سرخط خبرها

  • طبق آخرین آمار منتشر شده در روز دوشنبه، ۴۰۹ مورد جدید مبتلا به کرونا در چین شناسایی شده است
  • رضا میرزایی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، نسبت به ورود دوباره سیل به شهر پلدختر در ساعات آینده هشدار داد
  • تعداد مبتلایان به ویروس کرونا در ژاپن به ۸۵۱ نفر رسید
  • استاندار مازندران: صبح سه‌شنبه پایگاه‌های تست کرونا برای پایش سلامت مسافران در مبادی ورودی استان مستقر می‌شوند
  • به گزارش خبرگزاری بحربن، کرونا از طریق یک شهروند اهل ایران به این کشور منتقل شده است
  • تعداد موارد تایید شده ابتلا به کرونا در کویت به پنج نفر رسید
  • وزیر کشور ایران: تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها فردا در جلسه‌ای با حضور حسن روحانی تعیین تکلیف می‌شود
  • هواپیمایی ماهان بر خلاف دستور توقف پرواز به چین ۴ پرواز باری به شانگهای و پکن و همچنین پنج پرواز مسافری داشته است
  • معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی البرز ابتلای سه نفر در استان البرز به ویروس کرونا را تایید کرد
  • پس از تایید مواردی از ابتلا به کرونا در عراق، روز دوشنبه کویت تمام پروازهای از عراق و به این کشور را متوقف کرد
  • رییس مرکز حراست وزارت بهداشت: برای پرسنل بیمارستان‌هایی که در قم با بیماران مبتلا به کرونا سر و کار دارند، دو خوابگاه اختصاصی مشخص‌شده و بسته‌های حفاظت فردی نیز برای کارکنان و بیماران تامین شده است
  • محمد توکلی، مشاور وزیر و رییس حراست وزارت بهداشت: در حال حاضر ۳۲۰ نفر بیمار مشکوک به کرونا در بیمارستان‌های کامکار و فرقانی قم بستری هستند
  • ایرنا: با وجود مصوبه شورای تامین استان قم مبنی بر نصب میله‌های حائل و توقف موقت برپایی مراسم جمعی در حرم قم به منظور پیشگیری از شیوع بیشتر کرونا، غروب دوشنبه این میله‌های حائل برداشته و نماز جماعت نیز در این مکان برگزار شد
  • طاهره چنگیز، رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان: سعی کردیم اطلاعات دقیق موارد مشکوک و پاسخ آزمایش‌ها را به اطلاع ستاد ملی مقابله با کرونا برسانیم تا با تعطیلی مدارس اصفهان موافقت کند، اما این ستاد با تعطیلی موافقت نکرد
  • ایرج حریرچی، معاون وزیر بهداشت، شامگاه دوشنبه پنجم اسفند ماه گفت: در حال حاضر در سراسر کشور ۹۱۶ بیمار مشکوک به کرونا داریم و نتایج آزمایش ۶۱ نفر مثبت و ابتلایشان قطعی است
  • گزارش منابع ایران اینترنشنال: شمار قربانیان ویروس کرونا در ایران به ۵۹ نفر رسید
  • رییس بیمارستان «مسیح دانشوری» تهران شمار بیماران بستری‌ مشکوک به کرونا در این بیمارستان را ۱۰۴ نفر اعلام کرد
  • دولت ایران وزیر دادگستری را مامور رسیدگی به شرح حال نیلوفر بیانی، زندانی محیط زیست، مبنی بر اعمال تهدیدهای فیزیکی، روانی و جنسی از سوی ماموران امنیتی طی دوران بازجویی‌اش کرد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

تحریم‌ها و موج جدید مهاجرت نخبگان

پس از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها علیه ایران، اقتصاددان‌ها، جامعه‌شناس‌ها و تحلیلگرهای مسائل سیاسی به آثار مخرب این تحریم‌ها بر جامعه و حکومت ایران بسیار پرداخته‌اند. افکار عمومی نیز با نگرانی، اخبار تحریم‌ها را دنبال می‌کند و به دنبال افزایش ضریب اطمینان و حفظ زندگی در این شرایط است. ترس از دست دادن آرامش زندگی نه تنها در بخش اقتصادی، بلکه با افزایش نارضایتی‌ها و انتقادها به حکومت، در بخش سیاسی نیز بیش از پیش احساس می‌شود. یکی از نخستین راه‌های افزایش اطمینان به بهبود یا حفظ  زندگی عادی، مهاجرت به کشوری با شرایط امن است.

در چند سال اخیر، آمارها از ورود ایران به موج جدید مهاجرت‌ها خبر می‌دهد که با تحریم‌ها، نارضایتی‌ها و به تبع آن افزایش خفقان داخلی، تشدید شده است. به گفته حسین عبده‌، اقتصاد‌دان و مشاور وزیر راه و شهرسازی، ۱/۵ میلیون ایرانی در سال ۱۳۹۶ در صف مهاجرت به کانادا و استرالیا بودند.

با توجه به این‌‌که یکی از شرایط مهاجرت به استرالیا و کانادا دانش زبانی بسیار بالا و تخصص حرفه‌ای و علمی است، این آمارها تصویری کلی از افرادی که در صف این نوع مهاجرت‌ها قرار دارند ترسیم می‌کند. با سقوط شدید ارزش ریال ایران در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷، می‌توان تخمین زد که بسیاری از افراد با سرمایه‌های کوچک‌تر نیز راهی کشورهای منطقه شده‌اند، که آن‌ها را نیز باید به این تعداد اضافه کرد. در شرایط اقتصادی فعلی، بسیاری از افراد بدون سرمایه نیز با تخصص علمی‌ و شغلی و دانش زبانی بالا، به کشورهای اروپایی مهاجرت می‌کنند. بنابر اعلام مرکز آمار ایران، در سال ۱۳۹۳، ۱۱۰ هزار نفر با مدرک دکتری در ایران بیکار بودند و تعداد بیکاران تحصیلکرده ۱۰ برابر بیکاران دیپلم و زیر‌دیپلم است، یعنی عمده افراد متخصصی که بالقوه انگیزه بالایی برای مهاجرت دارند از نخبگان علمی جامعه‌اند. اگر به این دسته برخی فعالان مدنی، سیاسی یا فضای مجازی را نیز اضافه کنیم، که این روزها به دلیل رشد نارضایتی عمومی و انتقادهای فراوان به عملکرد نظام، برخورد حکومت با آن‌ها شدت گرفته است و با انواع تهدیدها و شکنجه‌ها روبه‌رو می‌شوند، می‌بینیم که در حال حاضر، گروه بزرگی از مهاجران موج جدید از دگراندیشان سیاسی، اندیشمندان و اساتید دانشگاه، نخبگان علمی و رهبران فکری‌اند.

صندوق بین‌المللی پول در گزارشی در سال ۲۰۰۹ اعلام کرد ایران از لحاظ مهاجرت نخبگان، میان ۹۱ کشور در حال توسعه یا توسعه‌نیافته جهان در مقام نخست ایستاده و این در حالی است که برخی مسئولان حتی پدیده فرار مغزها از ایران را انکار می‌کنند. صندوق بین‌المللی پول بیکاری، سطح پایین درآمد استادان و نخبگان و بی‌ثباتی سیاسی و اجتماعی را از دلایل مهاجرت ایرانیان می‌داند. با این‌که منابع بین‌المللی گزارش داده‌اند ایران با خروج سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار متخصص تحصیلکرده رتبه اول فرار مغزها را دارد، اما برای مثال، سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری ایران و رییس بنیاد ملی نخبگان، در سال ۱۳۹۶ اعلام کرد: «عدد فرار مغزها عددهایی که گفته می‌شود نیست. در ابتدای انقلاب، ما ۵۷ هزار دانشجو در آمریکا داشتیم که الان این تعداد به ۱۲ هزار دانشجو رسیده است.» البته جالب است که سختگیری کشورهایی مانند آمریکا در دادن ویزای دانشجویی پس از روی کار آمدن ترامپ و کاهش بی‌سابقه ارزش پول ملی ایران و در نتیجه کم شدن توان مالی ایرانی‌ها در پرداخت شهریه‌ها در آمارهای منابع رسمی جمهوری اسلامی ایران از کاهش تعداد دانشجوهای ایرانی در آمریکا در نظر گرفته نمی‌شود.

نخبگان فکری جامعه، چه آن‌ها که سطح تحصیلی بالایی دارند و به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی فعلی نتوانسته‌اند یا نخواسته‌اند وارد سیستم عقیدتی نظام شوند و چه دگراندیشان سیاسی که بخش عمده‌ای از آن‌ها فعالان مدنی و روزنامه‌نگارهای منتقدند، دقیقا گروهی‌اند که به دلیل توانمندی بالا در جهت‌دهی به افکار عمومی و بازگویی مطالبات مردمی، مغضوب سیستم و تهدید‌کننده بقای حکومت‌اند.

جالب این‌جاست که در تمام گزارش‌های ضد‌و‌نقیض از موج جدید مهاجرت ایرانی‌ها، نه برنامه‌ای برای حفظ نخبگان غیر‌خودی دارند و نه خروج سرمایه‌های انسانی آن هم در این سطح بالای تحصیلی یا اجتماعی، که در توسعه سیاسی نقش مهمی دارند، مسئولان را نگران می‌کند. حتی با نقل آمارهای نهادهای بین‌المللی مخالفت و موج مهاجرت دگراندیشان و نخبگان رسما انکار می‌شود. اگر کمی موشکافانه به قضیه نگاه کنیم، با شناخت سیستم سیاسی ایران که در آن دستیابی به هر سطحی از توسعه سیاسی اجتماعی ساختار قدرت حاکم را به مخاطره می‌اندازد، تا حدودی به پاسخ این مساله می‌رسیم.

آنچه در رشد سیاسی و رسیدن به توسعه پایدار در جامعه موثر است چگونگی مشارکت مردمی است. توسعه به‌مثابه سیستمی است که عناصر اصلى آن مردم، منابع و سرزمین است. ترکیب مطلوب این عناصر بر مبنای مشارکت مردمی و در قالب یک ساختار و فضای سیاسی مناسب و متعادل به معنای دستیابى به توسعه خواهد بود.

مشارکت مردمی فقط با افزایش آگاهی سیاسی اجتماعی و با رهبری نخبگان و اندیشمندان شکل می‌گیرد. تنگ شدن عرصه بر دگراندیشان، نخبگان علمی  و متخصص‌ها آن‌ها را وادار به ترک وطن می‌کند و فضای داخلی را برای یکسان‌سازی و یکپارچه‌سازی فکری آماده می‌کند؛ چرا که توسعه سیاسی بدون تحولات عمیق اجتماعی و به هم خوردن ساختار قدرت‌های تمامیت‌خواه امکان‌پذیر نیست و بنابراین، یکی از آفت‌های اصلی برای نظام‌های تمامیت‌خواهی مانند ایران، دستیابی به توسعه پایدار سیاسی و اجتماعی است.

از این دیدگاه، باید گفت که شاید افزایش فشار به گروه‌های اثرگذار بر افکار عمومی به‌نوعی انتقام و حتی فرصت‌سازی نظام برای حفظ خود در دوران تحریم است تا با خروج منتقدان و نخبگان و دور کردن آن‌ها از حلقه‌های ارتباطی‌ـ‌اجتماعی، خود را از تهدید مطالبه‌گری و تقویت مشارکت مردمی برهاند. آنچه در دوران تحریم برای جمهوری اسلامی ایران نگران‌کننده است کاهش عواید فروش نفت و اثر منفی آن بر دستیابی به اهداف نظام و تغذیه نیروهای سپاه پاسداران و گروه‌های شبه‌نظامی منطقه است، نه از دست دادن سرمایه‌های انسانی که اتفاقا بخش بزرگی از گروه‌های ناراضی را تشکیل می‌دهند. با افزایش فشارها بر دگراندیشان، نخبگان و تحصیلکرده‌ها و خروج آن‌ها از کشور، رهبری فکری جامعه به دست طرفداران یا حتی منتقدان معتمد نظام می‌افتد و بیشتر تحت کنترل حکومت قرار می‌گیرد و جامعه را به سمت یکسان‌سازی فکری و عقیدتی پیش می‌برد. در چنین شرایطی، با کم شدن تضادها، مطالبات مردمی و کاهش جریان‌های پرسشگر در جامعه، فضا برای حفظ نظام امن‌تر می‌شود و درست به همین دلیل است که جمهوری اسلامی ایران نه تنها برنامه‌ای ندارد سرمایه‌های عظیم انسانی را جذب و تشویق به ماندن کند، بلکه با اعمال فشار و خشونت بیشتر بر این گروه، عملا به رشد روند مهاجرت آن‌ها دامن می‌زند.

 

پژوهشگر علوم سیاسی
تازه چه خبر؟
آرش نجیمی، سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، از تایید دو مورد ابتلای قطعی به کرونا در اصفهان خبر داد. آرش نجیمی گفت که دو فرد مبتلا به کرونا، دو زن...بیشتر بخوانید
هاروی واینستین، تهیه‌کننده سرشناس آمریکایی، به اتهام آزار جنسی از سوی دادگاهی در نیویورک محکوم شد و ممکن است به پنج تا ۲۹ سال زندان محکوم شود. در...بیشتر بخوانید
رضا میرزایی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، شامگاه دوشنبه پنجم اسفند ماه نسبت به ورود دوباره سیل به شهر پلدختر هشدار داد و از ساکنان این شهر و...بیشتر بخوانید
مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده، از کوبا خواست تا دانیل فرر، مدافع حقوق بشر زندانی در کوبا را هر چه سریع‌تر آزاد کند. پمپئو در نامه سرگشاده‌ای که...بیشتر بخوانید
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که افزایش شیوع ویروس کرونا در ایتالیا، کره جنوبی و ایران «بسیار نگران‌کننده» است. تدروس آدهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت...بیشتر بخوانید