سرخط خبرها

  • مدیر مرکز ارتباطات آستان قدس رضوی، اخبار منتشر شده درباره ابتلای احمد مروی، تولیت آستان قدس، به ویروس کرونا را تکذیب کرد
  • رییس علوم پزشکی ساوه: نتیجه نهایی آزمایش ابتلا به کرونا، دو بیمار فوت شده در روزهای اخیر شهرستان ساوه مثبت است
  • یش از ۷۲ هزار نفر در کمتر از چهار روز، نامه دادخواهی جمعی از خانواده‌های کشته‌شدگان هواپیمای اوکراینی را امضا کردند
  • تعداد مبتلایان به کرونا در چین به ۷۷ هزار و و ۱۵۰ نفر و تعداد جان باختگان به به دو هزار و ۵۹۲ نفر رسیده است
  • سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان دو مورد ابتلای قطعی به کرونا در اصفهان را تایید کرد
  • مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، نسبت به ورود دوباره سیل به شهر پلدختر در ساعات آینده هشدار داد
  • تعداد مبتلایان به ویروس کرونا در ژاپن به ۸۵۱ نفر رسید
  • استاندار مازندران: صبح سه‌شنبه پایگاه‌های تست کرونا برای پایش سلامت مسافران در مبادی ورودی استان مستقر می‌شوند
  • تعداد موارد تایید شده ابتلا به کرونا در کویت به پنج نفر رسید
  • وزیر کشور ایران: تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها فردا در جلسه‌ای با حضور حسن روحانی تعیین تکلیف می‌شود
  • هواپیمایی ماهان بر خلاف دستور توقف پرواز به چین ۴ پرواز باری به شانگهای و پکن و همچنین پنج پرواز مسافری داشته است
  • معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی البرز ابتلای سه نفر در استان البرز به ویروس کرونا را تایید کرد
  • پس از تایید مواردی از ابتلا به کرونا در عراق، روز دوشنبه کویت تمام پروازهای از عراق و به این کشور را متوقف کرد
  • دولت ایران وزیر دادگستری را مامور رسیدگی به شرح حال نیلوفر بیانی، زندانی محیط زیست، مبنی بر اعمال تهدیدهای فیزیکی، روانی و جنسی از سوی ماموران امنیتی طی دوران بازجویی‌اش کرد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

ابعاد جنگ سایبری در خاورمیانه

به‌تازگی دو مقام آمریکایی که نامشان فاش نشده، به خبرگزاری رویترز گفتند یک عملیات سایبری مخفیانه علیه ایران در اواخر سپتامبر ۲۰۱۹ (اوایل مهرماه) انجام شده که توانایی تبلیغاتی ایران را هدف قرار داده است. یکی از این مقام‌ها اضافه کرد این حمله بر تجهیزات فیزیکی اثر گذاشته است، اما جزئیات بیشتری در این زمینه ارائه نداد. 

متخصصان حوزه امنیت سایبری می‌گویند که در خاورمیانه میان کشورهای منطقه و با بازیگری قدرت‌های فرامنطقه‌ای، یک جنگ سایبری اعلام‌نشده برای به چالش کشیدن منافع رقبا در جریان است. کشورهای درگیر در این جنگ تلاش دارند وجود چنین ستیزی را انکار کنند، اما روشن است که پی‌گیری این ستیز، به‌ویژه برای قدرت‌های بزرگ که توانایی حل‌و‌فصل مناقشات منطقه‌ای را ندارند و یا به‌دنبال فشار بر کشورهای مخالف سیاست‌هایشان هستند، تبدیل به یک رویکرد اثرگذار شده است. این همان رویکردی است که در سال‌های اخیر، ایران نیز برای کاهش فشارها بر سیاست‌های منطقه‌ای خود و کاستن از مخالفت‌ها با برنامه اتمی و موشکی خویش، در مواجهه با رقبای منطقه‌ای، که با ایالات متحده پیوندهای محکمی دارند، مد نظر داشته است.

تهدیدها و حملات سایبری پس از هجوم به پروژه غنی‌سازی اورانیوم ایران به‌طور فزاینده‌ای در منطقه تشدید شد، به‌طوری که این حملات زیرساخت‌های کشورهای منطقه، به‌ویژه حوزه نفت و گاز را نیز دربر گرفت و به تهدیدی برای امنیت ملی و امنیت اقتصادی کشورهای خاورمیانه تبدیل شد. بدین ترتیب منطقه با الگوی جدیدی از مناقشات و درگیری‌های سایبری-ژئوپلیتیک روبرو شده است که ابعاد و پیامدهای آن منحصر به خاورمیانه نخواهد ماند.

 

فضای تقابل سایبری

با گسترش روزافزون فضای سایبری و تنوع ابزارهای مورد استفاده در این فضا، الگوی جدیدی از تهدیدهای امنیتی و نظامی پدید آمده که حاصل آن حملات سایبری به منافع رقبا و شکل‌گیری عرصه جدیدی از رقابت و ستیز بوده است. قدرت‌های بزرگ در نتیجه تشدید تهدیدها، ضمن تمرکز بر امنیت فضای سایبری، هم‌زمان توجه خود را به توسعه ابزارهای دفاعی و تهاجمی در این فضا معطوف کردند و بدین‌گونه به تدریج عرصه‌های سنتی درگیری در زمین، هوا و دریا به حوزه جدید فضای سایبری انتقال پیدا کرد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عرصه جنگ سایبری را می‌توان مشکل بودن شناسایی دقیق کاربران این عرصه دانست که این امر هویت مهاجمان و تهدیدکنندگان را برای طرف‌های آسیب‌دیده بسیار مشکل کرده است. افزون بر آن، هزینه ابزارهای تهاجم سایبری که توانایی بالایی در آسیب‌رسانی دارند نیز بسیار اندک است و حتی در بعضی موارد به‌راحتی و به‌صورت رایگان در بسیاری از وب‌سایت ها قابل دسترسی‌اند. بدین‌ترتیب مرزهای جغرافیایی و سیاسی در عرصه سایبری کاملا از بین رفته و این وضعیت، تشخیص علل و اهداف اقدام‌های تهاجمی و همچنین هویت طرف‌های مهاجم را به‌مراتب مشکل‌تر کرده است.

 

طرف‌های جنگ سایبری در خاورمیانه

در فضای ستیز و جنگ سایبری، تعداد بیشماری کاربران مجازی وجود دارند که تلاش و دانش خود را برای اهداف گوناگونی ازجمله منافع شخصی، اهداف سیاسی، جهت‌گیری‌های ضددولتی و... به‌کار می‌گیرند. عرصه سایبری منطقه خاورمیانه نیز به تبع آن، شامل تعداد زیادی از کاربرانی است که طیف وسیعی از اهداف سیاسی، اقتصادی، نظامی، امنیتی و... را دنبال می‌کنند. افزون بر آن، واحدهای سایبری متعلق به کشورهای دیگری ازجمله آمریکا، روسیه، چین و کره‌شمالی نیز در تلاش برای گسترش نفوذ خویش و ایجاد موازنه در این عرصه، در حوزه فضای سایبری مرتبط با خاورمیانه به فعالیت می‌پردازند. اما حضور ایالات متحده به نسبت دیگر بازیگران فرامنطقه‌ای، به‌دلیل مقابله با برنامه‌های اتمی و موشکی ایران و با هدف حمایت از متحدان منطقه‌ای، بسیار چشمگیرتر است. همچنین نباید از ارتش سایبری اسرائیل چشم پوشید که هدف اصلی‌اش، محدود کردن نقش منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران و آسیب به مراکز نظامی و امنیتی آن، اعلام شده است.

 

تهدیدهای سایبری در خاورمیانه

 در ابتدا تهدیدها و حمله‌های سایبری به کاربران آماتوری که سعی در نشان دادن توانایی‌های خود در فضای سایبری داشتند، خلاصه می‌شد. اما سپس این فضا به محیط جذابی برای هکرها و مجرمان مجازی تبدیل شد و آن‌گاه به انجام عملیات‌های هماهنگ و منظم جهت جاسوسی از سایت‌های دولتی و سرقت داده‌ها و حملات مخرب به زبرساخت‌ها ارتقا پیدا کرد. ساخت بدافزار موسوم به «استاکس نت» ازسوی تیم مشترکی از کارشناسان امنیت اطلاعات و سازندگان بدافزارهای آمریکایی و اسرائیلی برای اخلال در فعالیت سایت غنی‌سازی اورانیوم در شهر نطنز ایران و وارد کردن آسیب‌های شدید به سانتریفیوژهای مورد استفاده در آن سایت، آغاز مرحله جدیدی در عرصه حملات سایبری به‌شمار می‌‌آید و دولت‌های متخاصم با کشف کارایی چنین ابزاری، آن را به سلاحی موثر علیه منافع یکدیگر تبدیل کردند.

بنابراین تولد این بدافزار می‌تواند اولین گام جهت آغاز جنگ سایبری در منطقه محسوب شود، به‌طوری که ایران از آن به‌عنوان فرصتی برای حمله به اهداف گوناگونی در کشورهای منطقه به بهانه حضور آمریکا بهره‌برداری کرد. به مرور و با استفاده از تجربه استاکس‌نت، بدافزارهای مخرب‌تری تولید شد و فضای سایبری خاورمیانه را به‌شدت ناامن و آسیب‌پذیر کردند. به‌عنوان مثال گروهی به نام  «شمشیر بُرنده عدالت» با بدافزارهای شمعون۱ (۲۰۱۲) و شمعون۲ (۲۰۱۶) حملات گسترده‌ای به تاسیسات و زیرساخت‌های شرکت نفتی آرامکو در عربستان سعودی ترتیب داد. در سال ۲۰۱۷ بدافزار «مته سنگی» دو بخش هواپیمایی و پتروشیمی عربستان سعودی و بدافزار «تریتون» در سال ۲۰۱۸ بخش‌های نفت و گاز و پتروشیمی کشورهای عرب منطقه را مورد هجوم قرار دادند. در سال جاری نیز مجموعه‌ای از حملات سایبری گروهی تحت عنوان آ.پی.تی زیرساخت‌های گوناگون کشورهای عرب نفت‌خیز منطقه را مورد حملات گسترده قرار داد. تقریبا منشاء تمام این حملات ایران تشخیص داده شد.

این وضعیت گویای آن است که فضای سایبری کشورهای منطقه از جمله در بخش‌های نفت، گاز، پتروشیمی، حمل‌ونقل، نهادهای اداری و مالی دولتی و... به عرصه جنگی اعلام‌نشده میان ایران و آمریکا تبدیل شده است که می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به زیرساخت‌های حیاتی آن کشورها وارد کند و آن‌ها را به واکنش‌های متقابلی در آینده وادارد.

از سویی دیگر، استفاده ایالات متحده آمریکا از سیاست حملات سایبری به اهداف اتمی و نظامی ایران به‌جای به‌کارگیری روش‌های نظامی معمول، ضمن درگیر نکردن کشورهای منطقه در این جنگ ناخواسته، نشانگر تمایل آمریکا به کنترل این منازعه در محدوده‌ای مشخص و عدم ارتقای آن به یک جنگ نظامی غیرقابل پیش‌بینی است.

اما ویژگی‌های جنگ سایبری-ژئوپلتیک به تشدید رقابت‌های بیشتری در منطقه خواهد انجامید و می‌تواند بحران میان کشورهای منطقه را عمیق‌تر کند. افزون بر آن، ابزارهای چنین جنگی فقط محدود به دولت‌ها نیست و سهولت به‌کارگیری آن‌ها و امکان پنهان ماندن هویت کاربران، می‌تواند با آسیب به زیرساخت‌های اقتصادی و خدماتی، به بی‌ثباتی و نارضایتی‌های عمومی گسترده داخلی منجر شود. اما ویژگی‌هایی چون کاهش هزینه دسترسی به ابزارهای آسیب‌زا، به الگوی جدیدی از توازن ژئوپلیتیکی در خاورمیانه شکل داده است. بر اساس این الگوی جدید، تفاوت در سطح امکانات نظامی و توانایی در آسیب زدن از طریق سازوبرگ نظامی تا حدود زیادی اثربخشی خود را در مدیریت منازعات منطقه‌ای از دست داده است؛ چراکه به لطف ویژگی‌های منحصربه‌فرد فضای سایبری، رقبای کوچک توان زیادی برای آسیب‌ گسترده به بازیگران بزرگ جهانی و منطقه‌ای پیدا کرده‌اند. افزون بر آن، مدیریت تضاد منافع در فضای سایبری وابسته به قدرتمندی بازیگران در خارج از این فضا نیست، زیرا حضور رقبای درگیر در عرصه سایبری فراتر از توانایی‌های سنتی در عرصه‌های معمول رقابت بین‌المللی و منطقه‌ای است.

از این چشم‌انداز، قالب‌های تنگ رقابت و درگیری سنتی که براساس وابستگی‌های ملی، جغرافیایی، مذهبی و... ساخته و پرداخته شده بود، به‌تدریج از صحنه جنگی که به جنگ سایبری تبدیل شده، در حال کنار رفتن است و الگوی ستیز نوینی براساس ویژگی‌های عرصه سایبری، در حال سامان دادن به رقابت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در خاورمیانه است.

 

تحلیلگر سیاسی
تازه چه خبر؟
آرش نجیمی، سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، از تایید دو مورد ابتلای قطعی به کرونا در اصفهان خبر داد. آرش نجیمی گفت که دو فرد مبتلا به کرونا، دو زن...بیشتر بخوانید
هاروی واینستین، تهیه‌کننده سرشناس آمریکایی، به اتهام آزار جنسی از سوی دادگاهی در نیویورک محکوم شد و ممکن است به پنج تا ۲۹ سال زندان محکوم شود. در...بیشتر بخوانید
رضا میرزایی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، شامگاه دوشنبه پنجم اسفند ماه نسبت به ورود دوباره سیل به شهر پلدختر هشدار داد و از ساکنان این شهر و...بیشتر بخوانید
مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده، از کوبا خواست تا دانیل فرر، مدافع حقوق بشر زندانی در کوبا را هر چه سریع‌تر آزاد کند. پمپئو در نامه سرگشاده‌ای که...بیشتر بخوانید
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که افزایش شیوع ویروس کرونا در ایتالیا، کره جنوبی و ایران «بسیار نگران‌کننده» است. تدروس آدهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت...بیشتر بخوانید