سرخط خبرها

  • تنها یک هزارم پناه‌جویان سوری از آلمان بازگشته‌اند
  • عبدالرضا رحمانی فضلی وعده پرداخت ۹ هزار میلیارد تومان کمک بلاعوض به مردم را داد
  • آمریکا برای مختل کردن سیستم مالی حزب‌الله لبنان ۱۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرد
  • نجف مهدی‌پور روزنامه‌نگار و مدیرمسئول به زندان محکوم شد
  • جان بولتون: رژیم ایران باید همین امروز رفتار خود را عوض کند
  • گرجستان از ورود سه هزار ایرانی به این کشور جلوگیری کرد
  • عمران خان: دلیل سفرم نگرانی از افزایش اختلافات با ایران است
  • وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران: تحریم ها غیرقانونی است
  • برایان هوک: شرایط به صفر رسیدن صادرات نفت ایران مهیا شده است
  • هشدار وقوع سیلاب به ۸ روستای سیستان و بلوچستان؛ ۳ روستا تخلیه شد
  • آتش‌سوزی در معدن سوادکوه؛ ۱۱ کارگر مسموم و بستری شدند
  • رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران از تلاش ماموران امنیتی برای بازداشت‌اش خبر داد
  • بیش از یک هزار معترض به تغییرات اقلیمی در لندن بازداشت شدند
  • نتانیاهو: تصمیم آمریکا در برابر خشونت های رژیم ایران قاطع بود
  • چین، هند و ترکیه مخالفت خود با تحریم های آمریکا را اعلام کردند
  • ایران تصمیم آمریکا برای تمدید نشدن معافیت های نفتی را بی ارزش خواند
  • عمران خان: پاکستان و ایران نیازمند اعتمادسازی هستند
  • شمار قربانیان حملات چندگانه سریلانکا به ۲۹۰ رسید
  • سازمان مدیریت بحران ایران: ۱۰ میلیون ایرانی تحت تاثیر سیل قرار گرفته اند
  • رسانه‌های کویت: صدور روادید برای ایرانی‌ها محدود می‌شود
  • لایحه «اعطای تابعیت از مادر ایرانی» به مجلس رفت
  • وزیر انرژی عربستان سعودی: برنامه بلند مدت برای جبران حذف نفت ایران از بازار جهانی داریم
  • پلیس سریلانکا از کشف ۸۷ بمب در شهر پیتا خبر داد
  • ترامپ: عربستان سعودی و دیگر اعضای اوپک کاهش صادرات نفت ایران را جبران می کنند
  • وزیر خارجه آمریکا: هوادار گروه خاصی در خارج از ایران نیستیم
  • عربستان سعودی و امارات: کمبود نفت ایران در بازار را تامین‌می‌کنیم
  • پمپئو: درآمد نفتی ایران را به یک پنجم رساندیم
  • وزیر اقتصاد ایران: برآوردها می‌گویند سال ۹۸ سال خوبی نیست
  • مدیرعامل آبفای جنوب غربی استان تهران به دلیل اتهامات مالی بازداشت شد
  • ستاد بحران در ۷ استان جنوبی برای مقابله با ملخ‌های صحرایی تشکیل شد
  • برای دریافت فیلترشکن و دسترسی به پیام‌رسان تلگرام و وبسایت ایران اینترنشنال، به آدرس [email protected] یک ایمیل خالی بفرستید
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • www.iranintl.com Twitter: @IranIntl Instagram: @iranintltv www.Facebook.com/iranintl E-mail: [email protected]
ارتفاعات اورامان در استان کردستان
ملتی هزاران ساله در هزار کلمه

کردستان کجاست و مردمانش از کجا آمده‌اند؟

هنگامی‌که‌ ريیس پارلمان ترکیه‌ در سال ۲۰۱۷ از عثمان بایدمیر، نمایندە اورفا، که‌ در حال سخنرانی بود با‌تمسخر پرسید: «می‌شه‌ به‌ ما بگید کردستان کجاست؟»، بایدمیر دستش را روی قلبش گذاشت و پاسخ داد: «کردستان این‌جاست.»

از این به سخره‌ گرفتن‌ها اگر بگذریم، یک نکته‌ اما روشن است، کردها با جمعیتی حدود ۴۰ میلیون، بزرگ‌ترین ملت بی‌دولت روی کره‌ زمین‌اند.

اشارەهای متعدد تاریخی و لوحه‌های سنگی آشوری متعلق به دو هزار سال قبل از میلاد مسیح مملکتی به نام «کاردا» یا «کارداکا» را معرفی می‌کند، مملکتی که از عفرین در شمال سوریه‌ تا سلسله کوه‌های بلند زاگرس در ایران امروز را نشان می‌دهد، حدودی که امروزه در چهار پارچه در عراق، ترکیه، ایران و سوریه پخش شده است. کاردا، که ساکنانش دارای تمدنی چشمگیر بوده‌اند، در هزاره نخست قبل از میلاد در‌برگیرنده و پذیرنده قبایلی بوده است که بیشتر از شرق ایران به آن‌جا کوچ کرده‌ بودند. این مردمان را که پایتختشان نینوا بود آشوری‌ها «آمادا» می‌نامیدند. بعدها، آماداها یا همان مادها در قرن هشتم پیش از میلاد حکومت مستقل خود را بنا کردند و اکباتان را پایتختشان قرار دادند (ص ۱۳۲).

امین زکی‌بیگ، مورخ کرد، به نقل از هرودوت، تاریخ‌نگار سرشناس یونانی، درباره تشکیل حکومت میدیا به اختصار می‌نویسد:

«پس از آن‌که حکومت آشور ۵۲۰ سال در آسیای علیا حکمرانی کرد، قوم میدیا قبل از مستعمرات دیگر آشور سر به شورش برداشت و طی یک جنگ، استقلال خود را به دست گرفت. سایر مستعمرات آشور نیز، به تبعیت از میدیا، عموما سر به شورش برداشتند و یکی پس از دیگری استقلال خود را به دست گرفتند» (ص ۱۵).

کردها یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های کهن در منطقه بین‌النهرین‌اند، تمدنی که از شرق به سر‌چشمه رودخانه‌های دجله و فرات یا همان بین‌النهرین و از غرب به بابل می‌رسید.

در ایران باستان، مادها بیشتر در نواحی حاصل‌خیز دامنه رشته‌کوه‌های زاگرس کشاورزی و دامداری می‌کردند. رفته‌رفته در طول جنگ و قیام‌های کوچک و بزرگ، سرنوشت آن‌ها دستخوش تغییر شد، که در این نوشته اجمالی نمی‌توان به همه این تغییر و تحولات پرداخت.

مهم‌ترین دلایل مورد تهاجم بودن سرزمینی را که امروز کردستان نام دارد می‌توان در

دو دلیل عمده زیر خلاصه کرد:

۱. همچون امروز، در مرز میان چند کشور قرار داشت و به منزله پلی تلقی می‌شد برای پیوند میان تمدن‌های دیگر و معامله و بازرگانی.

۲. نسبت به سایر مناطق دور و نزدیک، تمدن و پیشرفت قابل‌توجهی داشت، برای نمونه در عصر پارینه سنگی جهان، مردم این منطقه به عصر فلز گام نهاده بودند.  

از سال ۱۹۱۸ که جنگ متحدین و امپراطوری عثمانی به شکست این امپراطوری انجامید، نیروهای بریتانیایی کنترل مناطق عراق، سوریه، فلسطین و قسطنطنیه را به دست گرفتند. متحدین سلطان محمد پنجم را از قدرت ساقط نکردند، چون فکر می‌کردند او می‌تواند در برقراری صلح به آن‌ها کمک کند. از آن پس، کردها به کردهای ایران، ترکیه، عراق و سوریه تقسیم شدند و تعدادی نیز به ارمنستان و روسیه مهاجرت کردند. شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کردها در مناطق مختلف شبیه هم نبود. برای نمونه در عراق، کردها در دوره‌های متفاوت گاه حتی در رده‌های بالای دولتی سهم داشته‌اند. در ایران بعد از شکست جمهوری کردستان در سال ۱۹۴۶ میلادی، کردها همواره از جانب حکومت‌های مرکزی سرکوب شده‌اند. آن‌ها می‌گویند از کمترین حقوق شهروندی، از جمله آموزش به زبان مادری، آزادی‌های مذهبی و فرهنگی، برخوردار نیستند و تحت پیگرد، زندان، شکنجه و گاه اعدام قرار می‌گیرند.

بعد از ظهور اسلام، اکثریت کردها، هرچند با زور شمشیر، به‌ناچار مسلمان شدند، اما شمار قابل‌توجهی از آن‌ها همچنان در نهان دین و باورهای پیشین خود را حفظ کردند. وجود اقلیت‌های دینی گوناگون در کردستان، از جمله بهایی‌ها، یهودی‌ها، زرتشتی‌ها، ایزیدی‌ها و اهل حق و سایرین، نشان از همین راستی دارد. از قرن نهم به این طرف، در درگیری‌های بین صفویه و عثمانی، کردها به یکی از این دو قطب تسنن و تشیع گرویدند.

در ترکیە، جمهوری تازه‌به‌قدرت‌رسیده بعد از جنگ اول جهانی، همە نشانەهای هویت کردها را مورد حملە قرار داد و آن‌ها پس از چند سال مقاومت و مقابله، دست آخر سرکوب و به حاشیه رانده شدند. از اواخر دهه ۱۹۳۰ میلادی تا سال ١٩٩١، کردها در ترکیه حتی حق حرف زدن به زبان مادری خود را نداشتند، تا جایی‌که در صورت تخطی به جریمه و حتی تحمل زندان و شکنجه محکوم می‌شدند. آن‌ها از حق مالکیت یا خرید‌و‌فروش ملک نیز محروم بودند.

در سوریه، شرایط بهتر نبود. بخش بزرگی از مردم کرد در سوریه تا سال ۲۰۱۳ حتی از داشتن شناسنامه محروم بودند، یعنی از نظر حکومت مرکزی وجود خارجی نداشتند.

هر چهار منطقه کردستان خوش‌آب‌و‌هوا و حاصل‌خیز است و سرشار از منابع زیرزمینی، از جمله ذخایر وسیع آب شیرین، مس، نفت و گاز، است. استان‌های کردنشین در هر چهار کشور در شمار محروم‌ترین مناطق‌اند.

اوضاع سیاسی و اقتصادی کردها در عراق در ۳۰ سال گذشته بهتر از سایر بخش‌ها بوده است. آن‌ها در سیستم فدرال عراق پارلمان منطقەای و حکومت منطقەای‌ دارند. در ۳ مهر ۱۳۹۶ علی‌رغم مخالفت‌های فراوان از سوی قدرت‌های منطقه و جهان، برای استقلال کامل از عراق رفراندوم برگزار کردند. ۹۷٪ از کردها به جدایی رای مثبت دادند. ارتش عراق و حشد الشعبی به کردستان لشکر کشید و بسیاری مناطق مورد مناقشه کردستان را تحت کنترل گرفت و روابط بغداد و اربیل به تیرگی گرایید.

در ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷، بیش از ۹۷٪ کردها به جمهوری اسلامی رای نه دادند و خواستار به رسمیت شناختن حقوقشان از جانب حکومت تازه‌به‌قدرت‌رسیده مرکز شدند. مذاکرات بین تهران و سران کرد بی‌نتیجه ماند. در بهار ۱۳۵۸، کمتر از شش ماه بعد از انقلاب، ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به کردستان لشکر کشید. چهل سال بعد، اختلاف بین تهران و نیروهای کرد پر‌تنش‌تر از همیشه ادامه دارد. کردها در ایران می‌گویند سایه سنگین فرهنگ مرکزگرا بر ایران و ایرانی‌ها مانع از ایجاد فضایی دادپرور و دور از تبعیض ملی و مذهبی و مبتنی بر حق برابری برای همه شهروندان است و بزرگ‌ترین سد بر سر راه آشتی و آزادی در ایران است. برخی تحلیل‌گران کرد می‌گویند اکثریت روشنفکران ایرانی مخالف رژیم  در داخل و خارج کشور همواره جامعه مدنی مبتنی بر لایحه حقوق شهروندی سازمان ملل را قربانی بهانه حفظ تمامیت ارضی ایران به هر قیمتی کردەاند.

آنچه از قدیم تا امروز فرق نکرده این است که کردها همچنان با دولت‌های مرکزی بر سر حق تعیین سرنوشت خود در کشمکش و درگیری‌اند. تازه‌ترین نمونه‌اش کردهای شمال سوریه‌اند که از سال ٢٠١٢ مهم‌ترین بازوی نظامی در جنگ علیه هجوم دولت اسلامی عراق و شام، موسوم به داعش، بودند. پس از این‌که داعش را درهم کوبیدند، ارتش ترکیه و شبه‌نظامی‌های تحت فرمانش، با چراغ سبز قدرت‌های بزرگ، به نیروهای کرد منطقە عفرین یورش بردند. جنبش مقاومت خلق، بعد از ۵۸ روز مقاومت، برای جلوگیری از ویرانی عمومی  شهر عفرین را ترک کردند و آن‌جا بە تصرف ارتش ترکیە و نیروهای وابستە به آن درآمد. حالا ترکیه در نزدیکی منبج برای حمله به شرق فرات چنگ‌و‌دندان نشان می‌دهد. ترکیه می‌گوید کردهای کشورش را هرجا که باشند، حتی داخل خاک عراق، بمباران می‌کند.

دولت‌های عراق و ایران هم مذاکره با کردها را جایز نمی‌دانند. معلوم نیست آیا روزی خواهد رسید که کردها قادر باشند کسی جز کوهستان‌هایشان را دوست بنامند؟

 

منابع و پانوشت‌ها

۱. تاریخ مردوخ. محمد مردوخ کردستانی. چاپخانه‌ تهران. سال ۱۳۱۲

۲. تاریخ کرد و کردستان، جلد دوم. محمدامین زکی‌بیگ. دارالسلام، بغداد. سال  ۱۳۱۰

ایران‌اینترنشنال
تازه چه خبر؟
۱ ساعت ۲۹ دقیقه پیش
در پی زمین‌لرزه‌ای در شمال فیلیپین، دستکم ۱۱ تن کشته و بیش از ۱۰۰ تن دیگر زخمی شده‌اند. این زمین‌لرزه در ۶۰ کیلومتری شمال غرب مانیل، پایتخت فیلیپین،...بیشتر بخوانید
۳ ساعت ۱۰ دقیقه پیش
رسانه‌های دولتی در کره شمالی تایید کردند که کیم جونگ اون رهبر این کشور، برای دیداری رسمی با ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه، عازم مسکو خواهد بود...بیشتر بخوانید
۶ ساعت ۱۸ ثانیه پیش
اصغر امیرزادگان، دبیر ریاضی و فعال صنفی معلمان در استان فارس، پس از دو روز بازداشت به طور موقت آزاد شد. کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی، روز...بیشتر بخوانید
۷ ساعت ۳۹ دقیقه پیش
دادگاه تجدیدنظر استان ایلام، نجف مهدی‌پور، روزنامه‌نگار و مدیر مسئول دو هفته‌نامه «باخترزمین» را به تحمل یک سال حبس قطعی محکوم کرد. هرانا، مجموعه...بیشتر بخوانید
۸ ساعت ۱ دقیقه پیش
از زمان آغاز ناآرامی‌ها و درگیری‌های نظامی در سوریه، حدود ۷۸۰ هزار پناه‌جوری سوری وارد آلمان شده‌اند که این تعداد تنها یک هزارم آن‌ها به طور...بیشتر بخوانید