سرخط خبرها

  • اسحاق جهانگیری،‌ معاون اول رییس‌جمهوری ایران: نهادهای نظامی می‌توانند سهام شرکت‌های غیرنظامی خود را در بورس ارائه کنند
  • گروهی از کارگران پالایشگاه نفت آبادان صبح امروز در اعتراض به بلاتکلیفی شغلی خود در مقابل پالایشگاه تجمع کردند
  • بر اساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ارزش صادرات ایران در دو ماه ابتدایی سال ۱۳۹۹ نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ۴۶ درصد کاهش یافت
  • نت بلاکز، سازمان غیردولتی ناظر بر اینترنت: شواهدی مبنی بر قطعی وسیع اینترنت در واشینگتن دی‌ سی، طی دو روز گذشته وجود ندارد
  • وزارت بهداشت ایران: طی ۲۴ ساعت گذشته، دو هزار و ۹۷۹ بیمار مبتلا به کرونا شناسایی شده، ۸۱ نفر هم به دلیل ابتلا جان خود را از دست داده‌اند
  • واکنش مسعود منصور، رییس سازمان جنگل‌ها به‌آتش‌سوزی‌ها: حریق در همه‌جای دنیا اتفاق می‌افتد و پدیده جدیدی در کشور ما نیست
  • محمد سالاری،‌ رییس کمیسیون شورای شهر تهران،‌ ضمن اشاره به وجود ۳۲ هزار پلاک در حریم یا روی گسل‌های این شهر گفت در این میانه دو هزار و ۵۰۰ ساختمان مهم قرار گرفته است
  • ابراهیم رییسی، رییس قوه‌قضاییه در واکنش به قتل رومینا اشرفی: برخورد عبرت‌آموز می‌کنیم
  • سعید اقبالی از بازداشت‌شدگان اعتراضات سال۹۶ به زندان اوین برای تحمل ۵ سال حبس منتقل شد
  • انوشیروان محسنی بندپی، استاندار تهران: تدابیر لازم اتخاذ نشود، زلزله تهران دامن همه را خواهد گرفت
  • مقام‌های پنتاگون: ۱۵۰۰ سرباز گارد ملی واشنگتن دی‌سی، برای پراکنده کردن تظاهرکنندگان به خیابان‌های پایتخت اعزام شده‌اند
  • مریم حضرتی،‌ معاون پرستاری وزارت بهداشت درمان ایران،‌ از کمبود شدید نیرو و کادر درمان در سه شهر استان خوزستان خبر داد
  • رییس بیمارستان سن رافائل میلان: در ایتالیا ویروس کرونا ضعیف شده و از میزان کشندگی آن نیز تا حد زیادی کاسته شده است
  • عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران: افغانستان مدارکی درباره حادثه غرق شدن مهاجران ارایه کرده است
  • شرکت آب‌ و فاضلاب استان تهران: هم‌زمان با شروع زودهنگام گرمای هوا و ادامه بیماری کرونا طی سه روز اخیر مصرف آب در شهر تهران ۲۰ درصد افزایش یافته است
  • رییس مرکز سنجش آلودگی هوای هرمزگان: با توجه به وزش باد و گرد و خاک هوای برخی مناطق استان امروز در شرایط ناسالم قرار دارد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com

رادیو‌دارو، گروگان تحریم‌های آمریکا و بلندپروازی‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی

در روزهای پایانی سال گذشته میلادی، مصاحبه محمدرضا داورپناه، مدیرعامل شرکت پارس ایزوتوپ، با ای‌بی‌سی نیوز درباره تحریم این شرکت از سوی آمریکا و تاثیر این اتفاق بر سلامت بیماران بار دیگر بحث تولید رادیو‌دارو در ایران و ارتباطش با برنامه هسته‌ای کشور را سر زبان‌ها انداخت. داورپناه در این مصاحبه گفت این تحریم‌ها جان ۸۰۰ هزار بیمار سرطانی در ایران را به خطر انداخته است.

این اظهار‌نظر‌ها در حالی است که در یک دهه گذشته، مقام‌های رسمی بارها خبر خودکفایی ایران در تولید رادیو‌داروها را تکرار کرده‌اند. آخرین بار در سال ۲۰۱۴ بود که امیررضا جلیلیان، مجری طرح کلان تولید رادیو‌داروهای كشور از پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، با اعلام بی‌نیازی از واردات رادیو‌دارو، از تولید ۱۵ قلم رادیوداروی جدید در کشور خبر داد.

حالا با گذشت ۵ سال و با آغاز ساخت دوباره راکتور آب سنگین اراک، که نامش با تولید رادیودارو و بمب هسته‌ای در ایران گره خورده است، از تاثیر تحریم‌ها بر سرنوشت بیماران سرطانی در ایران صحبت می‌شود. این گفته‌ها پرسش‌های بی‌شماری ایجاد کرده است، از جمله این‌که بالاخره ایران در تولید رادیو‌دارو خودکفاست یا نه؟ اگر نه، چرا چنین ادعایی مطرح شد؟ طرح‌هایی مانند راکتور آب سنگین اراک چقدر به این خودکفایی احتمالی در آینده کمک خواهد کرد؟ و چه کسانی مقصر این وضعیت‌اند؟

 

رادیودارو و راکتور آب سنگین

رادیو‌دارو به هر نوع فرآورده‌ای گفته می‌شود که در فرایند تشخیص و درمان بیماری‌های مختلف به کار گرفته شود و در آن فرآورده از رادیوایزوتوپ‌ها یا ایزوتوپ‌های ناپایدار و پرتوزای عناصر مختلف به‌عنوان ماده اولیه استفاده شده باشد.

ایزوتوپ به انواع مختلف اتم یک عنصر شیمیایی خاص گفته می‌شود که تفاوتشان در تعداد نوترون‌های هسته اتم است، یعنی همه ایزوتوپ‌های یک عنصر تعداد برابر پروتون و متفاوت نوترون دارند. این تفاوت نوترون در برخی از آن‌ها که به رادیوایزوتوپ مشهورند باعث ناپایداری هسته و واپاشی آن ایزوتوپ به عناصر پایدار از طریق پرتوزایی می‌شود. بعضی از این ایزوتوپ‌ها در طبیعت وجود دارند اما به میزان کم و برخی دیگر وجود ندارند.

بنابراین، تولید صنعتی این ایزوتوپ‌ها از راه‌های مختلف تقریبا تنها روش تامین مواد اولیه تولید رادیودارو است. این کار با کمک سیکلوترون یا شتاب‌دهنده‌های حلقوی و در راکتورها انجام می‌شود. در این بین، راکتورهای آب سنگین (با مجتمع تولید آب سنگین اراک اشتباه نشود)، مانند آنچه در اراک در حال ساخت است، یکی از روش‌های تولید نوترون‌های اضافه‌اند، اما انتخاب نامتعارفی است.

به دوگانه تحریم و خودکفایی بازگردیم. ماجرا ساده است؛ ایران در حال حاضر توانایی تولید میزان کافی از همه انواع رادیوایزتوپ‌های مورد نیاز صنعت داروسازی را ندارد و مجبور است این مواد اولیه را وارد کند، اما دانش تولید رادیودارو از این مواد اولیه را دارد. پس هرچند ایران در دانش تولید رادیو‌دارو خودکفاست، این تنها بخشی از ماجراست و به نیاز برای واردات مواد اولیه اشاره‌ای نمی‌شود تا وقتی بحث موضوع‌هایی مانند تحریم مطرح می‌شود.

از سوی دیگر، در ایران معمولا تولید رادیو‌داروها با طرح‌هایی مانند ساخت راکتور آب سنگین اراک گره زده می‌شود، اما مطابق دستورالعمل تولید رادیو‌ایزوتوپ‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در حال حاضر فقط کلسیم ۴۵، کبالت ۶۰، گوگرد ۶۰ و ید ۱۳۱ در راکتورهای آب سنگین جهان و بخش قابل توجهی از آن‌ها در سیکلوترون‌ها تولید می‌شوند.

 

شتاب‌دهنده بی‌شتاب

وقتی ادعاهای مسئولان صنعت هسته‌ای در مورد نقش این صنعت در زندگی مردم و نقش انکارناپذیر شتاب‌دهنده‌های حلقوی در تولید رادیوایزوتوپ و در نتیجه، رادیو‌دارو را کنار هم بگذاریم، به این نتیجه می‌رسیم که باید سرمایه‌گذاری قابل توجهی در ساخت و وارد کردن سیکلوترون‌ها صورت گرفته باشد. اما این‌طور نیست؛ به‌جز چند سیکلوترون بیمارستانی در ابعاد کوچک در شهرهای تهران و کرج و مشهد، طرح کلان ملی ساخت شتاب‌دهنده ۱۰ مگا الکترون ولت در ایران به سرنوشتی تقریبا مشابه بقیه طرح‌های ملی، مانند رصدخانه و شتاب‌دهنده خطی چشمه نور در قزوین، دچار شده است.

مطابق برآوردها، علاوه بر این شتاب‌دهنده ملی، برای تولید رادیو‌داروی مورد نیاز کشور، به دست‌کم ۷۰ شتاب‌دهنده بیمارستانی نیاز است، که تاکنون برآورده نشده است. از سوی دیگر، دکتر حسین آفریده، مجری طرح شتاب‌دهنده ملی، سال گذشته از تامین تنها ۳ میلیارد تومان، یعنی ۲۰ درصد اعتبار مورد نیاز برای ساخت این شتاب‌دهنده، خبر داده بود. این در حالی است که به گفته علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی، در مدت ۳۲ سال، ۷ میلیارد دلار برای صنعت هسته‌ای کشور هزینه شده است.

در این شرایط، گره زدن طرح راکتور آب سنگین اراک با تولید رادیو‌داروها کمی عجیب است، چون خروجی دیگر این راکتور پلوتونیوم ۲۳۹ است که تنها برای تولید بمب اتمی به کار می‌رود. این موضوع ریشه اصلی حساسیت‌ها و سخت‌گیری‌های بین‌المللی بر سر ساخت این راکتور است.

این مورد پیش‌تر هم سابقه داشته است. هند نخستین بمب اتمی‌اش را با استفاده از پلوتونیوم خروجی یک راکتور آب سنگین ساخت و آزمایش کرد و به قدرت هسته‌ای تبدیل شد، اتفاقی که به رقابت هسته‌ای پاکستان با این کشور و اقدام پاکستان به تولید بمب هسته‌ای منجر شد. این در حالی است که به گفته بهروز بیات، کارشناس هسته‌ای، ایران برای تولید رادیو‌داروهای مورد نیازش، گزینه‌های دیگری از جمله راکتورهای آب سبک (مثل راکتور بوشهر و راکتور تحقیقاتی دانشگاه تهران) هم در اختیار دارد و چنین شائبه‌ای در مورد آن‌ها مطرح نیست.

 

جان ایرانیان بین سندان جمهوری اسلامی و چکش آمریکا

محمدرضا داورپناه، مدیر‌عامل پارس ایزوتوپ، به‌درستی گفته است که تولید رادیو‌دارو از صنعت هسته‌ای کاملا تفکیک‌پذیر نیست و تحریم این شرکت نقض حقوق بیماران است. اما در همان گفت‌وگو، به نقش سوء‌مدیریت در مشکلات کشور نیز اشاره کرده است، سوء‌مدیریتی که حالا گریبان یکی از حیاتی‌ترین تولیدکنندگان کشور را گرفته است.

از سوی دیگر، در ایران، نه تنها برای حداکثر تفکیک ممکن صنعت تولید رادیوداروها از صنعت هسته‌ای اقدامی صورت نگرفته است، بلکه با بزرگ‌نمایی‌هایی همچون اعلام خودکفایی در تولید رادیودارو، که زندگی و حیات ایرانیان به آن وابسته است، تلاش شده آن‌ را دستاورد صنعت هسته‌ای کشور معرفی کنند، دستاوردی که خیلی زود مشخص شد وجود خارجی ندارد.

هرچند اقدام بی‌سابقه آمریکا به تحریم شرکتی که دستاوردش با جان انسان‌ها ارتباط دارد غیر‌انسانی است، نباید از نقش بلندپروازی‌های هسته‌ای پیدا و پنهان مقام‌های جمهوری اسلامی و تاکید بیش از اندازه بر پیوند میان صنعت هسته‌ای و تولید رادیوداروها در پدید آمدن این شرایط به‌سادگی عبور کرد. به نظر می‌رسد حرکت مقام‌های جمهوری اسلامی به سوی پیوند حداکثری این دو موضوع تلاشی باشد برای توجیه افکار عمومی در مورد هزینه‌های بی‌دلیلی که بخش‌های غیر‌ضروری و شائبه‌برانگیز صنعت هسته‌ای مانند راکتور آب سنگین اراک برای کشور تراشیده است. این در حالی است که از هزینه‌های بسیار کمتر برای تولید و وارد کردن شتاب‌دهنده‌هایی که نقش مهم‌تری در سلامت ایرانیان دارد دریغ شده و بار دیگر جان و مال ایرانیان سپر تحقق بلندپروازی‌های غیر‌ضروری حکومت شده است.

تازه چه خبر؟
سازمان مانیتورینگ حقوق‌ بشر ایران در گزارشی اعلام کرد با وجود شیوع ویروس کرونا در استان‌های ایران، حکومت فشارهای قضایی و امنیتی را بر فعالان سیاسی،...بیشتر بخوانید
عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به تصمیم کره جنوبی برای ارسال محموله پزشکی به جای بخشی از بدهی واردات نفت از این کشور گفت کره‌ای‌...بیشتر بخوانید
اسحاق جهانگیری،‌ معاون اول رییس‌جمهوری ایران، اعلام کرد با دستور علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی نهادهای نظامی می‌توانند سهام شرکت‌ و بنگاه‌های...بیشتر بخوانید
مریم حضرتی،‌ معاون پرستاری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ایران،‌ از کمبود شدید نیرو و کادر درمان در سه شهر استان خوزستان خبر داد. حضرتی روز دوشنبه...بیشتر بخوانید
ارزش صادرات ایران در دو ماه ابتدایی سال ۱۳۹۹ نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ۴۶ درصد کاهش یافت. بر اساس آماری که گمرک جمهوری اسلامی منتشر کرده، میزان...بیشتر بخوانید