از ایران تا ترکیه، مرز بین خوشبختی و بدبختی یک مطرب | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • خبرگزاری مهر: سونا و جکوزی الحاقی به کاخ مرمر را هنگام بازدید خبرنگاران پنهان کردند
  • سپاه پاسداران: ملک ۲۰۰ میلیارد تومانی جماران طی ریاست‌جمهوری خاتمی به ما واگذار شد
  • دولت لبنان استعفا کرد
  • حسان دیاب، نخست‌وزیر لبنان: منظومه فساد بزرگتر از دولت کشور است
  • شاهزاده رضا پهلوی، در واکنش به اعتراضات مردمی در لبنان گفت: رژیم ایران مسئول رنج مردم خاورمیانه است
  • کارکنان حوزه‌های درمانی با تشکیل تجمع‌های اعتراضی در دست‌کم ۷ استان کشور نسبت به شرایط کار و دستمزد خود اعتراض کردند
  • دولت مصر از انتقال «مواد خطرناک» ذخیره شده در بنادر و فرودگاه‌های این کشور به مکان‌های «امن» خبر داد
  • حمیدرضا نادری،‌ مدیر گروه عفونی دانشگاه پزشکی مشهد: نیمی از متخصصان عفونی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به کرونا مبتلا شده‌اند
  • خسرو صادق نیت، رییس بیمارستان امام خمینی تهران: تعداد جوانان مبتلا به کرونا و بیماران بدحال زیادتر شده است
  • مهدی حاج‌محمدی، رییس سازمان زندان‌ها، از اجرای «طرح جهانی زندگی در زندان» خبر داد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب
  • شما می‌توانید صدای رادیو ایران اینترنشنال را از طریق این اپلیکشن‌ها بشنوید: تیون‌این: iranintl.radio/tunein * رادیو بکس: iranintl.radio/radiobox * رادیو اف‌ام: iranintl.radio/radiofm * رادیو نت: iranintl.radio/radionet
نقدی بر فیلم سینمایی مطرب

از ایران تا ترکیه، مرز بین خوشبختی و بدبختی یک مطرب

 

«تو زندگی آدم‌ها فاصله بین خوشبختی و بدبختی خیلی کمه، این می‌تونه یه روز باشه یا کمتر یا بیشتر. اما این فاصله برای من یک ماه بود، یک ماهی که مدام در زندگی من در طول این سال‌ها تکرار می‌شه... از هر کس و هر اتفاقی می‌ترسم و این ترس سال‌هاست که با منه... از گیت فرودگاه رد شدم، چه حس خوبیه رسیدن به چیزی که عاشقش بودی.»

این عبارت‌ها نخستین جمله‌هایی است که در فیلم سینمایی «مطرب» با صدای پرویز پرستویی (ابراهیم) در نقش اصلی فیلم شنیده می‌شود. سکانس نخست فیلم نیز در فرودگاه است و بازیگران با ترس و دلهره ممنوع الخروجی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند، آن هم به‌خاطر خوانندگی در کاباره‌های تهران پیش از آغاز حکومت جمهوری اسلامی.

فیلم مطرب، به نویسندگی و کارگردانی مصطفی کیایی، فیلمی در ژانر کمدی‌ـ‌اجتماعی، این روزها روی پرده سینماهای ایران است. بین مخاطبان سینمای ایران، کمتر کسی است که در سال‌های اخیر فیلم‌هایی چون «چهارراه استانبول»، «بارکد» و «عصر یخبندان» را از این کارگردان ندیده باشد.

فیلم مطرب به دو دلیل اصلی، اول کارگردانی و نویسندگی مصطفی کیایی با  سوابق نسبتا موفقش در سینما و دوم، حضور یکی از ستارگان سینمای ایران یعنی پرویز پرستویی در نقش یک خواننده قبل از انقلاب در این فیلم کمدی، از همان روزهای نخست اکران با اقبال عمومی بالایی روبه‌رو شد، به‌طوری‌که در حال حاضر در صدر جدول فروش فیلم‌ها قرار دارد.

اما این فیلم از همان ابتدا با انتقادهای شدید منتقدان، به‌ویژه در رسانه‌های اصول‌گرا و حکومتی ایران، مواجه شد. بیشتر منتقدان معتقدند این فیلم سلیقه هنری مخاطب سینما را به‌شدت تنزل می‌دهد و در رده فیلم‌فارسی قرار می‌گیرد. بسیاری نیز با انتقاد از سوژه انتخابی کیایی در این اثر، او را به توهین و تحقیر فرهنگ ایران و اسلام متهم کرده‌اند و این فیلم را اثری تبلیغاتی برای کشور ترکیه و سیاه‌نمایی صرف از وضعیت فرهنگ و موسیقی در ایران دانسته‌اند.

اما باید بگویم به اعتقاد من، فیلم مطرب با همه کم‌و‌کاستی‌هایی که به‌ویژه در بخش فیلمنامه دارد، بازگو‌کننده مشکلات قشری از هنرمندان این کشور است که در درخشان‌ترین سال‌های فعالیت هنری‌شان، در سال ۵۷ و با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، یا ناچار به ترک کشور شدند یا خانه‌نشین و افسرده و کم‌کم فراموش شدند و استفاده از واژه‌ها و برچسب‌هایی چون خواننده‌ کاباره‌ای، مطرب و رقاص و اصطلاحاتی از این دست نمی‌تواند از عمق مشکلات ایجاد‌شده برای آنان در هر سبک و سیاقی که به تولید موسیقی می‌پرداختند کم کند.

مطرب داستان خواننده‌ای است که در روزهای نخست انقلاب، به جرم کار در کاباره بازداشت و سپس، خانه‌نشین می‌شود. او با رویای دوباره روی صحنه رفتن، به زندگی خود ادامه می‌دهد. سال‌ها بعد، دخترش همچون او سودای خوانندگی را در سر می‌پروراند، کاری که در ایران برای یک زن در سطوح عمومی ممنوع و جرم است. پسرش نیز به امید مهاجرت به آمریکا در ترکیه ماندگار شده است و در خانه یک خواننده زن ترک کار می‌کند.

ناگفته نماند که شیوه پردازش داستان، گره‌های ایجاد‌شده و ارتباط رویدادهای فیلم چنان ضعیف است که گاهی به پایین‌ترین حد قصه‌پردازی سقوط می‌کند. شخصیت بی‌دست‌و‌پا و ناتوان زیبا با بازی الناز شاکردوست در نقش دختر آقا ابراهیم، بلاتکلیفی محسن کیایی در نقش فواد، پسر آقا ابراهیم، و داستان تکراری یک عشق تصادفی و بدتر از همه، بازی یک خواننده ترک به نام عایشه‌گل جوشکن به‌عنوان الگویی برای تضمین فروش بالاتر، که اخیرا در بسیاری از فیلم‌های کمدی ایرانی از آن پیروی می‌شود، از جمله مواردی‌اند که برچسب «گیشه‌ای» و «بفروش» را نصیب این فیلم کرده‌اند.

با این حال، پرداختن به سوژه‌ای مانند مشکلات یک خواننده جوان پیش از انقلاب که قرار بود درست یک ماه بعد، یعنی در اسفند‌ماه، نتیجه تلاش‌هایش را با انتشار نخستین آلبومش ببیند، حتی اگر جدید نباشد، قابل تامل است، چرا که علی‌رغم تکراری بودن، هنرمندان ایرانی در چهل سال اخیر همواره با آن مواجه بوده‌اند و شاید بتوان گفت در میان هنرمندان، اهالی موسیقی بیشترین صدمه را دیده‌اند. فراموش نکنیم که یک فیلمساز داخل کشور قطعا نمی‌تواند در دفاع از مشکلات خواننده‌ها و اساتید برجسته آواز و موسیقی که پس از انقلاب، یا از ایران فرار کردند و در غربت به کارشان ادامه دادند یا افسرده شدند یا در ایران ماندند و گرد فراموشی بر آنان نشست فیلمی بسازد. یکی از محدودیت‌های سینمای ایران این است که آثاری از این دست فقط در صورتی جواز انتشار دریافت می‌کنند که در کنار بیان مشکلات این قشر، به تخریب چهره آنان و نشان دادن سطح هنری پایین کارشان پیش از انقلاب بپردازند. در غیر این‌صورت، چگونه می‌توان از فیلترهای گوناگون سانسورچیان و بازبینان و ممیزان سازمان‌ها و نهادها برای دریافت مجوز اثر سینمایی عبور کرد؟!

اما یکی دیگر از محورهای اصلی این فیلم، تصور رسیدن به آرزوهای حرفه‌ای در بیرون از مرزهاست که رگ غیرت برخی منتقدان ظاهرا وطن‌دوست را متورم کرده است و معتقدند سیاه‌نماییِ صرف از وضعیت فرهنگی ایران است. در حالی که نگاهی به افزایش روزافزون آمار خروج هنرمندان، ورزشکاران، اندیشمندان و نخبگان از ایران نشان از رویدادی دیگر دارد. لازم است یادآوری شود که اصولا این قشر در ایران هیچ‌گاه به دلایل اقتصادی و فشار تحریم‌ها حاضر به مهاجرت نیستند، چرا که مخاطب هنر و قلم و اندیشه آنان مردم هم‌زبان خودشان‌اند، پس در هیچ‌جای دنیا به‌اندازه وطنشان نمی‌توانند به رشد و شکوفایی برسند، اگر آن ایران ایرانی آزاد باشد.

به‌راستی چه فرقی دارد که خواننده‌ای بخواهد در کاباره بخواند یا در سالن کنسرت سه هزار نفره، به موسیقی «رو‌حوضی» علاقه‌مند باشد یا موسیقی دستگاهی. اگر هر هنر، هر اندیشه و هر بیانی آزاد باشد، چرا برخی باید کعبه آمال و آرزوهای خود را در خارج از مرزها جست‌و‌جو کنند. در سال‌های اخیر، فیلم‌های مختلفی با انتقاد از شرایط سال‌های نخست انقلاب و محدودیت‌هایی که پس از آن، تا امروز برای هنر و فرهنگ کشور روی داده، ساخته شده است، فیلم‌هایی که برای دریافت مجوز انتشار، ناچار به روی آوردن به یک کمدی سطح پایین‌تر شدند تا زیاد جدی گرفته نشوند و بتوانند از زیر بلیت ممیزها رد شوند.

آنچه فیلم‌هایی از این دست را به سمت گیشه‌ای شدن و پرداختن به داستانی ضعیف و شوخی‌هایی دم‌دستی سوق می‌دهد، بیشتر از آن‌که ضعف حرفه‌ای باشد، نتیجه محدودیت‌ها و حساسیت‌های موجود برای پرداختن موشکافانه و عمیق به سوژه‌هایی با محوریت انتقاد به سیاست‌های فرهنگی کشور است. آرزوی رهایی از کشوری با قوانین بی‌رحمانه اسلامی و جست‌و‌جوی موفقیت در ورای مرزها، حتی به‌قیمت پناهندگی، رویای آوازخوانی برای مردم در یک سالن کنسرت، آرزوی زنی برای خواننده شدن و در نهایت، رسیدن به این آرزوهای ساده در کشوری همسایه با شباهت‌های فرهنگی و حتی مذهبی، سوژه‌های کمیک، سخیف و گیشه‌ای نیستند.

در آخر، تنها این افسوس همچنان برجا می‌ماند که شاید با فیلمنامه‌ای منسجم‌تر و حذف برخی حواشی بی‌ارتباط، می‌شد فیلم مطرب را به سطح مورد‌پسندتری از نگاه مخاطبان حرفه‌ای رساند و آن را از زیر بار برچسب «گیشه‌ای» رها کرد.

 

روزنامه‌نگار
تازه چه خبر؟
شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به حوادث لبنان و تظاهرات مردم علیه دولت حاکم گفت رژیم ایران مسئول رنج مردم منطقه است. شاهزاده پهلوی روز دوشنبه ۲۰ مردادماه...More
ابراهیم جباری، فرمانده حفاظت ولی‌ امر سپاه پاسداران،‌ در واکنش به اظهارات رییس بنیاد مستضعفان درباره اشغال ملک ۲۰۰ میلیارد تومانی این سازمان در منطقه...More
شش ماه پس از بازدید گروهی از خبرنگاران از کاخ مرمر که برای اولین بار صورت گرفت، خبرگزاری مهر اعلام کرد در این بازدید درباره الحاق سونا و جکوزی به کاخ...More
در پی تشدید اختلاف میان دولت دانمارک و گوگل درباره حذف موسیقی‌های دانمارکی به دلیل مساله حقوق مولف (کپی رایت)،‌ این کشور اعلام کرد به علت سانسور...More
زهرا شریعت‌پناهی،‌ عضو هیات علمی دانشکده علوم تغذیه اعلام کرد ۶۰ درصد بیماران تحت مراقبت در بخش مراقبت‌های ویژه دچار سوء تغذیه‌اند. شریعت‌پناهی...More