سرخط خبرها

  • رابرت وود، سیاستمدار آمریکایی در واکنش به وعده نماینده مجلس ایران مبنی بر پرداخت ۳ میلیون دلار جایزه برای قتل ترامپ: این وعده نشان‌دهنده زیربنای تروریستی جمهوری اسلامی است
  • شهاب‌الدین بی‌مقدار، نماینده مجلس: دریافت مالیات سفر، مضاف بر عوارض خروج از کشور است
  • سعد حریری، نخست‌وزیر مستعفی لبنان، اتهام مانع‌تراشی برای تشکیل دولت جدید در این کشور را رد کرد
  • پزشکی قانونی تهران: پیکر ۵ نفر از جانباختگان هواپیمای سرنگون‌شده تحویل داده نشده چون خانواده‌های آن‌ها هنوز مراجعه نکرده‌اند
  • ترامپ در پنجاهمین سالگرد برگزاری نشست داووس: بالاترین میزان تولید نفت و گاز طبیعی را داریم؛ نیازی به واردات انرژی از کشورهای دشمن نداریم
  • گزارشگران بدون مرز بازداشت حسین کروبی، پسر مهدی کروبی را محکوم کرد
  • ایلنا: بسیاری حوادث کار منجر به فوتی یا مصدومیت ثبت نمی‌شوند‎
  • عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد: ۴ میلیون دانش‌آموز در ایران به توانمندسازی روانی نیاز دارند
  • مهدی فرحی، فرمانده قرارگاه مهارت‌آموزی نیروهای مسلح: سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در ایران بیکار هستند؛ بیکاری برای نظامی‌ها تهدید ملی است
  • نام و اتهامات اکبر طبری، معاون اجرایی صادق لاریجانی در دادگاه غیرعلنی مدیران بانکی مطرح شد
  • محمود بهشتی لنگرودی، سخنگوی کانون صنفی معلمان تهران پس از تحمل چهار سال از دوران محکومیت ۵ ساله‌ خود، به مرخصی اعزام شد
  • گزارش‌ها از آمل: ۹ نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات سرنگونی هواپیما در این شهر، همچنان در بازداشت هستند
  • مجلس ایران از سازمان امور مالیاتی درخواست کرد تا به ازای خروج هر مسافر ایرانی از مرزهای هوایی، زمینی و دریایی کشور مالیات بگیرد
  • سازمان هواپیمایی ایران: سیستم دسترسی سریع به اطلاعات ضبط‌شده هواپیمای سرنگون‌شده اوکراینی، گم شده است
  • بیژن نامدار‌زنگنه، وزیر نفت، از برنامه‌ دولت برای گازسوز کردن موتورسیکلت‌ها خبر داد
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال هر شب در ایران روی موج متوسط ۱۳۹۵ کیلوهرتز در سراسر ایران و بر روی موج متوسط ۸۰۱ کیلوهرتز در شرق ایران
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]
به بهانه روز جهانی غذا

خودکفایی کشاورزی؛ تاراج یک سرزمین به دلایل سیاسی

هر سال روز جهانی غذا در ۱۶ اکتبر که مصادف با ۲۴ مهر و روز تاسیس فائو یا سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد است، گرامی داشته می‌شود. این روز همچنین از سوی سازمان‌های دیگری که در جهت تامین امنیت غذایی تلاش می‌کنند یا نگران امنیت غذایی هستند، نظیر صندوق توسعه کشاورزی و برنامه جهان غذا هم گرامی داشته می‌شود. به بهانه این روز نگاهی به موضوع امنیت غذایی، سیاست‌های غذایی و توسعه کشاورزی در ایران، میزان موفقیت و اثرات آن میندازیم.

در ابتدا و قبل از وارد شدن به موضوع، بهتر است تعریفی از امنیت غذایی ارایه دهیم. مطابق تعریف فائو، امنیت غذایی میزان در دسترس بودن غذا و توانایی افراد در تهیه آن‌ را می‌سنجد. مطابق این تعریف وجود داشتن غذا به تنهایی باعث ایجاد امنیت غذایی نمی‌شود و اگر گروهی از افراد به هر دلیلی از جمله مسائل اجتماعی، سیاسی و یا اقتصادی توانایی تهیه مرتب و روزمره غذا را نداشته باشند، برای آن گروه امنیت غذایی در سطح پایینی قرار می‌گیرد. در ایران هرچند در طی دهه‌های گذشته همواره مواد غذایی وجود داشته است، اما معمولا دلایل اقتصادی تهیه آن را برای بخش از افراد دشوار کرده است. اما جدا از این مساله بحث سیاست‌هایی است که برای تامین مواد غذایی به کار گرفته می‌شود.

 

خودکفایی؛ تیغ بر آب کشیدن

خودکفایی به‌طور خلاصه و چکیده سیاست‌هایی است که در بخش‌های مختلف از جمله تامین محصولات غذایی پایه به کار گرفته شده است. از جمله مهم‌ترین این محصولات می‌توان به گندم اشاره کرد که در ایران بحث تولید و خودکفایی در تامین آن بسیار جدی گرفته می‌شود. نخستین تلاش‌ها برای خودکفایی در تولید گندم از میانه دهه ۷۰ شمسی آغاز شد. رشد و توسعه سریع کشاورزی در دشت‌های ایران مرکزی باعث شد تا دولت محمد خاتمی در سال ۱۳۸۳ جشن خودکفایی در تولید گندم را بگیرد. این جشن البته دیری نپایید و دولت محمود احمدی‌نژاد در سال‌های اوج تولید گندم در ایران دست به واردات بسیار زیاد گندم زد. سیاست خودکفایی در تولید گندم اما هرگز متوقف نشد و در دوره وزارت محمود حجتی در وزارت کشاورزی مجددا اعلام شد ایران در تولید گندم خودکفا شده است. در نگاه نخست این شاید یک دستاورد مهم به‌نظر برسد اما در واقعیت این‌طور نیست و تکیه بر توان داخلی در تولید مواد غذایی و حتی محصولات استراتژیکی مانند گندم در کوتاه مدت می‌تواند وضعیت امنیت غذایی را بهبود دهد، اما آینده آن حتی در میان مدت به‌دلیل نبود ظرفیت پایدار تولید زیر سوال است. از جمله مهم‌ترین ناپایداری‌ها در توسعه کشاورزی و مخصوصا گندم در ایران موضوع آب است.

 

آب، چشم اسفندیار ایران

عیسی کلانتری، رییس فعلی سازمان حفاظت محیط زیست در ۲۸ شهریور در مراسمی گفت: «آن زمان که مسئولیت وزارت کشاورزی را داشتم بر این سیاست تاکید می‌شد اما این یک اشتباه تاریخی بود و و تداوم همین روند در دهه‌های بعد می‌توانست به کلی منابع آب را در کشور نابود کند.»

بسیاری از کارشناسان در این مورد بر درستی حرف‌های کلانتری صحه می‌گذارند، اما با وجود توصیه‌ها و هشدارهای چندباره او و دیگران طرح خودکفایی تولید گندم بر یکی از استراتژیک‌ترین و ناپایدارترین منابع آب کشور، یعنی آب‌های زیرزمینی استوار مانده است. در سال ۲۰۱۷ نتایج یک پژوهش در نشریه علمی نیچر منتشر شد که نشان می‌داد کشاورزی مهم‌ترین عامل تخلیه سفره‌های آب زیرزمینی در جهان است و در بین کشورهای جهان ایران چه از نظر منابع داخلی، چه منابعی که برای واردات غذا از آن‌ها استفاده می‌کند، یکی از بدترین وضعیت‌ها را دارد. همچنین به استناد پژوهش‌های خارجی و داخلی زیادی تکیه بر آب‌های زیرزمینی برای توسعه کشاورزی و تولید غذا در کشوری مانند ایران ابدا روشی پایدار محسوب نمی‌شود و با پایین رفتن سطح آب‌های زیرزمینی نه تنها کشاورزی و تکیه بر منابع غذای داخلی، بلکه زیست‌پذیری یک سرزمین به خطر افتد.

 

مرگ سرزمین برای سیاست

شاید تصور کنید این‌ها همه رخدادهایی دوردست هستند، اما این‌طور نیست و مرگ سرزمین همین حالا آغاز شده، رشد بیابان‌ها شدت گرفته و به استناد سازمان زمین‌شناسی کشور بیشتر از ۳۰۰ دشت کشور به دلیل برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی در معرض فرونشست هستند. این اتفاق به دلیل تخلیه بیش از حد آبخوان‌ها است، رخدادی که حتی در صورت بارندگی میزان قابلیت نگه‌داری آب این آبخوان‌ها را کاهش داده و روند بیابان‌زایی را تشدید می‌کند. از سوی دیگر در بخشی‌های مهمی از کشور سدسازی‌های بی‌رویه برای توسعه کشاورزی اتفاق افتاده و بدون رعایت حق‌آبه طبیعت منجر به خشک شدن دریاچه‌های زیاد در کشور شده که مهم‌ترینش دریاچه ارومیه است. 

واقعیت این است که خشک شدن رودها و دریاچه‌ها و تالاب‌ها عملا دیده می‌شود و این مرگ خزنده در بقیه دشت‌ها و اکوسیستم‌های کشور هم در جریان است. این مساله در درازمدت بر بحران ریزگردها و عدم زیست‌پذیری سرزمین خواهد افزود و موج مهاجرت‌های داخلی را در پی خواهد داشت. بنابراین سوال اساسی این است که چرا حاکمیت با وجود هشدارهایی که حتی از درون خودش در مورد این وضعیت بلند شده کماکان بر طبل بی‌حاصل خودکفایی می‌کوبدف، سیاستی که حتی عملا امنیت غذایی پایداری را هم در پی ندارد و منجر به فجایع بزرگتری خواهد شد؟ جواب این سوال‌ها را باید در سیاست‌های جهانی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران جست‌وجو کرد که عملا به لحاظ سیاسی و اقتصادی تهیه غذا از منابع خارجی با ثبات را غیر ممکن کرده است. در نتیجه تنها راه باقی مانده از منظر رهبران ایران به تعویق انداختن فاجعه و پی گرفتن سیاست از این ستون به ستون و تاراج منابع ملی متعلق به نسل‌ها است.

تازه چه خبر؟
رابرت وود،‌ فرستاده آمریکا در کنفرانس خلع سلاح در ژنو،‌ در واکنش به تهدید وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی مبنی بر خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته...بیشتر بخوانید
بر اساس نامه‌های منتشر شده از کایلی مور گیلبرت، شهروند بریتانیایی-استرالیایی و استاد دانشگاه ملبورن زندانی در ایران، او پیشنهاد جاسوسی برای سپاه...بیشتر بخوانید
دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد و در حضور گرتا تونبرگ، فعال جوان سوئدی محیط زیست، با حمله به «پیامبران ویرانی...بیشتر بخوانید
سعد حریری، نخست وزیر مستعفی لبنان، «سناریوهایی» را که حاکی از مانع‌تراشی او برای تشکیل دولت و بازگشت احتمالی او به قدرت است، رد کرد و آنها را «توهم»...بیشتر بخوانید
محمود بهشتی لنگرودی، فعال صنفی محبوس در زندان اوین و سخنگوی کانون صنفی معلمان تهران، روز سه‌شنبه اول بهمن به مرخصی آمد. کانون صنفی معلمان ایران،...بیشتر بخوانید