سرخط خبرها

  • دانشجویان دانشکاه نوشیروانی بابل در اعتراض های آبان ماه حمایت کردند
  • معاون وزیر بهداشت ایران: هفته گذشته ۲۵ نفر در اثر ابتلا به آنفلوانزا جان خود را از دست دادند
  • سه نفر از پرسنل پاسگاه دریایی «برکه سفلین» بندر لنگه در اثر تیراندازی یک سرباز وظیفه، کشته شدند
  • حمله هوایی در ادلب سوریه ۱۰ کشته بر جای گذاشت
  • ابراهیم رئیسی: به روحانی پیام دادم که گران کردن بنزین ممکن است مشکلاتی را ایجاد کند
  • دادستان کل ایران: آمار دقیقی از کشته‌شدگان وقایع آبان‌ماه ندارم
  • بسیج دانشجویی، مسیر راهپیمایی دانشجویان در دانشگاه تهران را مسدود کرد
  • رئیس سازمان برنامه و بودجه ایران: میزان وابستگی به درآمد نفت در بودجه سال ۹۹ به یک سوم کاهش پیدا کرده‌ است
  • پارلمان عراق از انجام تحقیقات برای یافتن عاملان کشتار معترضان شامگاه جمعه بغداد خبر داد
  • مایک پمپئو، آزادی ژیو وانگ از سوی حکومت ایران را اقدامی سازنده توصیف کرد
  • مقتدی صدر از معترضان عراقی خواست میدان‌ها را ترک نکنند
  • دونالد ترامپ از سوئیس برای کمک به آزادی ژیو وانگ، زندانی آمریکایی در ایران، تشکر کرد
  • خانه مقتدی صدر در نجف با پهپاد هدف قرار گرفت
  • دانشجویان در دانشگاه پلی‌تکنیک، دانشگاه تهران و دانشگاه نوشیروانی بابل دست به تجمع زدند
  • مذاکرات آمریکا و طالبان، با تمرکز بر تلاش برای کاهش خشونت‌ها در افغانستان،در قطر از سر گرفته شد
  • محمد مساعد، روزنامه‌نگاری که همزمان با اعتراض‌های سراسری آبان‌ماه بازداشت شده بود، با قرار وثیقه از زندان اوین آزاد شد
  • سخنگوی وزارت خارجه آمریکا: ما کنار معترضان در ایران هستیم و از آنها برای تعیین آینده به دست خودشان حمایت می‌کنیم
  • سخنگوی وزارت خارجه آمریکا: حتی کشته و زندانی شدن یک معترض در ایران هم خیلی زیاد است
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال در ایران روی موج‌های کوتاه و متوسط
  • ۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰ عصر روی موج کوتاه ۱۱۵۹۰ کیلوهرتز، کانال ۲۵ متر
  • ۱۵:۳۰ عصر تا ۷:۳۰ صبح روی موج ۶۲۱۰ کیلوهرتز در کانال ۴۹ متر
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

مهاجرت و بحران هویت دینی اقلیت‌­های غیر‌مسلمان در ایران

بخش عظیمی از جامعه اقلیت‌­های ایران در سال‌های اخیر به دلایل مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تن به مهاجرت داده‌اند.

نابرابری­‌های شدید اجتماعی و قانونی (در ابعاد مختلف از جمله قوانین مجازات، ارث، استخدام و آزادی‌های دینی) میان اکثریت مسلمان و اقلیت­‌های دینی زندگی را برای آن‌ها تا حدی سخت کرده است و بسیاری به مهاجرت روی آورده‌اند که در نتیجه، به کوچک‌تر شدن تدریجی جمعیت اقلیت­‌ها در ایران منجر شده است.

در این میان، حمایت سازمان‌های بین‌المللی، به‌ویژه سازمان «هایاس»، که در ابتدا فعالیتش محدود بود به کمک به مهاجرت یهودی‌های در خطر به آمریکا و بعد اقلیت‌­های دیگر را نیز زیر چتر حمایتی‌اش قرار داد، در کاهش چشمگیر تعداد یهودی‌ها و پس از آن زرتشتی‌ها، آشوری‌ها و دیگر اقلیت‌­های ایران نقش بسزایی داشته است. مهاجرت اقلیت­‌های دینی ایران در ۴۰ سال اخیر، کوچک شدن جمعیت آن‌ها و در نتیجه، تضعیف سنت و کمرنگ شدن هویت دینی آن‌ها را در پی داشته است. بسیاری از خانواده‌­ها به امید شرایط بهتر و برخی نیز برای فرار از اذیت و آزار، وطن خود را ترک می‌­کنند. مهاجرت بر زندگی و حیات دینی و اجتماعی اقلیت­‌های داخل و خارج از ایران تاثیری انکارناپذیر داشته و وضعیت و جایگاه آنان را از جهات مختلف تغییر داده است.

 

ازدواج برون‌دینی

مهاجرت­ بر ازدواج اقلیت­‌ها تاثیر زیادی داشته است. ازدواج در جوامع اقلیت‌­های آشوری، زرتشتی، یهودی و یارسانی به‌صورت دینی و سنتی درون‌­دینی است. اما مهاجرت روزافزون این اقلیت­‌ها و کاهش چشمگیر جمعیت آنان در ایران موجب شده است که ازدواج‌های برون‌دینی کم‌کم رواج یابد و در نتیجه، سنت­‌های دینی این اقلیت‌ها به‌صورت چشمگیری دچار تضعیف و افول شود.

 

آشوری‌های ایران

مهاجرت شاید بیشترین تاثیر را بر جامعه آشوری‌های مسیحی ایران گذاشته است. در چند دهه گذشته، جمعیت آشوری‌های اهواز از ۲۰۰ خانواده به حدود ۱۵ خانواده رسیده است، شرایطی که در مواردی ازدواج آشوری با غیر‌آشوری­ را در پی داشته است.

ماندگاری و ادامه حیات اقلیت آشوری در ايران همواره به هویت مسیحی آنان وابسته بوده که مانند دیواری حایل میان آن‌ها و اکثریت مسلمان عمل کرده است. آشوری‌ها با ضروری دانستن ازدواج درون‌دینی و حفظ رسم و آیین مخصوص به آن توانسته بودند هویت مستقل خود را حفظ کنند. اما مهاجرت و کاهش جمعیت و کم ­شدن گزينه‌­های ازدواج استقلال آن‌ها را تحت تاثیر قرار داده است.

نتیجه قطعی ازدواج‌­های خارج از جامعه دینی، با توجه به قوانين ایران مبنی بر ازدواج مسلمان با غير‌مسلمان به شرط مسلمان شدن طرف مقابل و عقد شرعی، به طرد فرد از فرهنگ و جامعه و قطع ارتباط خانواده با او منجر می­‌شود. مشکلات اقتصادی هم بر رواج ازدواج برون‌دینی آشوری‌ها موثر بوده است، اما مهاجرت اصلی‌ترین دلیل به شمار می‌رود. كم شدن جمعيت در مدارس، كليساها، جشن‌­ها و آيين‌­های مذهبی آشوری‌ها موجب شده است که جوانان آماده ازدواج كمتر بتوانند انتخابی از درون جامعه آشوری داشته باشند و در نتيجه، يا مهاجرت می‌­كنند يا به ­دلیل نیازهایشان به ازدواج با غير‌آشوری‌ها روی می‌آورند. پیامد این ازدواج‌­های برون­‌دینی تا حدی است که پیش‌بینی می‌شود با این روند، جامعه آشوری‌‌های ایران ظرف ۵۰ سال آينده به‌کلی از بين خواهد رفت.

در مصاحبه‌­ای که با یک زن آشوری استاد دانشگاه و ساکن اهواز داشتم، گفت با ترک ایران مشکلی ندارد و اگر جوان‌تر بود، حتما مهاجرت می‌کرد، اما دوست ندارد مهاجرت کند و به دلیل بیکاری با استفاده از مزایای دولتی زندگی کند. یک کشیش آشوری در کلیسای آشوری‌های اهواز هم از حضور کمرنگ و جمعیت اندک آشوری‌ها در مراسم مذهبی گلایه می‌کرد و گفت کمبود شغل و مسکن موجب مهاجرت بیشتر آشوری‌ها شده است و نسل جدید هم کمتر به کلیسا می‌­آیند. او گفت اکنون تنها ۱۴ پسر آشوری از خانواده‌­های آشوری باقی مانده است که در نبود دختران آشوری مناسب سن ازدواج، آن‌ها یا به کشور دیگری می‌­روند یا با مسلمان‌ها وصلت می‌­کنند. یک کشیش آشوری ساکن تهران نیز جمعیت آشوری­‌ها را بیش از ۱۰ هزار نفر عنوان کرد و گفت در تهران فقط یک مدرسه آشوری برای بچه­‌ها وجود دارد. اکنون جمعیت بسیار بزرگی از آشوری‌­های ایران با کمک سازمان هایاس ساکن آمریکا شده‌اند.

 

یهودی‌های ایرانی

مهاجرت یهودی‌های ایران به آمریکا، اسرائیل و سایر کشورها موج جدیدی از مهاجرت را شکل داد. مساله مهاجرت یهودی‌های ایرانی پیچیدگی‌های زیادی دارد. در مصاحبه‌هایی که با ایرانی‌های یهودی مهاجر داشتم، اغلب آن‌ها از هویت ایرانی خود راضی بودند و مشکلات سیاسی و اقتصادی را دلیل ترک ایران می‌دانستند. رویای بازگشت به سرزمین موعود و هویت اسرائیلی برای خیلی از یهودی‌های ایران عامل تعیین‌کننده‌ای نبوده است و به همین دلیل ترجیح دادند در ایران بمانند و از آداب و فرهنگ خودشان حراست کنند. در میان مهاجران هم بعضی حتی از لحاظ اقتصادی در جامعه جدید، به‌ویژه در اسرائیل که رقابت اقتصادی بالاست، به موقعیت چشمگیری دست نیافته‌اند. برخی از آن‌ها به بازگشت به ایران بی‌علاقه نیستند، اما تحریم‌های بین‌المللی گسترده و چشم‌انداز تاریک اقتصادی مانع این کار می‌شود.

مهاجرت بیشتر یهودی‌ها به آمریکا و اسرائیل موجب ازهم‌­پاشیدگی انجمن‌­های یهودی ایران شده است و در نبود بودجه و رهبری و امکان‌ناپذیری اداره اماکن یهودی‌ها، این مکان­‌ها در اختیار دولت قرار گرفته است و در نتیجه، یهودی‌ها از داشتن مکان‌های مذهبی خود محروم‌اند. برای مثال، هیچ آمار دقیقی از تعداد یهودی‌های کرد ساکن مناطق کردنشین در دست نیست. اما این جمعیتِ تقریبا کمتر از ۲۰۰۰ نفر پراکنده‌اند و متاسفانه، بسیاری از آن‌ها به علت نبودِ کنیسه و همچنین ازدواج با غیر‌یهودی در مناطقی زندگی می‌­کنند که موجب دوری و بیگانگی آن‌ها از آداب و رسومشان شده است.

 

ارامنه، مندایی‌ها و زرتشتی‌ها

در چند دهه اخیر، مندایی‌­های ایران در تلاش برای یافتن راه‌­هایی بودند تا از تداوم میراث سنتی خود اطمینان حاصل کنند. مهم‌ترین این تلاش‌ها اثبات ماهیت یکتاپرستانه دینشان و در نتیجه، رسمیت یافتن آن به‌عنوان دینی مجزا در قانون اساسی ایران است. در این میان، مهاجرت گسترده باعث شده است جمعیتشان به‌شدت کاهش یابد. یکی از فعالان مندایی گفت جمعیت مندایی‌های اهواز که قبلا حدود ۲۰ هزار نفر بودند اکنون به کمتر از یک سوم این تعداد رسیده است.

بر‌خلاف اکثر اقلیت‌های غیرمسلمان ایران، مندایی‌ها به‌ندرت شاهد ازدواج برون‌دینی بوده‌اند و از این جهت، در معرض خطر نیستند. اما کاهش شدید جمعیت موجب شده است مراسم و آیین‌هایشان با رونق کمتری برگزار شود و تلاش آن‌ها برای رسمیت یافتن دینشان دشوارتر می‌شود. بسیاری از گروه‌­های اجتماعی مندایی نظیر گروه منداییان جوان اهواز در اثر مهاجرت به‌کلی از هم پاشیده‌اند.

در این میان، وضعیت ارمنی‌ها در ایران تا حدی متفاوت است. زنی ارمنی ساکن تهران معتقد بود که آن‌ها به‌عنوان یک اقلیت در ایران از حقوق شهروندی‌شان برخوردارند و کسانی‌ که مهاجرت می‌کنند اغلب انگیزه اقتصادی و رفاهی دارند، هرچند بعضی از آن‌ها مانند پسر خودش به دلیل نیافتن کار مناسب و مشکلات مهاجرت به ایران باز‌می‌گردند.

شیب زیاد مهاجرت برای زرتشتی‌های ایران نیز تبدیل به مشکل شده است. مهاجرت جامعه زرتشتی از ایران در دو دوره چشمگیر بوده است. یکی اوایل انقلاب اسلامی که موجی از خانواده‌­های متمول زرتشتی را راهی اروپا و آمریکا کرد و دوره دوم از حدود ۳۰ سال پیش شروع شد، وقتی سازمان هایاس، که سابقه طولانی در پذیرش مهاجر‌های یهودی از کشورهای مختلف و انتقال آن‌ها به آمریکا داشت، قبول کرد تا علاوه بر یهودی‌ها، زرتشتی­‌ها، مندایی‌ها و مسیحی‌های ایران را نیز زیر چتر حمایتی خود قرار دهد. تعداد بیشماری از خانواده­‌های زرتشتی از این طریق مهاجرت کردند، به‌­طوری که نام هایاس در جامعه زرتشتی ایران نامی شناخته شده است. یکی از زرتشتی‌های ایرانی که از طریق هایاس به اتریش مهاجرت کرده است گفت حدود بیست سال پیش، خانواده‌­هایی که واقعا تحت آزار و اذیت بودند از این طریق مهاجرت می‌­کردند، اما اکنون هر زرتشتی که حتی مورد تبعیض واقع نشده هم ممکن است بتواند از این خدمات استفاده کند و ایران را ترک کند؛ چرا که به گفته او، سازمان هایاس در مورد صحت مدارک و دلایل متقاضی‌ها تحقیق دقیقی نمی‌کند. دلایلی که زرتشتی‌ها معمولا برای پرونده مهاجرتشان ذکر می‌­کنند عبارت است از نجس شمرده شدن از سوی مسلمان‌ها، آتش‌­پرست خوانده شدن، تبعیض‌های شغلی و اقتصادی، آزار دیدن در طول تحصیل و اهانت‌های دینی.

 

 

پژوهشگر حوزه مهاجرت و اقلیت‌های دینی
تازه چه خبر؟
سه نفر از پرسنل پاسگاه دریایی «برکه سفلین» در بندرلنگه در تیراندازی یک سرباز وظیفه جان باختند. به نوشته خبرگزاری فارس علت این حادثه در دست بررسی است...بیشتر بخوانید
یک منبع نزدیک به مقتدا صدر از حمله پهپادی به خانه این روحانی پرنفوذ شیعه در شهر نجف خبر داد. این منبع آگاه که نامش فاش نشده، روز شنبه ۱۶ آذر، به...بیشتر بخوانید
حسین اشتری، فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، ضمن اشاره به اعتراض‌های آبان‌ماه در ایران آن را «فتنه عظیم و امنیتی» خواند و اظهار کرد شیوه‌...بیشتر بخوانید
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از مبادله مسعود سلیمانی، استاد ایرانی زندانی در آمریکا، با ژیو وانگ، شهروند آمریکایی محبوس در ایران،‌...بیشتر بخوانید
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، وزیر خارجه قطر، از مذاکره با عربستان سعودی خبر داد و نسبت به نتایج مثبت آن ابراز امیدواری کرد. به گزارش شبکه الجزیره، وزیر...بیشتر بخوانید