آیا سیاست «فشار حداکثری» آمریکا علیه جمهوری اسلامی موثر است؟ | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان غربی: ۲۰ نفر در این استان، طی تنها ۲۴ ساعت، فوت کرده‌اند
  • استاندار لرستان: هتل‌ها و مراکز اقامتی این استان، به دلیل شیوع کرونا، تعطیل است
  • گزارش رسانه‌ها: در جریان تیراندازی ماموران امنیتی به دراویش حاضر در مراسم خاکسپاری شیخ محمد کسنزانی، از رهبران طریقت قادری در کردستان عراق، چندین درویش زخمی شدند
  • فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران: آمریکا تا ۵۰ سال دیگرهم نمی‌تواند علیه ایران اقدامی کند
  • ایران‌اینترنشنال: سهیل گوهری، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، یک روز پس از انتصاب به سمت سرپرستی روابط عمومی باشگاه استقلال تهران، با فشار امنیتی سپاه پاسداران، ناچار به استعفا شد
  • با حکم دیوان عالی آمریکا، دونالد ترامپ نمی‌تواند به عنوان رییس‌جمهوری، مانع بررسی سوابق مالی خود توسط دادستانی فدرال شود
  • برایان هوک،‌ نماینده ویژه آمریکا در امور ایران: پیشنهاد مذاکره حضوری کنسولی به جمهوری اسلامی را دادم، اما پذیرفته نشده است
  • جواد نیک‌بین، نماینده کاشمر، از جمع‌آوری امضا برای «طرح استیضاح و اعلام عدم کفایت» حسن روحانی خبر داد
  • گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل: اقدام آمریکا در کشتن قاسم سلیمانی در عراق و همچنین اقدام ایران برای تلافی آن غیرقانونی بوده است
  • «شورای مدیریت گذار» در نامه‌ای اعتراضی به رییس‌جمهوری چین درباره توافق ۲۵ ساله با ایران نوشت هر پیمانی که مبهم و غیرقابل ارزیابی باشد، باطل است
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب
  • شما می‌توانید صدای رادیو ایران اینترنشنال را از طریق این اپلیکشن‌ها، تیون‌این: iranintl.radio/tunein * رادیو بکس: iranintl.radio/radiobox * رادیو اف‌ام: iranintl.radio/radiofm * رادیو نت: iranintl.radio/radionet بشنوید

آیا سیاست «فشار حداکثری» آمریکا علیه جمهوری اسلامی موثر است؟

 

هم‌زمان با نخستین روزهای سومین سال اعلام خروج آمریکا از توافق برجام، برایان هوک، مسئول گروه اقدام ایران در وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا، بار دیگر گزینه‌های «مذاکره یا فروپاشی اقتصادی» را مقابل حکومت ایران قرار داد و در همان روز، مایک پمپئو، وزیر خارجه آن کشور، با اعلام تمدید نشدن معافیت‌های محدود اتمی ایران (به‌استثنای رآکتور اتمی بوشهر)، کاربرد سیاست «فشار حداکثری» و نتایج واقعی اعمال تحریم‌ها را در بوته آزمایش گذاشت.

دونالد ترامپ «سیاست فشار حداکثری» را که ادامه سیاست قدیمی و تاحدودی عقیم‌مانده آمریکاست، مورد توجه قرار داد و آن را علیه کشورهایی مانند چین، ایران و ونزوئلا به‌کار گرفت. در تعقیب هدف‌های «سیاست فشار حداکثری» از قدرت خرید آمریکا و همچنین، قدرت دلار در بازارهای جهانی و نظام پولی، به‌عنوان اهرم‌های سیاسی کارآمد بهره‌برداری موثر شد.

هدف اصلی سیاست دولت کنونی آمریکا در اعمال تحریم‌ها وادار کردن طرف مقابل به قبول مذاکره و در نهایت، گرفتن امتیاز در زمینه‌های تجاری، مالی، سیاسی و امنیتی است.

برخلاف دولت سلف خود در واشینگتن که حامی بنگاه‌های چند‌ملیتی بود و نگاهی حامی جهانی‌گرایی و برداشتن مرزها و شکستن حدود داشت، نگاه دولت ترامپ درون‌گرا، طرفدار رعایت مرزها، دفاع از منافع ملی و در عین حال، تاجرانه است و در حد مقدور و ممکن پرهیزکار از برخورد‌های گرم.

در رابطه با چین و موازنه تجارت خارجی آمریکا با آن کشور، که به‌وضوح به سود طرف مقابل بود، فشار‌های ترامپ و تهدید‌هایش مبنی بر وضع تعرفه‌های تجاری و کاهش واردات نتیجه نسبی داد. ولی در رابطه با کره شمالی، هرچند آمریکا تماس‌های سیاسی و مذاکرات را ممکن ساخت، گفت‌و‌گوها به کوچک‌ترین نتیجه سیاسی یا توافق نظامی‌ـ‌امنیتی نرسید.

در رابطه با دوستان و متحدان آمریکا، سیاست یک‌جانبه‌گرای دولت ترامپ نارضایتی‌ گسترده‌ اعضای اتحادیه اروپا و سازمان دفاعی ناتو را برانگیخت و ترکیه را به سمتی راند که ضمن به چالش کشیدن سیاست‌های آمریکا در سوریه و لیبی و حتی به بهای محروم ماندن از دریافت هواپیماهای جت نسل پنجم موسوم به اف‌۳۵ ساخت آمریکا، سامانه دفاع موشکی موسوم به اس‌۴۰۰ را از روسیه خریداری کرد.

جمهوری اسلامی در ایران و دولت سوسیالیست ونزوئلا، موارد دیگری از هدف‌های تعیین‌شده آمریکا برای اعمال فشار‌های حداکثری محسوب می‌شوند.

ارزش سیاسی و امنیتی و همچنین، اهمیت تجاری ونزوئلا برای آمریکا کمتر از کوبا نیست، که در دهه ۶۰ قرن بیستم، جهان را بر سر آن تا نزدیکی یک رویارویی نظامی بزرگ سوق داد. تغییر حکومت کشور بالقوه ثروتمند ولی به فقر کشیده‌شده ونزوئلا، می‌تواند کاراکاس را به جرگه شرکای سیاسی‌ـ‌اقتصادی آمریکا در حوزه کاراییب برگرداند و قرار‌داد‌های بازسازی صنایع تولیدی، تجهیز تاسیسات استخراج و پالایش نفت و نوسازی تجهیزات نظامی فرسوده آن کشور بازار بزرگی را به روی آمریکا باز می‌کند.

سیاست اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ونزوئلا اگرچه مردم آن کشور را به فقر بیشتر کشیده و نارضایتی‌های داخلی علیه حکومت را افزایش داده، تغییر رفتار حکومت سوسیالیست مادورو را موجب نشده است.

سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه جمهوری اسلامی نخست به بهانه فعالیت‌های اتمی مشکوک به داشتن ابعاد نظامی ایران آغاز شد و به‌تدریج وجوه دیگری، از جمله حمایت از تروریسم بین‌المللی و مبادرت به آن، پولشویی، تدارک و اجرای جنگ‌های نیابتی، تهدید تجارت آزاد در خلیج فارس، به خطر انداختن امنیت کشورهای منطقه و رعایت نکردن حقوق بشر در داخل کشور نیز به آن افزوده شد.

پیشنهاد آمریکا به جمهوری اسلامی گفت‌و‌گوی مستقیم و «بدون پیش‌شرط»، با هدف تمدید و ماندگار کردن توافق اتمی (برجام) بود و هدف آن «تغییر رفتار» جمهوری اسلامی اعلام شد‌، موضوعی که جناح پرقدرت اصول‌گرا در درون حکومت مذهبی ایران و سپاه پاسدارانِ حافظ نظام و شریک بزرگ قدرت به «تغییر رژیم» تعبیر کردند، اما نمایندگان دولت ترامپ صحت چنین تعبیری را انکار کرده‌اند.

هدف سیاست اعمال فشار حداکثری آمریکا، که تغییر رفتار جمهوری اسلامی اعلام شده بود، در سه سال گذشته نه تنها وضعیت را بهتر نکرد، بلکه در فرایندی قابل‌پیش‌بینی و طبیعی، در واکنش به فشار‌های فزاینده داخلی و خارجی، حکومت مذهبی ایران را در مسیری خطرناک‌تر از گذشته قرار داده است.

چند ماه پیش، ژنرال آمریکایی کنت مکنزی (General Kenneth F. McKenzie)، فرمانده سنتکام (CENTCOM)، به‌درستی یادآور شد که حکومت ایران، مانند همه دیکتاتوری‌های زیر‌ فشار، «خطرناک‌تر از گذشته شده است».

در نتیجه عملیات نظامی اسرائیل، فعال‌تر شدن ترکیه و روسیه در سوریه، و البته، تحلیل رفتن منابع درآمد خارجی، حضور نظامی جمهوری اسلامی ایران در سوریه و عراق در یک سال گذشته محدود‌تر از پیش شده است. اما تهران به‌هیچ‌وجه از ادامه جنگ‌های نیابتی در منطقه دست نکشیده، بخش مهمی از ظرفیت‌های اتمی واگذار‌شده در اجرای توافق اتمی را جبران کرده است و امروز، چهار پنج ماه تا رسیدن به قابلیت انفجار اتمی فاصله دارد. حال آن‌که فاصله «فرار اتمی» ایران در گذشته و پیش از «کاهش پلکانی تعهدات اتمی»، یک سال ارزیابی شده بود.

در عرصه داخلی نیز ضمن اجرای گام‌به‌گام طرح تدوین‌شده‌ای به‌منظور یک‌کاسه کردن جناح‌های قدرت و حذف کامل عمل‌گرایان و میانه‌روها، که با انتخابات مجلس کلید خورد، خشونت حکومت در مقابل نارضایتی‌های مردم به‌شدت افزایش یافته است.

وضعیت کنونی اقتصادی و سیاسی ونزوئلا، با تفاوت‌هایی نه‌چندان عمده، در ایران تکرار‌پذیر است؛ به این معنی که با وجود تحریم‌های آمریکا، حکومت می‌تواند فقر عمومی را در جامعه سرشکن کند و با توسل به خشونت در مقابله با نارضایتی‌ها و ناراضیان و به نمایش گذاشتن اقلیت طرفدار به‌جای اکثریت ناراضی، همچنان به حیات سیاسی‌اش ادامه دهد.

تفاوت بزرگ میان دو کشور جغرافیای سیاسی آن‌هاست که در یکی، تغییرهای سریع سیاسی از چپ به راست و بر‌عکس، متداول و بدون پیامدهای منطقه‌ای است، حال آن‌که تغییر کنترل‌نشده و انفجاری وضعیت سیاسی ایران می‌تواند زنگ‌های تهدید امنیت را در قلب اروپا به صدا درآورد.

ادامه وضع موجود ایران، یعنی ادامه فشار‌های حداکثری از خارج و تشدید نارضایتی‌های داخلی، پیشرفت روند دو‌قطبی شدن جامعه حول محور فقر و ثروت را که از مدت‌ها پیش آغاز شده است، اجتناب‌ناپذیر و انتقال مسالمت‌آمیز قدرت از حکومت ناپایدار کنونی به مردم را ناممکن می‌کند.

سیاست فشار حداکثری آمریکا و ادامه تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی به‌تنهایی، در صورت فقدان طرح جامع دیگری برای عبور از حکومت، به تغییر نگاه و رفتار نظام عقیده‌گرا، اقتدار‌جو و توسعه‌طلب حاکم بر ایران منجر نمی‌شود ولی می‌تواند با تشدید وضعیت انفجاری کشور، امنیت منطقه را با خطری بزرگ‌تر از سلاح‌های کشتار جمعی رو‌به‌رو کند.    

 

تحلیلگر روابط بین‌الملل
تازه چه خبر؟
ریمون غجر وزیر انرژی لبنان، اعلام کرد که کشورش تاکنون هیچ تصمیمی برای گفت‌وگو با جمهوری اسلامی ایران جهت واردات نفت از این کشور نگرفته است. این در...More
برایان هوک،‌ نماینده ویژه آمریکا در امور ایران،‌ ضمن اشاره به از دست رفتن «فرصت‌های خوب» برای ایران به دلیل رد مذاکره مستقیم، اعلام کرد پیشنهاد...More
جواد نیک‌بین، نماینده کاشمر، در توییتی از جمع‌آوری امضا برای «طرح استیضاح و اعلام عدم کفایت» حسن روحانی خبر داد. او در مصاحبه با وب‌سایت «دیده‌بان...More
انی‌یس کالامار، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر، در گزارشی اعلام کرد هم اقدام آمریکا در کشتن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه...More
سازمان حقوق بشر ایران خبر داد که روز چهارشنبه ۱۸ تیرماه، یک مرد در مشهد به اتهام نوشیدن مشروبات الکلی برای ششمین بار، اعدام شده است. به گزارش این...More