سرخط خبرها

  • مدیرکل بحران استانداری اصفهان از شناسایی ۱۶ کانون گرد و غبار در یک میلیون و ۹۰ هزار هکتار از مناطق بیابانی این استان خبر داد
  • ستاد مشترک ارتش چین اعلام کرد در صورت عدم اتحاد دوباره چین و تایوان، چین از گزینه نظامی استفاده می‌کند
  • معصومه ابتکار، معاون رییس جمهوری در امور زنان و خانواده: لایحه امنیت زنان در برابر خشونت در خارج از نوبت با دستور رییس جمهوری رسیدگی می‌شود
  • دونالد ترامپ، یک فرمان اجرایی برای پایان دادن به حمایت قانونی از شبکه های اجتماعی مانند توییتر و فیس بوک در مقابل پیگرد حقوقی امضا کرد
  • قاسم جان‌بابایی، معاون درمان وزارت بهداشت: خوزستان همچنان در وضعیت قرمز است و بخش بسیاری از بیماران جدید کرونا، جوانان هستند
  • دادگاه تجدیدنظر، حکم «شش ماه حبس، ۷۴ ضربه شلاق و رونویسی از سه کتاب» را برای علی نانوایی، فعال دانشجویی، به اتهام شرکت در تجمع ۲۷ آبان دانشگاه تهران عینا تایید کرد
  • رییس اتاق بازرگانی ایران و چین: ارتباط نفتی ما با دنیا قطع شده و به میزان کمتر از ۱۰ درصد فروش نفتی در شرایط عادی رسیده‌ایم
  • وال استریت ژورنال: آمریکا دو کشتی یونانی حامل فرآورده‌های نفتی ایران را تهدید به تحریم کرد
  • شبکه حقوق بشر کردستان: دلیر خسروی، فعال محیط زیست کرد که از ۲۳ فروردین‌ به اداره اطلاعات منتقل شده، همچنان بدون حق تماس و ملاقات با خانواده در بازداشتگاه است
  • دانشگاه علوم پزشکی کردستان: روند عادی‌سازی شرایط در سطح شهر، کردستان را با موج شدیدتری از بیماری کرونا مواجه خواهد کرد
  • رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، گزارش گمرک چین مبنی بر کاهش ۴۰ درصدی مبادلات ایران با چین را تایید کرد
  • خبرگزاری تسنیم: «بهمن خاوری خواستگار رومینا اشرفی» به اتهام «آدم‌ربایی و برخی شواهد که حاکی از نقش داشتن در عصبانیت پدر رومینا اشرفی» بازداشت شد
  • دفتر یونیسف در ایران ماجرای قتل بی‌رحمانه رومینا اشرفی را ویران‌کننده خواند و گفت: هیچ چیز خشونت علیه کودکان را توجیه نمی‌کند
  • ایران حریرچی؛ معاون وزیر بهداشت ایران: وضعیت ابتلا به کرونا در استان خوزستان از میزان متوسط کشوری بالاتر رفته است
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com

اجرای عدالت کیفری برای سران رژیم سوریه

در نتیجه شکایت تعدادی از قربانیان جنگ داخلی سوریه نزد دیوان بین‌المللی کیفری، احتمال مجازات بشار اسد و دیگر مقامات بلند پایه رژیم سوریه در این دادگاه وجود دارد. با این حال، هنوز موانع متعددی بر سر راه این نهاد برای محاکمه متهمان و مجرمان جرایم روی داده علیه غیر نظامیان سوری وجود دارد.

در نگاه اول به نظر می‌رسد که اکنون زمان اجرای عدالت کیفری در سوریه با محاکمه عاملان آوارگی بیش از ۱۰ میلیون نفر و مجروحیت بیش از ۵۰۰ هزار غیر نظامی در طول جنگ داخلی هشت ساله سوریه فرا رسیده است.

جنگ داخلی سوریه در شرایطی در جریان است که در آن حقوق مخاصمات مسلحانه به کرات نقض شده و وقوع جنایت علیه بشریت به دفعات مورد تایید و شناسایی سازمان ملل متحد قرار گرفته است. این در واقع همان چیزی است که در اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری مورد تاکید قرار گرفته است. اما مطابق اساسنامه، محاکمه سران دولت‌ها توسط این دیوان برای جرایم مذکور به عنوان آخرین راه چاره در نظر گرفته است.

دیوان بین‌المللی کیفری مطابق اساسنامه آن (موسوم به اساسنامه رم) چهار جرم را به عنوان جرایم بین‌المللی شناسایی کرده است که عبارتند از تجاوز، نسل‌کشی، جرایم جنگی و جنایات علیه بشریت. امضای اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری در سال ۱۹۹۸ و اجرایی شدن آن در سال ۲۰۰۲ بار دیگر امیدهای جامعه بین‌المللی درباره محاکمه سران دولت‌ها مجرم در جرایم جنگی را زنده کرده و بی‌اعتمادی به عدالت کیفری ناشی از دوران جنگ سرد را از میان برداشت.

با این وجود، دیوان زمانی قادر است سران دولت‌ها را برای جرایم جنگی فوق‌الذکر تحت تعقیب کیفری قرار دهد که محاکم داخلی قادر به محاکمه نبوده و یا تمایلی به محاکمه آنها نداشته باشند. اما حتی در این صورت نیز با وجود تحقق جرایم بین‌المللی در سوریه، سوریه هنوز اساسنامه این دادگاه بین‌المللی را امضا نکرده و بنابراین صلاحیت کیفری آن را به رسمیت نشناخته است.

مطابق مقررات، در چنین شرایطی این نهاد تنها از طریق ارجاع موضوع به شورای امنیت سازمان ملل خواهد توانست به ادعاها و شکایات علیه مقامات بلندپایه سوریه رسیدگی کند. اما با توجه به روابط بسیار نزدیک رژیم بشار اسد به مهمترین متفق خود یعنی روسیه که عضو دائم شورای امنیت است، وتوی نظرات و آرای شورای امنیت توسط روسیه درباره محاکمه سران سوریه دور از ذهن نخواهد بود. در تایید این ادعا همین بس که در طول هشت سال جنگ داخلی در سوریه، روسیه بیش از دوازده قطعنامه شورای امنیت درباره سوریه را وتو کرده و مانع هر گونه اقدام بین‌المللی علیه رژیم سوریه شده است.

در جریان شکایت مطرح شده در دیوان بین‌المللی کیفری علیه بشار اسد و دیگر مقامات سوریه، محتوای شکایت توسط  ۲۸ تن از قربانیان جنگ داخلی سوریه که به اردن پناهنده شده‌اند، بر پایه دلایلی همچون بمباران، ضرب و شتم، بازداشت، شکنجه و کشتار جمعی بعد از سال ۲۰۱۱ تنظیم شده است که به نوعی موجب فرار آنها شد.

اگر چه تمامی جرایم گفته شده، جرایم جدی و سنگین تلقی می‌شوند، اما اثبات این که آیا شدت این جرایم به اندازه‌ای بوده که باعث گریز این افراد از خاک سوریه شود، امری است بسیار دشوار که باید برای این نهاد محرز شود. واقعیت امر این است که هنوز هیچ سند و مدرک محکمی مبنی بر سیاست استفاده از قدرت نظامی جهت فراری دادن مردم سوریه به کشورهای دیگر در دست نبوده و مستند نشده است.

از طرف دیگر اگرچه کلیه جرایم روی داده در جریان جنگ داخلی سوریه، مستند شده و در چارچوب صلاحیت دیوان بین‌المللی کیفری قرار گرفته‌اند، به نظر می‌رسد که عدم تعقیب کیفری مقامات مسئول رژیم سوریه برای اقداماتی همچون بمباران مستقیم غیرنظامیان و استفاده مکرر از سلاح های شیمیایی صرفا به دلیل این که جرایم گفته شده موضوع ماده هشتم اساسنامه دیوان (جنایات جنگی) نیستند، می‌تواند موجب تضعیف اعتبار این دیوان و بی‌اعتمادی دوباره جامعه بین‌المللی نسبت به عدالت کیفری شود.

با این حال، شواهد و مدارک حاکی از آن است که چندین مقام مسئول رژیم سوریه همچون افسران اطلاعاتی برای جرایم شدید ارتکابی در طول جنگ داخلی سوریه تحت تعقیب کیفری محاکم داخلی کشورهایی مثل آلمان، سوئد و فرانسه قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، امر مسلم آن است که هم دیوان بین‌المللی کیفری و هم دیگر ساز و کارهای بین‌المللی که با هدف تحت تعقیب قرار دادن ناقضان حقوق مخاصمات مسلحانه و متهمان به ارتکاب جرایمی همچون نسل‌کشی، جرایم جنگی و جنایات علیه بشریت تاسیس شده‌اند، بر میزان شدت جرایم روی داده در سوریه واقف بوده و در آینده‌ای نه چندان دور می‌توانیم شاهد اجرای عدالت کیفری برای عاملان این جنایات باشیم.

اکنون پس از سال‌ها ناامیدی در خصوص تعقیب کیفری مجرمان جنگی سوریه، خبر طرح شکایت علیه عاملان جنایات جنگی سوریه نزد دیوان بین‌المللی کیفری موجب خرسندی حامیان عدالت کیفری شده است. فارغ از این که اجرای کامل این عدالت کیفری هنوز با محدودیت‌های متعددی روبه‌رو است، موضوع شکایت از سران رژیم سوریه مهمترین پرونده‌ای است که دیوان می‌تواند از آن در جهت اثبات موضع خود در برقراری عدالت کیفری بین‌المللی بهره‌مند شود.

پژوهشگر حقوق بین‌الملل
تازه چه خبر؟
سفرهای بازدید از مناطق جنگی ایران و عراق که با عنوان «راهیان نور» شناخته می‌شود، از تیر ماه از سر گرفته خواهد شد. ستاد اردوهای «راهیان نور» اعلام کرد...بیشتر بخوانید
نیروی انتظامی خبر داد که سه مرزبانان در درگیری با کسانی که «اشرار مسلح» خوانده، در سردشت در استان آذربایجان غربی کشته شده‌اند. این نیرو جزئیات بیشتری...بیشتر بخوانید
محمدحسین صومی، رییس دانشگاه علوم پزشکی تبریز گفت که شمار بیماران با آزمایش مثبت و قطعی مبتلا به کرونا در استان آذربایجان شرقی به مرز ۹ هزار نفر رسیده...بیشتر بخوانید
لی ژئوچنگ، رییس ستاد مشترک ارتش چین، روز جمعه گفت در صورتی‌که امکان اتحاد دوباره چین و تایوان بوجود نیاید، چین از گزینه نظامی برای حل مساله تایوان...بیشتر بخوانید
مدیرکل بحران استانداری اصفهان از شناسایی ۱۶ کانون گرد و غبار در یک میلیون و ۹۰ هزار هکتار از مناطق بیابانی استان اصفهان خبر داد. استان اصفهان حدود ۱۰...بیشتر بخوانید