سرخط خبرها

  • خبرگزاری ایلنا: علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، امروز به دیدار خانواده جانباختگان اعتراض‌های اخیر می‌رود
  • واژگونی وانت حامل اتباع کشورهای همسایه در مسیر سراوان - اسفندک، پنج کشته و هفت مجروح برجای گذاشت
  • نماینده آمریکا در سازمان ملل: وضعیت در شبه‌جزیره کُره بسیار نگران‌کننده است و کُره شمالی باید تصمیمی جسورانه بگیرد
  • سخنگوی سازمان آتش‌نشانی از وقوع آتش‌سوزی گسترده در یک انبار لباس واقع در خیابان جمهوری تهران خبر داد
  • استاندار کرمان از بیکاری ۱۳ هزار و ۵۰۰ مهندس کشاورزی در این استان خبر داد
  • با ناکامی احزاب اسرائیل از تشکیل دولتی ائتلافی، پارلمان این کشور برگزاری انتخابات عمومی جدید در دوم ماه مارس ۲۰۲۰ را تصویب کرد
  • نیروی هوایی شیلی از پیدا شدن بقایای هواپیمای نظامی ناپدید شده این کشور در دریا خبر داد
  • پلیس آگاهی آذربایجان شرقی، از دستگیری ۱۸ نفر به اتهام «سرقت کابل و ترانس‌های برق واگن‌های قطار» در تبریز خبر داد
  • دست‌کم ۷۱ سرباز ارتش نیجر، در حمله پیکارجویان اسلامگرا به یک مرکز نظامی در جنوب غربی این کشور، کشته شدند
  • وزیر خارجه فرانسه: کمک‌های مالی بین‌المللی به لبنان، مشروط به تشکیل یک دولت قابل اعتماد در این کشور است
  • دادگاه فدرال آمریکا، کیفرخواست صادر شده علیه دو محقق ایرانی به اتهام تلاش برای دور زدن تحریم‌ها را لغو کرد
  • نیروهای پلیس ضدشورش لبنان، چهارشنبه شب، با معترضان در مرکز بیروت درگیر شدند
  • دادگاه انقلاب تهران، چهار عضو «ندای زنان ایران» را به اتهام اجتماع علیه امنیت، تبلیغ علیه نظام و بی‌حجابی، به ۴ سال و ۲ ماه زندان محکوم کرد
  • کنگره آمریکا لایحه بودجه ۷۳۸ میلیارد دلاری دفاعی این کشور را تصویب کرد
  • دادستان همدان از صدور حکم بازداشت برای چند عضو حزب اعتمادملی، به اتهام توهین‌‌ به نظام و زیر سئوال بردن اصل ولایت فقیه خبر داد
  • شورای صنفی دانشجویان ایران: وضعیت سها مرتضایی، دانشجوی بازداشتی دانشگاه تهران، وخیم است
  • دولت سوریه: نیروهای آمریکایی ۳۰۰ نفر از اعضای خانواده‌‌های داعش را به عراق باز گردانده‌اند
  • مقام‌های امنیتی عراق از سقوط دو موشک کاتیوشا در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد خبر دادند
  • پنج نفر از دانشجویان دانشگاه علم‌ و صنعت تهران از سوی نهادهای امنیتی بازداشت شدند
  • پلیس دانمارک از بازداشت حدود ۲۰ نفر به ظن طرح‌ریزی یک حمله تروریستی در این کشور خبر داد
  • مقام‌های آمریکایی و سوئیسی از احتمال راه‌اندازی یک کانال برای ارسال غذا و دارو به ایران طی ماه‌های آتی خبر دادند
  • دادستانی سوئد قرار بازداشت حمید نوری از متهمان به دخالت در کشتار سال ۶۷ را برای ۴ هفته تمدید کرد
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال در ایران روی موج‌های کوتاه و متوسط
  • ۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰ عصر روی موج کوتاه ۱۱۵۹۰ کیلوهرتز، کانال ۲۵ متر
  • ۱۵:۳۰ عصر تا ۷:۳۰ صبح روی موج کوتاه ۶۲۱۰ کیلوهرتز در کانال ۴۹ متر
  • از ساعت ۱۷ تا ۷ صبح روی موج متوسط ۱۳۹۵کیلو هرتز
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

جمهوری‌خواهی و گذارطلبی

ماه میلادی که پشت سر گذاشتیم، ماهی پرکار برای اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور بود. ماهی که طیف‌های مختلف جمهوری‌خواه، مشروطه‌خواه و گذارطلب نشست‌هایی را در واشینگتن، لندن و کلن برگزار کردند. نوشتار حاضر تلاش دارد با رهیافتی تطبیقی به تحلیل گفتمان جمهوری‌خواهان و گذارطلبان بپردازد.

۱- آیزایا برلین، فیلسوف سیاسی بزرگ قرن بیستم، آزادی را به آزادی مثبت و منفی تقسیم کرد. مراد برلین از آزادی مثبت که از آن باعنوان «آزادی به» نیز یاد می‌کرد، آزادی آدمی به انجام افعالی بود که اراده مختار و عقل خودبسنده او می‌طلبد. در مقابل آن، آزادی منفی یا همان «آزادی از» نزد برلین، در واقع آزادی از قید نهاد دولت و تمام تقیدهایی بود که دولت بر فرد تحمیل می‌کرد و مانع تحقق اراده آزاد او محسوب می‌شد. «آزادی از» عرصه نخواستن بود و رهایی و «آزادی به» عرصه خواستن بود و ساختن و طرح‌افکنی هستی انسانی در جهان.

۲- زمانی‌که در نیمه اول دهه ۸۰ خورشیدی با بسط حوزه سیاست تطبیقی در عرصه‌های دانشگاهی علوم سیاسی در ایران و تلفیق سیاست تطبیقی با مباحث توسعه سیاسی از یک‌ سو و با جامعه‌شناسی سیاسی از سوی دیگر، توسط دکتر حسین بشیریه برای نخستین‌بار در سال تحصیلی ۸۴-۱۳۸۳ درسی تحت عنوان «گذار به دموکراسی» به‌عنوان یک درس ۳ واحدی اختیاری در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به تصویب رسید، بی‌شک کسی گمان نمی‌کرد که بیش از یک دهه بعد، ترمینولوژی «گذار» آن‌چنان به سیاست عملی ایرانیان وارد شود که نام یکی از مهم‌ترین تلاش‌ها برای انسجام اپوزیسیون ایران از آن الهام گرفته شود.

اما یک تفاوت برجسته میان گذاراندیشان دهه ۸۰ و گذاراندیشان دهه ۹۰ وجود دارد. تفاوتی که پیش‌تر آیزایا برلین در فلسفه سیاسی آن را برای ما توضیح داده است.

گذاراندیشی دهه ۸۰ در تداوم پروژه توسعه سیاسی و در درون حاکمیت دین‌سالار و با هدف ایجابی بسط مردم‌سالاری در ساختار موجود و به حاشیه راندن و سپس حذف وجه دین‌سالار آن شکل گرفت و چنانکه از نامش نیز پیداست، یک پروژه نظری-سیاسی ایجابی بود که هدفش را شاید می‌شد چنین صورت‌بندی کرد:

بسط آزادی مثبت شهروندان و آن‌گاه توانمندسازی شهروندان و جامعه مدنی و توان طرح‌افکنی آنان و نهایتا «گذار به» وضعیت دموکراتیک مطلوب به‌صورت درون‌زا و برآمده از اراده جمهور شهروندان.

در مقابل آن، نقطه عزیمت گذاراندیشان پایان دهه ۹۰، «گذار از» است. آنان برنامه ایجابی مشخصی برای پس از آن، فراروی شهروندان نمی‌گذارند و تنها می‌دانند که شهروندان را باید از تقید حکومت دینی موجود رها ساخت. اما در برابر پرسش درباره پس از گذار، دست‌کم تاکنون پاسخ مشخصی ارائه نکرده‌اند.

گذاراندیشان دهه ۹۰ برخلاف دهه ۸۰، شامل نیروهایی مطلقا خارج از حاکمیت دینی و بعضا شامل کسانی می‌شوند که در مواضع سیاسی گذشته خود نشان داده‌اند اساسا در چارچوب پارادایم ایران نیز نمی‌اندیشند. سنخ گذارطلبی اخیر در واقع چیزی نیست جز حیث التفاتی کنش جمعی آزادی منفی شهروندانی که ردای اسارت از تن برون کرده و هنوز هیچ ردایی برای پوشیدن نیافته‌اند.

«گذار به»، گذاری است با یک مقصد مشخص که نامش دموکراسی (اعم‌از دموکراسی با ساختار پادشاهی مشروطه و یا جمهوری) است؛ راهکار مشخصی همچون مبارزات مدنی و خشونت‌پرهیز در چارچوب حفظ تمامیت سرزمینی ایران ارائه می‌دهد و گرچه همانند جنبش سبز ممکن است به‌صورت فیزیکی سرکوب شود، اما میراث سترگی از آن برجای می‌ماند که هرآینه می‌تواند ققنوس‌وار از جای برخیزد و حاکمیت دین‌سالار موجود را با چالش مواجه کند.

«گذار از» گذاری است با مبدا مشخص که می‌داند چه نمی‌خواهد اما لزوما نمی‌داند و برای شهروندان نیز نمی‌تواند توضیح دهد که چه می‌خواهد!

«گذار از» حیث التفاتی کنش جمعی کنشگرانی است که تنها در وجه سلبی امر با یکدیگر اشتراک نظر دارند، اما در وجه ایجابی و آن پروژه طرح‌افکنانه‌ای که برای آینده ایران در سر دارند، کم و بیش هیچ اشتراک نظری ندارند، لذا مجبورند و ترجیح میدهند درباره امور ایجابی سکوت کنند.

همچنین گذارطلبان سلبی چون تنها می‌دانند چه نمی‌خواهند، ارزش‌هایی چون تمامیت سرزمینی و خودبسندگی و درون‌زایی در امر سیاسی ملی را نیز به کناری می‌نهند و در نخستین موضع‌گیری‌های سیاسی خود به‌جای آنکه اعلام کنند برنامه‌شان مذاکره با مردم ایران و عرضه خود و آرایشان به شهروندان ایرانی است، از اعزام هیات به کشورهای همسایه ایران و عرضه خود و گفتارشان به دولت‌هایی سخن می‌گویند که با ایران در وضعیت رقابت راهبردی در خاورمیانه‌اند و لزوما شرایط خصمانه موجود با آن‌ها حاصل حکمرانی دین‌سالاران حاکم بر تهران نیست.

۳- اما پروژه جمهوری‌خواهی، خود را بیرون گذاراندیشی «به» و «از» تعریف می‌کند و بر فراز آن می‌ایستد. جمهوری‌خواهی برآمده از ارزش‌های گفتاری لیبرال دموکراتیکی است که حکمرانی را برآمده از اراده جمهور شهروندان می‌داند و از دموکراسی به‌مثابه روشی مشخص سخن می‌گوید که نتایج نامشخصی به‌دنبال دارد، چراکه منوط به اراده متحول شهروندان است.

جمهوری‌خواهی حامل ارزش‌هایی است که هم می‌تواند با حفظ بخشی از ساختار موجود تحقق یابد و هم با سرنگونی و گذار از آن. در این معنا، جمهوری‌خواهی یک پروژه مطالبه‌محور نیز محسوب می‌شود. جمهوری‌خواهان با عرضه ارزش‌های جمهوریت به جامعه و نهاد دولت، تحقق آن‌ها را طلب می‌کنند.

جمهوری‌خواهی همچنین یک پروژه درون‌زاست؛ چراکه نه دولت‌های خارجی، بلکه جمهور شهروندان را مخاطب گفتار خویش قرار می‌دهد.

جمهوری‌خواهان نیز حافظان صریح‌اللهجه تمامیت سرزمینی ایران‌اند و بدون لکنت زبان و چشم‌داشت حمایت از سوی نیروهای خارج از پارادایم ایران، ارزش‌های سیاسی خود در حمایت از تداوم سیاسی و توانمندی تمدنی ایران را یادآور می‌شوند.

ماه پرکار اپوزیسیون ایران به پایان رسیده است. حال زمان تحلیل و داوری افکار عمومی ایرانیان درباره هر یک از رهیافت‌های ارائه‌شده است:

رهیافتی برای بازگشت به وضعیت وراثتی قدرت سیاسی، رهیافتی که به ما می‌گوید چه نمی‌خواهد و از چه چیزی می‌خواهد گذار کند و نهایتا رهیافتی که از «چه می‌خواهیم» شروع می‌کند!

 

روزنامه‌نگار
تازه چه خبر؟
سخنگوی سازمان آتش‌نشانی شهرداری تهران از وقوع آتش‌سوزی گسترده در یک انبار در خیابان جمهوری طی بامداد پنج‌شنبه خبر داد و گفت که این حریق مهار شده است...بیشتر بخوانید
یک قاضی فدرال در ایالت آتلانتا آمریکا کیفرخواست صادر شده علیه دو پژوهش‌گر ایرانی را رد کرد. محبوبه قائدی و مریم جزایری به تلاش برای دور زدن تحریم‌ها...بیشتر بخوانید
محمدجوادفدایی، استاندار کرمان گفت که در استان کرمان ۱۳هزار و ۵۰۰ مهندس کشاورزی بیکار داریم در حالی که در جهاد کشاورزی فقط هزار و ۵۰۰ نفر شاغل هستند...بیشتر بخوانید
پارلمان هند قانون شهروندی جنجال‌برانگیز این کشور را تصویب کرد. به موجب این قانون تازه، دولت می‌تواند به اتباع سه کشور همسایه، پاکستان، افغانستان و...بیشتر بخوانید
رییس پلیس آگاهی آذربایجان شرقی از بازداشت ۱۸ نفر به اتهام «سرقت کابل و ترانس‌های برق واگن‌های قطار» در تبریز خبر داد. صابر عباس‌زاده با بیان اینکه «...بیشتر بخوانید