سرخط خبرها

  • شعبه‌ای از پلیس فتا برای مبارزه با «حیوان‌آزاری» و «برخورد با جرائم زیست محیطی» در سازمان محیط زیست ایجاد می‌شود
  • اتحادیه اروپا: چنانچه بوریس جانسون نتواند با مجلس عوام به توافق برسد، مهلت خروج این کشور از اتحادیه اروپا تا فوریه سال آینده ‌میلادی تمدید می‌شود
  • سیدنی مورنینگ هرالد، روزنامه استرالیایی: هشت دانشگاه مهم استرالیا سفر دانشگاهیان خود به ایران را معلق کردند
  • مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا: برای عقب راندن ایران در سوریه تلاشی واقعی در کار است
  • نیروهای سوریه دموکراتیک از شهر سریکانی در مرز ترکیه خارج شدند
  • به دنبال چهارمین روز از تظاهرات گسترده در لبنان، سعد حریری درباره اصلاحات با دولت به توافق رسید
  • سازمان انرژی اتمی ایران: در روزهای آینده از سه نسل جدید سانترفیوژ رونمایی می‌شود
  • محمدحسین رستمی، زندانی متهم به جاسوسی در ایران هرگونه ارتباط با روح الله زم را رد کرد
  • مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا: نیروهای حاضر در سوریه به عراق منتقل خواهند شد
  • هواپیمایی کانتاس استرالیا، طولانی‌ترین پرواز بدون توقف از نیویورک به سیدنی را با موفقیت آزمایش کرد
  • جواد حسینی کیا، نماینده مجلس: واردات قطعات خودرو در انحصار ۵ یا ۶ نفر است
  • هادی غفاری از نمایندگان اولین دوره مجلس: من را با ۹ متر عمامه رد صلاحیت می‌کنند
  • جان‌بس، سفیر آمریکا در کابل از به تاخیر افتادن نتایج اولیه انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان استقبال کرد
  • اکبر ترکی، نماینده مجلس: امارات متحده عربی ۷۰۰ میلیون دلار ایران را آزاد کرده است
  • مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا: در اولین سفرش به افغانستان وارد کابل، پایتخت این کشور شد
  • تظاهرات لبنان با شرکت صدها هزار تن؛ سعد حریری با اصلاحات موافقت کرد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

اجرای عدالت کیفری برای سران رژیم سوریه

در نتیجه شکایت تعدادی از قربانیان جنگ داخلی سوریه نزد دیوان بین‌المللی کیفری، احتمال مجازات بشار اسد و دیگر مقامات بلند پایه رژیم سوریه در این دادگاه وجود دارد. با این حال، هنوز موانع متعددی بر سر راه این نهاد برای محاکمه متهمان و مجرمان جرایم روی داده علیه غیر نظامیان سوری وجود دارد.

در نگاه اول به نظر می‌رسد که اکنون زمان اجرای عدالت کیفری در سوریه با محاکمه عاملان آوارگی بیش از ۱۰ میلیون نفر و مجروحیت بیش از ۵۰۰ هزار غیر نظامی در طول جنگ داخلی هشت ساله سوریه فرا رسیده است.

جنگ داخلی سوریه در شرایطی در جریان است که در آن حقوق مخاصمات مسلحانه به کرات نقض شده و وقوع جنایت علیه بشریت به دفعات مورد تایید و شناسایی سازمان ملل متحد قرار گرفته است. این در واقع همان چیزی است که در اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری مورد تاکید قرار گرفته است. اما مطابق اساسنامه، محاکمه سران دولت‌ها توسط این دیوان برای جرایم مذکور به عنوان آخرین راه چاره در نظر گرفته است.

دیوان بین‌المللی کیفری مطابق اساسنامه آن (موسوم به اساسنامه رم) چهار جرم را به عنوان جرایم بین‌المللی شناسایی کرده است که عبارتند از تجاوز، نسل‌کشی، جرایم جنگی و جنایات علیه بشریت. امضای اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری در سال ۱۹۹۸ و اجرایی شدن آن در سال ۲۰۰۲ بار دیگر امیدهای جامعه بین‌المللی درباره محاکمه سران دولت‌ها مجرم در جرایم جنگی را زنده کرده و بی‌اعتمادی به عدالت کیفری ناشی از دوران جنگ سرد را از میان برداشت.

با این وجود، دیوان زمانی قادر است سران دولت‌ها را برای جرایم جنگی فوق‌الذکر تحت تعقیب کیفری قرار دهد که محاکم داخلی قادر به محاکمه نبوده و یا تمایلی به محاکمه آنها نداشته باشند. اما حتی در این صورت نیز با وجود تحقق جرایم بین‌المللی در سوریه، سوریه هنوز اساسنامه این دادگاه بین‌المللی را امضا نکرده و بنابراین صلاحیت کیفری آن را به رسمیت نشناخته است.

مطابق مقررات، در چنین شرایطی این نهاد تنها از طریق ارجاع موضوع به شورای امنیت سازمان ملل خواهد توانست به ادعاها و شکایات علیه مقامات بلندپایه سوریه رسیدگی کند. اما با توجه به روابط بسیار نزدیک رژیم بشار اسد به مهمترین متفق خود یعنی روسیه که عضو دائم شورای امنیت است، وتوی نظرات و آرای شورای امنیت توسط روسیه درباره محاکمه سران سوریه دور از ذهن نخواهد بود. در تایید این ادعا همین بس که در طول هشت سال جنگ داخلی در سوریه، روسیه بیش از دوازده قطعنامه شورای امنیت درباره سوریه را وتو کرده و مانع هر گونه اقدام بین‌المللی علیه رژیم سوریه شده است.

در جریان شکایت مطرح شده در دیوان بین‌المللی کیفری علیه بشار اسد و دیگر مقامات سوریه، محتوای شکایت توسط  ۲۸ تن از قربانیان جنگ داخلی سوریه که به اردن پناهنده شده‌اند، بر پایه دلایلی همچون بمباران، ضرب و شتم، بازداشت، شکنجه و کشتار جمعی بعد از سال ۲۰۱۱ تنظیم شده است که به نوعی موجب فرار آنها شد.

اگر چه تمامی جرایم گفته شده، جرایم جدی و سنگین تلقی می‌شوند، اما اثبات این که آیا شدت این جرایم به اندازه‌ای بوده که باعث گریز این افراد از خاک سوریه شود، امری است بسیار دشوار که باید برای این نهاد محرز شود. واقعیت امر این است که هنوز هیچ سند و مدرک محکمی مبنی بر سیاست استفاده از قدرت نظامی جهت فراری دادن مردم سوریه به کشورهای دیگر در دست نبوده و مستند نشده است.

از طرف دیگر اگرچه کلیه جرایم روی داده در جریان جنگ داخلی سوریه، مستند شده و در چارچوب صلاحیت دیوان بین‌المللی کیفری قرار گرفته‌اند، به نظر می‌رسد که عدم تعقیب کیفری مقامات مسئول رژیم سوریه برای اقداماتی همچون بمباران مستقیم غیرنظامیان و استفاده مکرر از سلاح های شیمیایی صرفا به دلیل این که جرایم گفته شده موضوع ماده هشتم اساسنامه دیوان (جنایات جنگی) نیستند، می‌تواند موجب تضعیف اعتبار این دیوان و بی‌اعتمادی دوباره جامعه بین‌المللی نسبت به عدالت کیفری شود.

با این حال، شواهد و مدارک حاکی از آن است که چندین مقام مسئول رژیم سوریه همچون افسران اطلاعاتی برای جرایم شدید ارتکابی در طول جنگ داخلی سوریه تحت تعقیب کیفری محاکم داخلی کشورهایی مثل آلمان، سوئد و فرانسه قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، امر مسلم آن است که هم دیوان بین‌المللی کیفری و هم دیگر ساز و کارهای بین‌المللی که با هدف تحت تعقیب قرار دادن ناقضان حقوق مخاصمات مسلحانه و متهمان به ارتکاب جرایمی همچون نسل‌کشی، جرایم جنگی و جنایات علیه بشریت تاسیس شده‌اند، بر میزان شدت جرایم روی داده در سوریه واقف بوده و در آینده‌ای نه چندان دور می‌توانیم شاهد اجرای عدالت کیفری برای عاملان این جنایات باشیم.

اکنون پس از سال‌ها ناامیدی در خصوص تعقیب کیفری مجرمان جنگی سوریه، خبر طرح شکایت علیه عاملان جنایات جنگی سوریه نزد دیوان بین‌المللی کیفری موجب خرسندی حامیان عدالت کیفری شده است. فارغ از این که اجرای کامل این عدالت کیفری هنوز با محدودیت‌های متعددی روبه‌رو است، موضوع شکایت از سران رژیم سوریه مهمترین پرونده‌ای است که دیوان می‌تواند از آن در جهت اثبات موضع خود در برقراری عدالت کیفری بین‌المللی بهره‌مند شود.

پژوهشگر حقوق بین‌الملل
تازه چه خبر؟
دست‌کم ۱۳ تن در پی اعتراض‌ کارگران شهرداری کوت عبدالله، در جنوب شهر اهواز، در استان خوزستان، بازداشت شدند. نواب حاجیان سعیدی، شهردار کوت‌عبدالله، روز...بیشتر بخوانید
مارک اسپر، وزیر دفاع ایالات متحده، روز یک‌شنبه در سفری از پیش اعلام نشده وارد افغانستان شد. گفت‌وگوهای متوقف شده صلح افغانستان، ادامه حملات طالبان و...بیشتر بخوانید
نانسی پلوسی، رییس دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، به اردن رفت تا درباره «وضعیت منطقه، افزایش موج پناهجویان و فرصت خطرناک داده شده به داعش، ایران و...بیشتر بخوانید
ده‌ها هزار نفر از معترضان بار دیگر در خیابان‌های هنگ‌کنگ تظاهرات کردند و پلیس برای متفرق کردن آنان از گاز اشک‌اور و خودروهای آب‌پاش استفاده کرد...بیشتر بخوانید
اکبر ترکی، نماینده مجلس ایران، ضمن اشاره به بهبود روابط امارات متحده عربی با جمهوری اسلامی از آزاد شدن ۷۰۰ میلیون دلار سرمایه بلوکه‌شده ایران از سوی...بیشتر بخوانید