به خرمن حوزه نشر افتاده و با سرعتی که پیش می‌رود، اگر نتوان تدبیری برای آن اندیشید، از پویایی حوزه نشر چیزی باقی نخواهد ماند. در این جستار کوتاه، سعی داریم به جنبه‌های مختلف این موضوع بپردازیم.

 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

منظور از قاچاق کتاب «تکثیر غیرقانونی کتاب» است. گمانه‌های مختلفی در مورد آمار فروشندگان کتاب قاچاق مطرح است. برخی از وجود بیش از ۹۰۰ دست‌فروش در تهران و شهرستان‌ها حکایت دارد. به گزارش برخی رسانه‌ها، شبکه‌ای خانوادگی امور آماده‌سازی و انتشار کتاب‌های قاچاق را برعهده دارد و ۱۲۰ دستفروش برای این شبکه کار می‌کنند. خیابان انقلاب مهم‌ترین پاتوق این دست‌فروش‌هاست، اما آن‌ها در گوشه‌و‌کنار شهر هم حضور دارند. از سوی دیگر، به گفته ناشران، برخی از دست‌اندرکاران قاچاق کتاب از ناشران رسمی‌اند و از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پروانه نشر دارند، اما کتاب‌هایی را که اعلام کرده‌اند منتشر نمی‌کنند و در عوض، کتاب‌های دیگر از جمله کتاب‌های پرفروش ناشران دیگر را کپی، افست و چاپ می‌کنند. ظاهرا به دلیل حضور مافیای پشت‌پرده کتاب‌های قاچاق، در برخی موارد تشخیص این‌که فلان کتاب پرفروش چطور و از چه کانالی افست شده و به زنجیره دستفروش‌ها رسیده دشوار است.⠀ در این دستفروشی‌ها برای هر سبک و سلیقه‌ای کتاب پیدا می‌شود، اما چهار دسته کتاب از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و به‌نوعی اقتصاد دستفروش‌ها را تضمین می‌کند: کتاب‌های پرفروش ناشران داخلی، کتاب‌های غیرمجاز و ممنوعه که اغلب تاریخ چاپشان به قبل از انقلاب برمی‌گردد، کتاب‌های غیرمجاز و ممنوعه چاپ خارج از کشور و دست آخر، کتاب‌های آموزشی و کمک‌آموزشی.⠀ تب کنکور در دو سه دهه گذشته در ایران فرصت ویژه‌ای را در اختیار افراد ویژه‌ای قرار داد تا با تبلیغات گسترده نوجوانان و جوانان را جذب کنند و پول هنگفتی به جیب بزنند. به گزارش مردم‌سالاری، تنها یکی از موسسات کنکوری در یک سال ۱۹ میلیون جلد کتاب آموزشی چاپ کرده است؛ کتاب‌هایی که قیمت نسبتا بالا و مشتری‌های زیادی دارند و از این رو، گزینه مناسبی بوده‌اند برای سرمایه‌گذاری از سوی شبکه قاچاق کتاب.⠀ #قاچاق_کتاب #کتاب #کتابخوانی

A post shared by Iran International (@iranintltv‏) on

 

قاچاق کتاب چیست و چه گستره‌ای را در بر می‌گیرد

منظور از قاچاق کتاب «تکثیر غیرقانونی کتاب» است. گمانه‌های مختلفی در مورد آمار فروشندگان کتاب قاچاق مطرح است. برخی از وجود بیش از ۹۰۰ دست‌فروش در تهران و شهرستان‌ها حکایت دارد. به گزارش برخی رسانه‌ها، شبکه‌ای خانوادگی امور آماده‌سازی و انتشار کتاب‌های قاچاق را برعهده دارد و ۱۲۰ دستفروش برای این شبکه کار می‌کنند. خیابان انقلاب مهم‌ترین پاتوق این دست‌فروش‌هاست، اما آن‌ها در گوشه‌و‌کنار شهر هم حضور دارند. از سوی دیگر، به گفته ناشران، برخی از دست‌اندرکاران قاچاق کتاب از ناشران رسمی‌اند و از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پروانه نشر دارند، اما کتاب‌هایی را که اعلام کرده‌اند منتشر نمی‌کنند و در عوض، کتاب‌های دیگر از جمله کتاب‌های پرفروش ناشران دیگر را کپی، افست و چاپ می‌کنند. ظاهرا به دلیل حضور مافیای پشت‌پرده کتاب‌های قاچاق، در برخی موارد تشخیص این‌که فلان کتاب پرفروش چطور و از چه کانالی افست شده و به زنجیره دستفروش‌ها رسیده دشوار است.

در این دستفروشی‌ها برای هر سبک و سلیقه‌ای کتاب پیدا می‌شود، اما چهار دسته کتاب از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و به‌نوعی اقتصاد دستفروش‌ها را تضمین می‌کند: کتاب‌های پرفروش ناشران داخلی، کتاب‌های غیرمجاز و ممنوعه که اغلب تاریخ چاپشان به قبل از انقلاب برمی‌گردد، کتاب‌های غیرمجاز و ممنوعه چاپ خارج از کشور و دست آخر، کتاب‌های آموزشی و کمک‌آموزشی.

تب کنکور در دو سه دهه گذشته در ایران فرصت ویژه‌ای را در اختیار افراد ویژه‌ای قرار داد تا با تبلیغات گسترده نوجوانان و جوانان را جذب کنند و پول هنگفتی به جیب بزنند. به گزارش مردم‌سالاری، تنها یکی از موسسات کنکوری در یک سال ۱۹ میلیون جلد کتاب آموزشی چاپ کرده است؛ کتاب‌هایی که قیمت نسبتا بالا و مشتری‌های زیادی دارند و از این رو، گزینه مناسبی بوده‌اند برای سرمایه‌گذاری از سوی شبکه قاچاق کتاب.

 

 

دو مزیت رقابتی دستفروش‌ها، کتاب ارزان و بدون سانسور

به باور اکثر ناشران، دستفروش‌ها، با برخورداری از دو مزیت رقابتی، همواره یک گام از فروشگاه‌های عرضه کتاب جلوترند. قیمت ارزان شاید مهم‌ترین ترفند و امتیاز دستفروش‌هاست. شبکه قاچاق کتاب برای مولف، مترجم، آماده‌سازی کتاب، انبارگردانی و غیره هزینه‌ای نمی‌پردازد و تنها متحمل هزینه افست یا کپی و چاپ کتاب می‌شود. از این رو، می‌بینیم کتاب افست تا یک سوم قیمت ناشر در دستفروشی‌ها به فروش می‌رسد و مردم عادی که اغلب در جریان ماجرا نیستند به‌طور منطقی به دنبال خرید کتاب با قیمت ارزان‌ترند.

ترفند دوم دستفروش‌ها تاکید بر «اورجینال» و «بدون سانسور بودن» کتاب است. در جامعه‌ای که همواره در معرض سانسور بوده است افراد نسبت به این واژه شرطی شده‌ و به‌گونه‌ای از اصل خود دور شده‌اند. عطش دیدن بخش‌های سانسور‌شده لحظه‌‌ای آن‌ها را آرام نمی‌گذارد. بر پایه این ویژگی روانشناختی، دستفروش‌ها به مشتریانشان امنیت روانی و امتیاز برخورداری از لذت در اختیار داشتن کتابی بی‌سانسور را اعطا می‌کنند.

 

 

خلاء احترام به حق مولف

اساسا جامعه ایران به لحاظ ساختاری و قانونی هنوز فاصله زیادی دارد تا حق مولف را به رسمیت بشناسد. این کاستی و خلاء در سه سطح قانونی، نهادی و زندگی روزمره کاملا محسوس است. بی‌سبب نیست که کپی‌کاری و سرقت علمی، ادبی و هنری هنوز چندان قبحی در جامعه ندارد. کم نیستند کسانی که در دایره استادان دانشگاه، مسئولان بلندپایه در سطح وزرا و نمایندگان مجلس اقدام به کپی‌کاری و سرقت علمی می‌کنند و اتفاق خاصی هم نمی‌افتد. از سوی دیگر، نپیوستن ایران به کنوانسیون جهانی حفاظت از حق مولف موجب تاخیر در به رسمیت شناختن این حق شده است.

از این رو، در این جامعه مالکیت فکری هنوز معنای حقیقی خود را نیافته است و در نتیجه، به‌راحتی مورد دستبرد و تعرض قرار می‌گیرد. قانون برای دزدیدن یک شی، حتی یک تخم‌مرغ، مجازات مشخصی تعیین کرده است، اما در زمینه دزدیدن ایده و اندیشه، از جمله کتاب، مقاله، فیلم و موسیقی یا هر اثر هنری، علمی و ادبی دیگر، مجازات مشخصی در نظر گرفته نشده است. هر‌چند اثبات جرم در این زمینه هم چندان آسان نیست. طنز ماجرا این‌که بیشتر ناشرانی که خود قربانی قاچاق کتاب‌اند بدون اجازه نویسنده و ناشر اصلی اقدام به ترجمه و انتشار اثرشان می‌کنند.

 

 

کاستی‌های قانونی

به گفته ناشران، قوانین مرتبط با قاچاق کتاب موثر نیستند و ظاهرا دستگاه قضایی ناتوان از بررسی پرونده‌های قاچاق است. قانون اساسی به‌طور کلی قاچاق کتاب را «جرم خصوصی»  تعریف کرده و برای آن مجازات شش ماه تا سه سال زندان تعیین کرده است. این یعنی رسیدگی به آن نیازمند شکایت از سوی بخش خصوصی است و به گفته قربانیان قاچاق کتاب، پیگیری این شکایت‌ها در راهروهای دادگاه‌ها «کفش آهنی» می‌خواهد. این در حالی است که قانون چاپ «کتاب‌های ممنوعه» را «جرم عمومی» تعریف کرده و رسیدگی به آن بدون شاکی خصوصی و با شکایت مدعی‌العموم، وزارت ارشاد یا دولت قابل پیگیری است و دادستان و نیروی انتظامی می‌توانند وارد عمل شوند.

گفته می‌شود لایحه مالکیت فکری بخش ادبی و هنری، مشتمل بر ۱۱۸ ماده، سال ۹۳ از سوی دولت روانه مجلس شد و همچنان در انتظار تصمیم‌گیری نمایندگان است. معلوم نیست مجلس چه زمانی به ضرورت و فوریت تصویب قانونی جامع در این زمینه پی ‌می‌برد. پس از تصویب، بی‌تردید اجرایی شدن این قانون، همچون دیگر قوانین، راه درازی در پیش خواهد داشت.

 

تازه چه خبر؟
گزارش‌ها از تشکیل پرونده قضایی و تماس تلفنی تهدیدآمیز نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با امضاکنندگان بیانیه ۷۷ نفره در انتقاد به سرکوب اعتراض‌های سراسری...بیشتر بخوانید
در پی افزایش قیمت بنزین در ایران، پیمان سنندجی، مدیرعامل سازمان اتوبوسرانی شهر تهران، از طرح فروش ساعتی صندلی اتوبوس‌های پایتخت ایران خبر داد. سنندجی...بیشتر بخوانید
کمیسیون آمریکایی آزادی مذاهب در دنیا، بازداشت گروهی از شهروندان بهایی در ایران همزمان با اعتراض‌های ضدحکومتی اخیر در این کشور را محکوم کرد. این...بیشتر بخوانید
دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، اعلام کرد که خبر اعزام نیروهای نظامی بیشتر از سوی این کشور به عربستان سعودی کذب است. ترامپ در حساب توییتر خود نوشت...بیشتر بخوانید
اعتصاب سراسری علیه اصلاح قانون بازنشستگی در فرانسه، وارد روز دوم خود شد. رسانه‌های فرانسه اعلام کرده‌اند که اعتصاب سراسری روز جمعه ۱۵ آذر هم ادامه...بیشتر بخوانید