«ناموس‌پرست» نبودن فحش است یا افتخار؟ | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • شورای امنیت سازمان ملل طرح تمدید تحریم تسلیحاتی ایران را رد کرد
  • اف‌بی‌آی (پلیس فدرال آمریکا) اعلام کرد به مقامات لبنان برای تحقیق درباره علت انفجار ویرانگر بیروت و كشته شدن۱۷۲ نفر کمک می‌کند
  • آرش نصری، زندانی سیاسی کرد در زندان رجایی شهر، از سوی دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه در دادگاه بدوی به ۱۷ سال زندان محکوم شده که در صورت تایید شش سال آن قابل اجراست
  • مقام‌های امنیتی عراق شامگاه جمعه از اصابت سه راکت به محل استقرار نیروهای آمریکایی در اطراف فرودگاه بغداد خبر دادند
  • رئیس‌جمهور روسیه بار دیگر بر تعهد کامل مسکو به برجام تاکید کرد
  • وال استریت ژورنال به نقل از مقامات آمریکایی نوشت شکل‌گیری روابط دیپلماتیک امارات متحده عربی و اسرائیل نتیجه ربع قرن روابط تجاری و امنیتی پنهان میان دو کشور بوده است
  • وزیر خارجه اسپانیا با استقبال از توافق امارات متحده عربی و اسرائیل برای عادی‌سازی روابط گفت این توافق باید انگیزه‌ای برای مذاکرات اسرائیل و فلسطینی‌ها باشد
  • حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله لبنان، توافق امارات متحده عربی با اسرائیل را به شدت محکوم کرد و آنرا خیانت به ملت عرب، اسلام و فلسطینی‌ها دانست
  • نخست‌وزیر اسرائیل از حمایت رهبران مصر، عمان و بحرین از توافق با امارات متحده عربی تشکر کرد
  • رئیس‌جمهور فرانسه برای شرکت در جلسه پیشنهادی روسیه در مورد تمدید تحریم تسلیحاتی ایران با حضور اعضای دائم شورای امنیت وکشورهای آلمان و ایران، ابراز آمادگی کرد
  • مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی: ایران تاکنون اجازه دسترسی به تمام سایت‌های هسته‌ای را نداده است
  • وزیر خارجه آمریکا در دیدار با مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر ضرورت پاسخگویی ایران به سوالات آژانس تاکید کرد
  • جارد کوشنر، مشاور ارشد رییس جمهوری آمریکا: بازگشت مجدد به توافق قدیمی با ایران یک فاجعه است
  • سخنگوی سازمان آتش نشانی شهرداری تهران اعلام کرد در پی آتش سوزی در یک ساختمان چهار طبقه در خیابان فخر رازی تهران، چهار نفر مصدوم شدند
  • دانشگاه جانزهاپکینز از ثبت بیش از ۲۱ میلیون مورد ابتلا به کرونا در جهان خبر داد
  • دانشگاه جانزهاپکینز شمار جان‌باختگان کرونا در جهان را ۷۶۲ هزار نفر اعلام کرد
  • شمار جان‌باختگان کرونا در آمریکا از ۱۶۸ هزار نفر گذشت
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب
  • شما می‌توانید صدای رادیو ایران اینترنشنال را از طریق این اپلیکشن‌ها بشنوید: تیون‌این: iranintl.radio/tunein * رادیو بکس: iranintl.radio/radiobox * رادیو اف‌ام: iranintl.radio/radiofm * رادیو نت: iranintl.radio/radionet

«ناموس‌پرست» نبودن فحش است یا افتخار؟

 

سوئدی‌ها به داشتن یکی از آزادترین نگاه‌ها به روابط جنسی معروف‌اند. یک ویدیو کلیپ کوتاه برای به رخ کشیدن طنازانه این ویژگی، صحنه تصادف اتومبیلی با یک دوچرخه را نشان می‌دهد. دوچرخه‌سوار پخش‌زمین‌شده با‌عصبانیت بلند می‌شود، می‌ایستد و به راننده اتومبیل می‌گوید:

Fuck your mother!‎ 

(مادرتو... )

راننده اتومبیل، که سوئدی‌تبار است، با تعجبی که به خوشحالی منجر شده‌ است، به او نگاه می‌کند و می‌گوید:

Oh really?‎ That’s so good for her.‎ She hadn’t had much of a sex life.‎ First, I thought you are angry with me, and now you come with this wonderful message.‎

(اوه، واقعا؟ این‌که برای مادرم خیلی خوبه چون رابطه‌های جنسی زیادی نداشته. اولش فکر کردم از من عصبانی هستی، اما حالا می‌بینم یک پیغام فوق‌العاده برای مادرم داری.)

با خواندن این جمله‌ها و تصور آن صحنه چه چیزی به ذهنتان متبادر می‌شود؟ آن مرد «بی‌غیرت» و «بی‌ناموس» است؟ آیا مرد «ضعیفی» است که توانایی حفاظت از زنان خانواده‌اش را ندارد؟ آیا مرد «بی‌آبرویی» است؟ در تفکر پدرسالار، همه این تصورها ممکن است در ذهن فرد ایجاد شود.

مفهوم ناموس از نظر تاریخی، از یک نظام قبیله‌ای برخاسته است که در آن زن‌ها باید از عفت و شرفشان محافظت می‌کردند، چرا که در آن نظام خانوادگی و قبیله‌ای، حفاظت از عفت و شرف زنان در واقع، حفاظت از شرف گروه، اجتماع، خانواده، طایفه و مردان قبیله بود.

اگرچه ناموس به‌معنای آبرو، عزت، نیکنامی، اعتبار و شهرت نیز به کار می‌رود، در واقع، همه این مفاهیم با «بدن»، «سکسوالیته» و «رفتار جنسی» زن ارتباط مستقیم دارند. به گفته دیگر، در یک فرهنگ ناموسی یا ناموس‌پرستی آنچه باعث آبروداری و حفظ عزت و نیکنامی و اعتبار می‌شود میزان مراقبت زنان از عفتشان است. مردان در این میان نقش کنترل‌کننده را بازی می‌کنند تا افتخار و مسئولیت حفاظت از شرف خانوادگی بر عهده‌ آن‌ها باشد. در چنین بستری، اگر مردی بر بدن و رفتار جنسی زنان خانواده‌‌اش کنترل نداشته باشد، «بی‌ناموس» خوانده می‌شود که در ادبیات عامیانه می‌تواند با مفاهیمی مانند رذل، وقیح و کثیف مترادف باشد. اما آیا مردی که بر بدن و سکسوالیته و رفتار جنسی زنان خانواده‌اش‌ (و در نظام‌های مدرن‌تر، بر رفتار جنسی دوست‌دختر یا پارتنرش) کنترل و تسلط نداشته باشد، مرد رذل و وقیحی است؟

تفکر پدرسالار، در صورت نهادینه شدن در جامعه، افراد را چنان محافظه‌کار می‌‌کند که حتی در جوامع مدرن‌تر هم می‌توان نمودهای ناموس و ناموس‌پرستی را مشاهده کرد. به عبارت دیگر، حتی اگر مردانی که الگوهای کمابیش مدرن و تازه‌ای از مردانگی را دنبال می‌کنند لزوما مردان کنترل‌گر و ناموس‌پرستی نباشند، از این‌که به این دلیل به آماج تحقیر تبدیل شوند می‌هراسند. هنوز زیاد نیستند مردانی که از شنیدن به‌اصطلاح فحش «زن‌ذلیل» عصبی و دلخور نشوند؛ هرچند این عبارت تقریبا عادی‌سازی شده و به ادبیات طنز و فکاهی نیز وارد شده‌ است، تا جایی که گاه اگر به مردی لقب «زن‌ذلیل» داده شود، با واکنش تند و پرخاشگرانه‌ او همراه نخواهد بود.

اما چرا هنوز وقتی می‌خواهند بدترین ناسزاها را به یک مرد بدهند و غرور مردانه‌‌اش را به بدترین شکل تخریب کنند، از مفاهیمی همچون بی‌ناموس و بی‌غیرت استفاده می‌کنند؟ شاید به این دلیل باشد که هنوز مساله ناموس و ناموس‌پرستی در جوامعی با ارزش‌های پدرسالارانه، از جمله جامعه ایران، از شکل «تابو» خارج نشده، هرچند آگاهی برخی زنان در این زمینه تا جایی بالا رفته‌ است که به «ناموس یک مرد بودن» حساس و معترض شده‌اند.

با این همه، هنوز از مفاهیمی همچون ناموس و غیرت نه تنها تقدس‌زدایی نشده است بلکه افراد در مورد چگونگی برخورد با این تابوها هنوز تکلیفشان با خودشان روشن نیست. در دو هفته اخیر و با بالا رفتن حساسیت جامعه ایرانی به قتل‌های ناموسی رخ‌داده در کشور و به‌ویژه قتل رومینا اشرفی، شاهد موضع‌گیری‌های گوناگونی بودیم. برخی بر این باور بودند که نباید این قتل‌ها را ناموسی نامید چون تکرار مساله «ناموسی بودن» به خودی خود باعث موضوعیت یافتن بیشتر این مفهوم می‌شود. می‌توان در پاسخ به چنین استدلال‌هایی گفت که پاک کردن صورت مساله‌ای به این تاریکی و هولناکی در رهایی زنان از خشونت‌های ناموسی بی‌تاثیر خواهد بود. ما باید مشکل را با اسم اصلی خودش صدا بزنیم، با صدای رسا، و تکرار کنیم تا افکار عمومی با این موضوع درگیر شود: هولناک‌ترین و عریان‌ترین نوع ستم‌های ناموسی، که همان قتل‌های ناموسی است، به این دلیل اتفاق می‌افتد که فرهنگ ناموس‌پرستی در ادبیات، ذهنیت و ناخودآگاه مردان و زنان در جوامع پدرسالار نهادینه شده‌ است.

اگر افکار عمومی به‌مرور زمان به بالاترین میزان انزجار از قتل‌ها و خشونت‌های ناموسی برسد، دیگر «ناموس‌دار» بودن افتخار محسوب نخواهد شد. به گفته دیگر، هرچه حساسیت افکار عمومی جامعه به ستم‌های ناموسی بیشتر شود و افراد از آسیب‌های ناشی از فرهنگ ناموس‌پرستی آگاه‌تر شوند، ناموس‌پرستی و ناموس‌دار بودن به‌جای این‌که موضوع شان اجتماعی مردان باشد، می‌تواند به موضوع سرافکندگی و شرم تاریخی مردان تبدیل شود.

پژوهش‌های فمینیستی نشان می‌دهند حتی مردانی هم که اغلب به دانش، روشنفکری، عقلانیت و میزان بالایی از مداراجویی مجهزند و به‌صورت فزاینده‌ای با ارزش‌های برابری جنسیتی نیز در ارتباطند، در رابطه با زنان لزوما عاری از خشونت نیستند. بنابراین، برای مقابله با خشونت علیه زنان، جامعه به مردانی نیاز دارد که نه تنها ارزش‌های برابری جنسیتی را می‌شناسند، بلکه در این مسیر پیشرو نیز می‌شوند و به تقدس‌زدایی از مفاهیمی همچون ناموس و غیرت می‌پردازند، تا جایی که بتوانند به این مساله بیندیشند که در جهانی که قتل‌های ناموسی سالانه جان پنج هزار زن را می‌گیرد، نداشتن ناموس ناسزاست یا افتخار؟

 

پژوهشگر حوزه جنسیت
تازه چه خبر؟
پرویز یزدان پناه، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی یاسوج اعلام کرد: در حال حاضر ۱۸۰ بیمار قطعی و مشکوک کرونا در بیمارستان‌های معین کرونای استان بستری هستند...More
فیسبوک اعلام کرد شرکت اپل تقاضایش را برای لغو کارمزد ۳۰ درصدی، بر اپلیکیشن‌های آی‌او‌اس را رد کرده است. این اتفاق جدیدترین اختلافی است که در روابط...More
در پی رد پیش نویس قطعنامه تمدید تحریم تسلیحاتی جمهوری اسلامی در شورای امنیت سازمان ملل متحد، کلی کرافت، نماینده آمریکا در سازمان ملل اعلام کرد آمریکا...More
آرش نصری، زندانی سیاسی کرد در زندان رجایی شهر از سوی دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه در دادگاه بدوی به مجموع ۱۷ سال زندان محکوم شده که در...More
اف‌بی‌آی (پلیس فدرال آمریکا) اعلام کرد به مقامات لبنان برای تحقیق درباره علت انفجار ویرانگر بیروت و كشته شدن ۱۷۲ نفر کمک می‌کند. به گزارش رویترز، اف‌...More