تفکر طالبانی و آموزش‌و‌پرورش | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • نیروی انتظامی خراسان شمالی: شرایط اقتصادی متاثر از شیوع کرونا، سرقت در این استان را به میزان قابل توجهی، افزایش داده است
  • اتحادیه موبایل مشهد: انتشار خبر ممنوعیت واردات گوشی گران‌تر از ۳۰۰ یورو، موجب افزایش ۳۰ درصدی بهای گوشی شد
  • جمال عرف، معاون سیاسی وزیر کشور: مردم باید باور کنند که دولت اقتدار تام و کامل دارد و قادر به حل چالش‌های اقتصادی و سیاسی است
  • سازمان بهداشت جهانی: امکان گسترش ویروس کرونا از طریق هوا نیز وجود دارد
  • کمیسیون امنیت ملی مجلس: نتایج قابل توجهی درباره حادثه نطنز داریم؛ تحقیقات ادامه دارد
  • نیروی انتظامی خراسان شمالی: شرایط اقتصادی ناشی از کرونا، سرقت در این استان را افزایش داده است
  • تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی، زندانی سیاسی، ضمن ابراز نگرانی از احتمال ابتلای همسرش به کرونا در زندان گفت که او و ۶ زندانی دیگر، دچار بدن‌درد شدید و از دست دادن حس بویایی شده‌اند
  • فرمانده قرارگاه خاتم‌الانبیا: خامنه‌ای با اعطای ۳۰۰ میلیون یورو به پروژه راه‌آهن چابهار-زاهدان، از حساب صندوق توسعه ملی، موافقت کرد
  • استاندار کهگیلویه و بویراحمد: در آتش‌سوزی روز گذشته جنگل‌های خائیز، حیات وحش منطقه خسارتی ندید
  • علوم پزشکی تربت حیدریه: بیش از ۳۰ نفر از کادر درمان این شهرستان، به کرونا مبتلا شده‌اند
  • ستاد مبارزه با کرونا در بوشهر: ۳۴۵ مبتلا، در بیمارستان‌های استان بستری هستند
  • آمریکا، به صورت رسمی از سازمان بهداشت جهانی خارج شد
  • محمد حسینی، جوان ۲۵ ساله اهل شهرستان اردل استان چهارمحال و بختیاری، در جریان مهار آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع بلوط بلند این شهرستان، جان باخت
  • عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ایران، آمار واقعی مرگ و میر ناشی از ابتلا به کرونا در ایران را بسیار بالاتر از آمار رسمی دانست و گفت: ما در برخی از روز‌ها ۳۰۰ کشته بر اثر ابتلا به کرونا داشتیم
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب
  • شما می‌توانید صدای رادیو ایران اینترنشنال را از طریق این اپلیکشن‌ها، تیون‌این: iranintl.radio/tunein * رادیو بکس: iranintl.radio/radiobox * رادیو اف‌ام: iranintl.radio/radiofm * رادیو نت: iranintl.radio/radionet بشنوید

تفکر طالبانی و آموزش‌و‌پرورش

 

نهادهای مجری آموزش‌و‌پرورش در مسیر تاریخ تنوع فراوانی داشته‌اند. از آموزش‌و‌پرورش غیررسمی خانوادگی و قبیله‌ای گرفته تا آموزش در عبادتگاه‌ها و مدارس ادیان مختلف، آکادمی افلاطون و مکاتب و دانشگاه‌های مدرن مجری آن بوده‌اند. این امر نشانه تنوع نهادی آموزش‌و‌پرورش در تاریخ است، اما نکته مهم در این روند تاثیر مناسبات اقتصادی‌ـ‌سیاسی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی بر نهادهای آموزش‌و‌پرورش بوده است.

نهادهای آموزشی در بسیاری موارد تحت‌ تاثیر عوامل سیاسی‌ـ‌اقتصادی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی شکل گرفته‌اند و فعالیت داشته‌اند و از همین‌جا، تکوین هویتی آن‌ها صورت‌های گوناگونی پذیرفته است. این صورت‌پذیری هویتی در مواردی هدف دانش را دگرگون ساخته و آن را به ابزاری برای مقاصد اقتصادی‌ـ‌سیاسی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی بدل ساخته است.

هر‌چند، ورای این مباحث، مساله‌ هدف دانش بحث جدل‌برانگیزی بوده است، اما به‌طور کلی، آنچه در مورد هدف دانش می‌توان گفت این است که دانش فراروندگی انتقادی است. به این مفهوم که دانش به آنچه می‌رسد بسنده نمی‌کند، بلکه با نقد و پرسش تلاش می‌کند فراتر برود و از این طریق، به دگرگون‌سازی و گسترش فهم انسان کمک کند.

دانش از منظر تاریخی، با تمام فراز و فرودهایی که داشته، چنین مسیری را طی کرده است. در برهه‌هایی که نهادهای آموزش‌و‌پرورش، به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده، تحت‌ تاثیر عوامل اقتصادی‌ـ‌سیاسی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی، خلاف آنچه گفته شد عمل کرده است، جوامع دچار درجازدگی و انحطاط شده‌اند. تاثیر‌گذاری عوامل اقتصادی‌ـ‌سیاسی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی در زمان تغییر ساختارهای سیاسی یا دست‌به‌دست‌ شدن قدرت مشهودتر است. نیروهای مختلف با به دست گرفتن قدرت، برای تحکیم و افزایش قدرت، تلاش می‌کنند روایت خود را از هر طریقی گسترش دهند و همگانی سازند. از این روست که نهادهای آموزشی برایشان اهمیت و ارزش بیشتری می‌یابد.

اکنون که با آغاز گفت‌و‌گوهای صلح افغانستان با طالبان، افغانستان ظاهرا به مرحله دیگری گذار خواهد کرد، ضروری است از آن‌هایی که بر مبنای تفکر طالبانی، از آموزش‌و‌پرورش محروم شده‌اند یا از آموزش‌و‌پرورش انتقادی و خلاق بهره‌مند نشدند یاد شود. به این مناسبت، باید پرسید تغییر احتمالی ساختار و مناسبات قدرت چه تاثیری بر آموزش‌و‌پرورش افغانستان خواهد داشت؟ تقابل بنیادی معرفتی طالبان با معرفت شهری نهادهای آموزش‌و‌پرورش را چگونه متاثر خواهد ساخت؟ و چرا باید از این مساله بر‌ حذر باشیم و به آن بپردازیم؟

شکی نیست که آموزش‌و‌پرورش سنگ‌ بنای مدنیت انسان است اما هم‌زمان، آموزش‌و‌پرورش در مواردی سنگ‌ بنای تیره‌روزی‌های بشر نیز بوده است؛ آن‌جا که هدف دانش تحت تاثیر عوامل اقتصادی‌ـ‌سیاسی و اجتماعی‌ـ‌فرهنگی دگرگون شده و به ابزاری صرف بدل گشته است. یکی از نمونه‌های محسوس این مورد دوره طالبان است.

تفکر طالبانی آموزش‌و‌پرورش را تبدیل می‌کند به ابزاری برای فراگیری روایت خاصی از دین. در این روند، دانش تبدیل به امر درجه‌ دو شده است و آنچه آموزش داده می‌شود قرائتی خاص از دین است. در تفکر طالبانی، عملا تفاوت چندانی میان مدرسه و مکتب وجود ندارد. مثلا در بند اول ماده‌ ۲۴ قانون معارف زمان طالبان، که به اهداف تعلیمات ابتدایی می‌پردازد، آمده است: «پیروی و پایبندی به دین مبین اسلام و شریعت غرای محمدی (ص).»

آنچه طالبان در زمان تسلط خود به نمایش گذاشتند، از قطع اعضای بدن گرفته تا تازیانه زدن و محروم ساختن زنان از آموزش و تخریب آثار باستانی و... از دید آن‌ها، مصداق «شریعت غرای محمدی» بود. زمانی که چنین موردی مبنای آموزش‌و‌پرورش قرار می‌گیرد، احتمال می‌رود ادامه یابد و همگانی شود. به یاد داریم که در دوره طالبان، همه دانش‌آموزان، در سطوح مختلف، مجبور بودند دستار ببندند. گاهی گروه‌های «امر به معروف و نهی از منکر» برای پرسیدن احکام و آموزه‌های دینی به مکتب‌ها می‌آمدند. هدف آموزش‌و‌پرورش در این دوره تدریس آموزه‌ها و احکام دینی بود و از طرف دیگر، بر وفاداری به امارت اسلامی نیز تاکید می‌‌شد. اساس آموزشی تفکر طالبانی بیشتر از این‌که نگاه به آینده یا دانستنی‌های جدید باشد، معطوف به گذشته و سلسله آموزه‌های سخت و تغییرناپذیر یا پرسش‌ناپذیر است.

طالبان بر مبنای چنین تفکری آموزش دیده‌اند. آموزش طالبانی آموزش خشونت‌بنیاد است. وقتی گروهی بخواهد آثار باستانی را تخریب کند، تاکستان‌ها را بسوزاند، زنان را از آموزش‌و‌پرورش محروم سازد، اعضای بدن انسان را قطع کند، با رسانه‌ها، آزادی بیان، آزادی عقیده و سایر آزادی‌های مربوط به انتخاب‌ فردی دشمنی کند، مقبره هنرمندی را منفجر سازد و خلاصه رفتارش خشونت‌بنیاد باشد، باید از شیوه آموزش‌و‌پرورشش پرسید، چون ممکن نیست انسانی یک‌شبه تبدیل به مونولوگی چنین بی‌انتها از خشونت، طرد و حذف شود، برای فهمش باید به زمینه آموزشی و پرورشی‌اش نگاه کرد.

باری، میان برداشتِ طالبانی از آموزش‌و‌پرورش و آموزش‌و‌پرورش مدرن تفاوت بسیار است. تفکر طالبانی آموزش‌و‌پرورش را به ابزاری برای مونولوگی خشونت‌بنیاد، شبیه آنچه در دوره خود به نمایش گذاشتند، تبدیل می‌کند. در بزنگاه صلح، این نکته نباید فراموش شود، چه تغییر مناسبات قدرت نهادهای آموزش‌و‌پرورش را هم متاثر خواهد ساخت. نتیجه چنین تاثیری درجازدگی و انحطاط است. از نهادهای آموزشی‌ای که بر مبنای تفکر طالبانی بنا شده باشد انسان مبتکر، خلاق و منتقد بار نمی‌آید. نیاز است از این مساله بر حذر باشیم و در گفت‌و‌گوی‌های صلح، استقلال دانش را، خواسته یا ناخواسته، به معامله نگیریم. این دِین تاریخی تمام انسان‌های است که بر مبنای تفکر طالبانی، یا به‌کل از آموزش‌و‌پرورش محروم شدند یا از آموزش‌و‌پرورش انتقادی و خلاق برخوردار نشدند.

پژوهشگر انستیتو مطالعات استراتژیک افغانستان
تازه چه خبر؟
فایننشال تایمز روز سه‌شنبه گزارش داد که «دولت بریتانیا قصد دارد فروش تسلیحات به عربستان سعودی را از سر بگیرد.» بر اساس این گزارش، «بریتانیا در حالی...More
به گزارش رویترز به نقل از دو منبع آگاه، کمیسیون تجارت فدرال آمریکا و وزارت دادگستری این کشور در حال بررسی اتهاماتی هستند که گفته می‌شود شبکه اجتماعی...More
ژائیر بولسونارو،‌ رییس‌جمهوری برزیل،‌ در یک برنامه زنده تلویزیونی اعلام کرد نتیجه آزمایش کرونای او مثبت شده است. بولسونارو سه‌شنبه ۱۷ تیر در حالی که...More
نشست زمین در شهرستان پاکدشت، واقع در ۳۵ کیلومتری جنوب‌شرق تهران، و ایجاد شکاف در دیواره‌های پنج دستگاه آپارتمان، موجب شد ۲۷ خانواده خانه‌هایشان را...More
محمدعلی محسنی‌بندپی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، درباره آمار واقعی مرگ و میر ناشی از ابتلا به ویروس کرونا در ایران اعلام کرد: «ما...More