سخنی با سخنگوی تازه‌کار وزارت‌خارجه؛ ادبیات دیپلمات‌ها به گونه‌ای دیگر است | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • ریيس سازمان انرژی اتمی ایران: «سناریوهای مختلفی» درباره حادثه نطنز در حال بررسی است، گفته که «نتایج قطعی» این بررسی‌ها به زودی اعلام می‌شود
  • رسانه‌های ایران به نقل از یک منبع قضایی از بازداشت محمد سعیدی، عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران،‌ خبر داده‌اند
  • دیوان عالی کشور حکم عباس لسانی، فعال سیاسی ترک به ۱۰ سال زندان و ۲ سال تبعید در یزد تایید کرد
  • قیمت دلار در بازار ایران به۲۲ هزار تومان رسید، قیمت سکه هم ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان شد
  • حسن روحانی: بازی با قیمت ارز و سکه، عملیات روانی دشمن برای آشفته کردن اقتصاد کشور است
  • طرح سئوال از حسن روحانی، با ۲۰۰ امضا، به هیات رئیسه مجلس ارائه شد
  • اعتصاب کارگران مجتمع نیشکر هفت‌تپه وارد بیست و یکمین روز شد
  • وزارت بهداشت ایران: ۱۸ استان کشور در وضعیت قرمز و هشدار کرونا قرار دارند
  • وزارت بهداشت ایران: طرح دولت در مورد «فاصله‌گذاری هوشمند» شکست خورده است
  • مقام‌های بهداشتی آمریکا از ثبت بیش از ۵۰ هزار مورد جدید کرونا برای چهارمین روز متوالی خبر دادند
  • وزیر خارجه اسراییل: برای توقف تهدید هسته‌ای ایران اقدام می‌کنیم، ما کارهایی می‌کنیم که بهتر است ناگفته بماند
  • مرکز آمار ایران میزان رشد اقتصادی کشور در سال ۹۸ را منفی٧ درصد اعلام کرد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • «رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب»

سخنی با سخنگوی تازه‌کار وزارت‌خارجه؛ ادبیات دیپلمات‌ها به گونه‌ای دیگر است

تنش کلامی میان کشورها موضوع عجیبی نیست. اما زبان دیپلماسی تابع اصول خود است. دیپلمات‌ها ای‌بسا خبر از اعمال سخت‌ترین تدابیر علیه کشور دیگر دهند، اما هرگز نباید از زبان تحقیر و توهین استفاده کنند.

اخیرا سخنگوی وزارت‌ امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در واکنش به وزیر خارجه بحرین که گفته بود «به ایران اجازه داده نخواهد شد تنگه هرمز را ببندد»، به طرف بحرینی هشدار داده تا «حد و اندازه خود را در تهدید بزرگ‌تر از خود بشناسند» و سپس به این شعر پارسی استناد کرده است که «مگسی کجا تواند که بیفکند عقابی».

چنین واکنشی قطعا اقدامی غیرحرفه‌ای است. در این خصوص، توجه به دو نکته ضروری است:

یکم: از خروج آمریکا از برجام گرفته تا تروریستی نامیدن سپاه، اگر تمام اقدامات دولت ترامپ را بخواهیم تحت یک عنوان قرار دهیم،‌ آن عنوان چیزی نیست جز «اقدامات ایذایی». به تعریف ساده، اقدامات ایذایی (Disruptive Behavior) عبارت است از رفتار عامدانه فرد با هدف ایجاد اختلال در محیط پیرامونی. این رفتار در سطح جامعه می‌تواند مثلا به‌‌صورت بد‌دهانی، تهدیدهای کلامی، تهدیدهای فیزیکی و مانند آن نمود داشته باشد.

هدف از اقدامات ایذایی، همچنان که از نامش برمی‌آید، عبارت است از «اذیت کردن» و «به ستوه آوردن» فرد مقابل برای وادار کردن او به واکنش تا فرد اذیت‌کننده به اقدام تنبیهی سخت‌تر از تهدید کلامی، مثلا تنبیه فیزیکی، متوسل شود.

در نظام بین‌الملل نیز توسل به اقدامات ایذایی به‌عنوان یک «ابزار» میان کشورهای متخاصم مرسوم است. کشورهایی که در‌صدد آغاز جنگ‌اند لزوما خود آغاز‌کننده نیستند، بلکه عرصه را بر فرد مقابل چنان تنگ می‌کنند تا او را به ستوه آورند. ممکن است این «حیله» از طریق کشور ثالث به کار بسته شود.

دوم: دیپلمات‌های مجرب و کارکشته می‌دانند همان‌طور که کارکرد نهادها، مثلا ارتش و وزارت خارجه، متفاوت است، ادبیات ارتشی‌ها و دیپلمات‌ها نیز متفاوت است. یک مقام نظامی، به اقتضای شغلش، توان نظامی کشور را برجسته می‌کند، به‌اصطلاح عرض‌اندام می‌کند. اما دیپلمات کارکشته از «نفوذ کلام و منطق» خود برای کاهش سطح بحران استفاده می‌کند. اساسا دیپلماسی ابزاری برای پرهیز از جنگ است، نه دامن زدن به جنگ.

سخنگوی جدید وزارت خارجه، که پیشینه دیپلماتیک چندانی در کارنامه‌اش ثبت نشده است،  نمونه روشن این رفتار را باید در ادبیات «خشونت‌پرهیز» ظریف در سفر اخیرش به نیویورک ببیند که ضمن انتقاد از دولت ترامپ، از به‌ کار بستن ادبیات تند و گزنده، به اقتضای تجربه دیپلماتیکش، پرهیز کرد؛ تا آنجا که حتی در مصاحبه‌ای در نیویورک گفت وظیفه‌اش «جلوگیری از جنگ» است.

 

سخنی با سخنگو

با دو مقدمه بالا، به بررسی تنش لفظی میان عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، و شیخ خالد بن‌احمد آل خلیفه، وزیر امور خارجه بحرین، بپردازیم که اخیرا گفته بود به ایران اجازه داده نمی‌شود حتی برای یک روز تنگه هرمز را ببندد. او در این موضع‌گیری نگفته بود بحرین مانع ایران می‌شود و نمی‌گذارد تنگه هرمز را ببندد. منظور او این بود که دیگر کشورهای جهان چنین اجازه‌ای به ایران نمی‌دهند. عینا این موضع را یک استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران هم می‌تواند بر زبان آورد و در ارزیابی‌اش بگوید به ایران اجازه داده نمی‌شود که حتی یک روز تنگه هرمز را ببندد. روشن است آن استاد دانشگاه منظورش این نیست که او این اجازه را نمی‌دهد، بلکه دیدگاهش درباره رفتار دیگر بازیگران مهم جهانی را بازتاب می‌دهد.

اما در واکنش به این موضع وزیر خارجه بحرین، سخنگوی وزارت خارجه، که یک ماه است بر این مسند نشسته، به طرف بحرینی هشدار داده است «حد و اندازه خود را در تهدید بزرگ‌تر از خود بشناسند» و سپس به این شعر پارسی استناد کرده است که «مگسی کجا تواند که بیفکند عقابی».

با این تشبیه، بحرین را به دلیل ابعاد کوچک جغرافیایی‌اش به «مگس» و ایران را به «عقاب» تشبیه کرده است. چنین واکنشی به چنان موضع‌گیری‌ای دقیقا افتادن در دام «عملیات ایذایی» آمریکاست که ناوگان پنجم دریایی‌اش را در خاک بحرین مستقر کرده است و این ادبیات را تهدید متحد خود تلقی خواهد کرد.

بحث این نیست که سخنگوی وزارت خارجه لام تا کام سکوت اختیار کند. سخن این است که این ادبیات یک دیپلمات مجرب نیست، چرا که اولا، در سخن او تهدید تلویحی بحرین نهفته است. ثانیا، اگر قرار است چنین تهدیدی ابراز شود، باید به مقامات نظامی یا مقامات ارشد کشور واگذار شود. ثالثا، این تشبیه در ذات خود پرسش‌برانگیز است زیرا اگر سخنگو، نظر به ژئوپلیتیک کشورها، بحرین را کوچک (مگس) و ایران را بزرگ (عقاب) می‌داند، پس اگر کسی دیگر در مقام مقایسه مثلا آمریکا با ایران برآید، باید ایران را کوچک و آمریکا را بزرگ بپندارد. آیا سخنگو به چنین تشبیهی میان ایران و آمریکا گردن می‌نهد؟ یا ابزار توانمندی ایران را در ابعاد دیگر می‌بیند. عینا بحرین نیز ابعاد توانمندی خود را نه در جغرافیا و جمعیت و توان اقتصادی، بلکه متحدان قوی خود از جمله آمریکا می‌داند که پایگاه ناوگان پنجم دریایی‌اش را در بحرین مستقر کرده است.

با این توضیح، بهتر است سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ادبیات و گفتار همتایان خود در سراسر جهان را سرمشق قرار دهد و از به‌کار بستن ادبیاتی که در شأن دیپلمات‌ها نیست، احتراز کند.

 

تحلیلگر سیاسی و دیپلمات پیشین ایران
تازه چه خبر؟
رامتین موثق، دانشجوی اقتصاد دانشگاه بهشتی، بازداشت و به بازداشتگاهی نامعلوم منتقل شده است. مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران گزارش داد که از عصر شنبه...More
احمد حسین‌زادگان، استاندار مازندران از برقراری وضعیت قرمز شیوع ویروس کرونا در پنج شهر این استان خبر داد. حسین‌زادگان، یکشنبه ۱۵ تیر، در جلسه ستاد...More
سیما لاری، سخنگوی وزارت بهداشت ایران گفت: «با فوت ۱۶۳ نفر در ۲۴ ساعت گذشته، شمار جان باختگان کرونا در کشور به ۱۱ هزار و ۵۷۱ نفر رسید.» لاری، روز...More
دیوان عالی کشور حکم عباس لسانی، فعال سیاسی ترک به ۱۰ سال زندان و ۲ سال تبعید در یزد تایید کرد. یک منبع آگاه به ایران اینترنشنال گفت که حکم ۱۵ برای...More
رسانه‌های ایران به نقل از یک منبع قضایی از بازداشت محمد سعیدی، عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران،‌ خبر داده‌اند. برخی رسانه‌ها روز یکشنبه ۱۵...More