سرخط خبرها

  • وزارت بهداشت افغانستان: سه نفر ساکن هرات که به قم سفر کرده بودند مشکوک به ابتلا به ویروس کرونا هستند
  • روابط عمومی مجلس جمهوری اسلامی ایران: به منظور مقابله با کرونا دمای بدن نمایندگان در ورودی مجلس کنترل می‌شود
  • در پی شیوع کرونا، کشورهای ترکیه، گرجستان، عراق و کویت پروازهای ایران به کشورهایشان را به حالت تعلیق درآوردند
  • ترکیه، پاکستان و ترکمنستان مرزهای زمینی خود با ایران را مسدود کردند
  • در پی شیوع کرونا، کویت ورود کشتی از مبدا ایران به آن کشور را ممنوع کرد
  • پنج نفر مشکوک به ویروس کرونا که از ایران وارد ترکیه شده‌ بودند در شهر وان قرنطینه شدند
  • حسن روحانی: هدف کنترل کرونا در کوتاه‌ترین زمان با کمترین تلفات ممکن است
  • در پی بروز بهمن در پیست اسکی شمشک یک گردشگر ایتالیایی جان خود را از دست داد
  • سازمان بهزیستی همدان از افزایش ۳۱ درصدی خشونت علیه زنان و دختران در این استان خبر داد
  • حسن روحانی: ترس از کرونا بیشتر از واقعیت آن است
  • رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران: یک مسافر تهرانی مبتلا به کرونا در تنکابن جان سپرد
  • وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران میزان مشارکت مردم در انتخابات مجلس را ۴۲ درصد اعلام کرد
  • بیمارستان جم با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد شرایط بالینی محمدرضا شجریان پایدار است و عفونت ریوی او تا حدود زیادی کنترل شده است
  • مدارس و دانشگاها در بسیاری از مناطق ایران در پی شیوع ویروس کرونا تعطیل شدند
  • زلزله‌ای ۵.۷ ریشتری در قطور شهرستان خوی دست‌کم ۷۵ مصدوم بر‌جای گذاشت
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

دلایل احتمالی تمایل عربستان سعودی به مذاکره با ایران

محمد بن‌سلمان، ولیعهد جوان عربستان سعودی، پس از ثبت شکست‌های پی در پی در کارنامه سیاسی‌‌اش، به نظر می‌رسد با ابراز تمایل به مذاکره با مقام‌های جمهوری اسلامی ایران، به دنبال رهایی از بحران سیاسی به‌وجود‌آمده در سیاست خارجی عربستان سعودی است.

سفر اخیر عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق به عربستان سعودی، در ماه گذشته، درست ده روز پس از حمله به تاسیسات نفتی آرامکو، در شرایطی محقق گردید که گزارش‌هایی مبنی بر شلیک موشک و حمله هواپیماهای بدون سرنشین از پایگاه نظامی سپاه پاسداران منتشر و عنوان شد این حمله‌ها به گروهای شبه‌نظامی تحت حمایت ایران در عراق مرتبط است. در همین ارتباط، چندی پیش نخست‌وزیر عراق از احتمال وقوع جنگ بین ایران و عربستان سعودی ابراز نگرانی کرد و درباره خطر احتمال گسترش دامنه این جنگ به کشورهای دیگر منطقه هشدار داده بود. هر‌چند او مستقیما به نقش عراق اشاره نکرده است، بر کسی پوشیده نیست نگرانی اصلی‌اش احتمال هدف قرار گرفتن عراق به‌عنوان یکی از پایگاه‌های نظامی ایران است. به همین دلیل، عبدالمهدی چاره کار را در مسافرت به جده و میانجی‌گری بین ایران و عربستان سعودی و احتمالا تشکیل جلسه‌ای در بغداد برای دیدار بن سلمان و حسن روحانی دید. اما نکته قابل توجه این است که ابتکار عمل اخیر عبدالمهدی در مورد دیدار طرفین در بغداد چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد، چرا که دو ماه پیش برهم صالح، رییس‌جمهوری عراق، نیز پیشنهاد مشابهی را مطرح کرده بود که با پاسخ منفی مقام‌های سعودی مواجه شده بود. اما اکنون، شرایط تغییر کرده است و با توجه به اعتراض‌های اخیر مردم عراق علیه فساد اقتصادی و سیاست‌های اقتصادی منفی دولت، وقوع جنگ علیه عراق و نیروهای تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران بدون شک فلاکت بزرگی برای حکومت عراق خواهد بود.

پیش از هر چیز، باید به این مساله توجه داشت که مقام‌های سعودی به این حقیقت کاملا واقف‌اند که قطع روابط عراق و ایران امری محتمل نیست و عقب‌نشینی یا خروج نیروهای ایرانی از عراق، حداقل در این برهه از زمان، چندان ممکن به نظر نمی‌رسد. نباید فراموش کرد که میزان تجارت ایران و عراق به بیش از ۱۲ میلیارد دلار در سال می‌رسد و عراق به برق و گاز ایران وابسته است. مهم‌تر از همه، بین ایران و عراق ارتباط عمیق مذهبی وجود دارد که بیش از هر عامل دیگری زمینه‌ساز روابط تنگاتنگ بین این دو کشور شده است.

علاوه بر مسائل فوق، حوادث اخیر در خاورمیانه عربستان سعودی را متوجه این مساله کرد که در جنگ قدرت در منطقه خاورمیانه، این جمهوری اسلامی ایران است که دست بالاتر را دارد. این روند باعث شد عربستان سعودی راهبرد جدیدی را در قبال ایران و با هدف برقراری تعادل در منطقه اتخاذ کند. گواه این ادعا مصاحبه تلویزیونی اخیر بن سلمان است که در آن برای اولین بار عنوان کرد مشکلات و بحران مربوط به ایران در منطقه و مساله امنیت دریایی در خلیج فارس را نمی‌توان از راه نظامی حل کرد.

اما با توجه به روابط و تنش‌های اخیر بین ایران و عربستان سعودی، به نظر می‌رسد گفت‌و‌گوی میان دو کشور در گروی برخی مسائل کلیدی سیاست منطقه‌ای ایران است. در این ارتباط، مقام‌های سعودی بی‌شک انتظار دارند ایران به دخالت‌هایش در امور داخلی کشورهای عرب منطقه خاتمه دهد، حمایت‌هایش از گروهای شبه‌نظامی مانند حزب‌الله و حوثی‌های یمن را کاهش دهد و در برنامه هسته‌ای و موشکی‌اش، که به‌نوعی تهدید علیه عربستان سعودی محسوب می‌شود، تجدید‌نظر کند.

موارد فوق مسائل مهمی‌اند که همواره موجب نگرانی عربستان سعودی در قبال ایران بوده است. اما شرایط سعودی‌ها برای گفت‌و‌گو با ایران هنوز واضح و آشکار نیست و بنابراین، هر گونه ادعا در این مورد خوش‌بینی محض خواهد بود. اما نکته مهم این است که عربستان سعودی علی‌رغم ادعاهای مطرح‌شده درباره حمله به آرامکو، ایران را به اقدام نظامی تهدید نکرده است و احتمال مذاکره با ایران را نفی نمی‌کند. مقام‌های سعودی حتی در بیانیه‌ها و سخنرانی‌هایشان درباره حمله به آرامکو بسیار محتاطانه عمل کردند. سعودی‌ها با این‌که ایران را به‌خاطر مسلح كردن حوثی‌ها (که در نهایت، به انهدام تاسیسات نفتی عربستان منجر شد) مقصر دانستند، از معرفی ایران به‌عنوان عامل مستقیم حمله به تاسیسات اجتناب کردند.

در کنار موارد فوق، ناکامی بن سلمان در سیاست خارجی از دیگر عواملی است که او را نیازمند گفت‌و‌گو با ایران کرده است. بحران دیپلماتیک عربستان سعودی با قطر؛ مداخله در سیاست داخلی لبنان و تلاش برای برکناری سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان؛ قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار سعودی، که موجب خدشه‌دار شدن وجهه سیاسی عربستان سعودی به‌خصوص نزد متحدان غربی‌اش شد؛ ناکامی در جنگ داخلی یمن که زمینه‌ساز خروج امارات متحده عربی از یمن شد؛ و در نهایت، حمله به تاسیسات نفتی آرامکو همگی بیانگر ناکامی شاهزاده بن سلمان در پیشبرد منافع عربستان سعودی در منطقه است.

بنابراین، ضرورت مدیریت سیاست داخلی عربستان سعودی برای کنترل مخالفت‌ها در داخل و حمایت‌های مبهم منطقه‌ای ایالات متحده آمریکا از عربستان سعودی از موارد کلیدی است که می‌تواند بن سلمان را در رابطه با ایران به سمت یک مسیر دیپلماتیک متفاوت سوق دهد و در نهایت، از میزان تهدیدهای موجود علیه پادشاهی سعودی بکاهد. در چنین شرایطی، در صورت تحقق هر‌گونه مذاکره مستقیم میان ایران و دولت ترامپ درباره برنامه هسته‌ای ایران، عربستان سعودی می‌تواند با مذاکره و گفت‌و‌گو با ایران، جزیی از روند متعادل‌سازی خاورمیانه شود و از این طریق، دایره نفوذش در منطقه را تثبیت کند.

 

پژوهشگر حقوق بین‌الملل
تازه چه خبر؟
برای دومین بار متوالی در یک روز،‌ زلزله مناطقی از استان آذربایجان غربی را در نزدیکی شهر زرآباد به لرزه در آورد و موجب قطع خطوط ارتباطی و برق شد. بر...بیشتر بخوانید
مسعود پل‌مه،‌ دبیر انجمن شرکت‌های کشتیرانی و خدمات وابسته ایران،‌ اعلام کرد که با وجود تمهیدات دولت برای احیای بندر چابهار و تعهد ۲۲۰ میلیون دلاری...بیشتر بخوانید
اقبال عباسی، استاندار چهارمحال و بختیاری، درباره احتمال وقوع سیلاب در این استان هشدار داد و خواستار رها شدن بخشی از آب سدها برای جلوگیری از سرریز شدن...بیشتر بخوانید
تاجیک نوری،‌ معاون امداد و نجات هلال احمر تهران، از جان باختن یک اسکی‌باز ایتالیایی بر اثر سقوط بهمن در پیست شمشک خبر داد. نوری عصر یکشنبه چهارم...بیشتر بخوانید
فنر كعيط، یک مسئول هیات روابط خارجی تشکیلات نیمه خودگردان کردهای سوریه، خواستار کمک بین‌المللی برای برگزاری دادگاه‌های زندانیان داعش در سوریه شد و...بیشتر بخوانید