سرخط خبرها

  • خبرگزاری رویترز :کره جنوبی در ماه نوامبر از ایران نفت نخریده است
  • پرونده نسرین ستوده به دادگاه انقلاب ارسال شد
  • محمد جواد ظریف: ما با هنر دور زدن تحریم ها آشناییم
  • محسن رضایی: طبق دستور پزشک، صحبت کردن برای آیت الله هاشمی شاهرودی خوب نیست
  • رئیس سازمان برنامه و بودجه: احمدی نژاد برای پرداخت یارانه ها ۵ هزار میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهکار بود
  • پرویز فتاح رئیس کمیته امداد از افزایش۵۰ درصدی مراجعات مردمی به کمیته امداد خبر داد
  • دبیر انجمن صنایع لبنی: ۲۶ آذر آخرین مهلت کارخانه‌های لبنی برای اصلاح قیمت‌هاست
  • پلیس با جلیقه زردها در پاریس درگیر شد
  • عمران خان: پاکستان زمینه مذاکرات طالبان و آمریکا را فراهم کرده است
  • نماینده سازمان ملل در امور سوریه با نمایندگان ایران، روسیه و ترکیه دیدار می‌کند
  • نشریه واشنگتن فری‌بیکن از تلاش جمهوری‌خواهان برای افزایش فشار بر بانک‌های ایران خبر داد
  • رئیس سازمان برنامه و بودجه: امکان افزایش یارانه نقدی وجود ندارد
  • محمد نجفی وکیل دادگستری که به ۱۰ سال حبس محکوم شده بود، در پرونده‌ای دیگر به یکسال حبس تعزیری محکوم شد
  • رئیس مجمع نمایندگان مازندران: جنگل و دریا دو ظرفیت مهم مازندران در حال نابودی است
  • وزارت نفت : امروز آخرین مهلت ثبت نام متقاضیان کارت سوخت المثنی است
  • مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست: خاک ایران همچنان قاچاق می‌شود
  • معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش و پرورش: مشق شب حذف نشده است
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • www.iranintl.com Twitter: @IranIntl Instagram: @iranintltv www.Facebook.com/iranintl E-mail: bama@iranintl.com
  • برای دریافت فیلترشکن و دسترسی به پیام‌رسان تلگرام و وبسایت ایران اینترنشنال، به آدرس list@filtershekanha.com یک ایمیل خالی بفرستید
قتل‌های زنجیره‌ای

پرونده‌ای که بیست‌ساله شد

 

اول آذرماه سال ۱۳۷۷، داریوش فروهر و همسرش، پروانه اسکندری (فروهر) در منزلشان در تهران، با ضربات چاقو به قتل رسیدند. در همان ماه، خبر قتل محمد مختاری و محمدجعفر پوینده، دو نویسنده عضو کانون نویسندگان ایران نیز منتشر شد. قتل‌هایی که در تاریخ معاصر ایران، با نام قتل‌های زنجیره‌ای شناخته می‌شوند و البته به این چهار قتل هم محدود نبودند.

حالا بیست‌سال گذشته است از پاییزی که خبر قتل‌های پیاپی دگراندیشان و نویسندگان در ایران، افراد زیادی را در بهت و حیرت فروبرد؛ اما با وجود گذشت این سال‌ها و بسته‌شدن پرونده قتل‌ها در قوه‌قضاییه جمهوری اسلامی ایران، این پرونده همچنان نزد افکار عمومی جامعه باز است.

ایران‌اینترنشنال در بیستمین سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای، در این «پرونده ویژه»، به بررسی مجدد جایگاه افراد کشته‌شده در این سلسله قتل‌ها، چرایی و چگونگی قتل‌ها، روند رسیدگی به آن‌ها و تحلیل بیشتر و عمیق‌تر ماجرا می‌پردازد.  

 

 

 

 

در سودمندی مثله کردن

 

در بیستمین سالگرد قتل فجیع فروهرها، قتل خاشقجی سوالی اساسی را پیش روی ما قرار می‌دهد: چرا گاهی زندان، تبعید، سانسور، تبعیض و حتی اعدام برای دگراندیشان و منتقدان کفایت نمی‌کند؟

 

از خواست دادرسی به اراده دادخواهی

 

روند دادخواهی خانواده‌های قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای در ایران از چارچوب درخواست دادرسی در ساختار قضایی ایران فراتر رفته و به خواستی تاریخی برای اعاده حق قربانیان قتل‌های سیاسی در ایران و اراده پیگیری دادخواهی تاریخی تبدیل شده است.

 

آیت‌الله خامنه‌ای و «قتل‌های زنجیره‌‌ای»

 

بیست سال از گشوده‌ شدن پرونده ترور مخالفان سیاسی، مشهور به «قتل‌های زنجیره‌ای» گذشت. از همان ابتدا، و به‌ویژه از هنگامی‌‌که وزارت اطلاعات مسئولیت ترورها را برعهده گرفت، پرسش‌ها و ابهام‌های نه چندان اندکی درباره نسبت شخص اول نظام با این پرونده مطرح شد. به‌گونه‌ای قابل حدس، آیت‌الله خامنه‌ای از پاسخ‌گویی مصون بوده است.

در بازجویی از عاملان ترورها نیز به‌شکلی قابل پیش‌بینی، کمتر جایی، نام و نشانی از رهبر جمهوری اسلامی وجود دارد. با وجود این در چند مورد نام شخص اول نظام از سانسور پرونده و فیلترهای امنیتی و قضایی عبور کرده است.

 

مقایسه عملکرد جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در دو پرونده قتل

 

سعودی‌ها خود را خادم‌ الحرمین الشریفین می‌دانند و معتقدند با پرداخت هر هزینه‌ای باید اعتبار این کشور را در سطح جهان و در منطقه حفظ کرد. ریاض خود را موظف می‌داند تا هر صدایی که حیثیت عربستان‌سعودی را تهدید می‌کند، سرکوب نماید، و بدین‌ترتیب، تمام موازنه‌های منطقه را به‌نفع دربار سعودی تنظیم کند.

از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران نیز خود را رهبر جهان اسلام و تشیع می‌داند، و بر این باور است که همه تحولات جهان باید بر‌مبنای منافع تهران، که پایتخت اسلام است، شکل بگیرد. جمهوری اسلامی ایران از روز نخست تشکیل نظام براساس یک نگاه ایدئولوژیک، سرکوب هر صدا و ادعایی که با حاکمیت اختلاف نظر داشته باشد را مشروع و واجب دانسته، و برای هر اقدام خود، توجیهی مذهبی اختراع کرده است....

سعودی‌ها برای سربه‌نیست‌ کردن مخالفان از خشن‌ترین شیوه ممکن و جمهوری اسلامی ایران از راهکارهای نرم‌تری استفاده می‌کند. البته تفاوت دیگر میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان این‌جاست که در ایران روزبه‌روز به شمار مخالفان سیاسی حکومت مذهبی افزوده می‌شود و اعتبار حاکمیت کاهش می‌یابد، اما در عربستان سعودی، نه افزایش شمار مخالفان را شاهدیم و نه اینکه مخالفان از بنیادهای اجتماعی روشنفکری ریشه‌داری بر‌خوردارند.

 

مستند «پاییز آن سال»

 

مستندی از کامیار بهرنگ درمورد فتل‌های زنجیره‌ای:

 

 

سرنوشت پرونده قتل‌های زنجیره‌ای

 

پس از گذشت بیست سال از قتل‌های زنجیره‌ای سال ۱۳۷۷، همچنان پرسش‌های بی‌پاسخ فراوانی در ذهن مردم باقی مانده است. یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها اینکه آیا در رسیدگی به پرونده قتل‌های زنجیره‌ای، عدالت رعایت شد؟ آیا تمام آمران و عاملان آن به مجازات منصفانه رسیده‌اند؟ و آیا تمام زوایای این جنایت کشف شده است؟

 

لشکر کاغذی و دشنه‌به‌دستان گمنام

 

در آن پاییز دلهره‌آور سال ۷۷، هر روز خبر و شایعه در هم می‌آمیخت. پس از مُثله شدن فروهرها و پیدا شدن جسد محمد مختاری و محمدجعفر پوینده در بیابان‌های اطراف تهران، حساب کار دست روزنامه‌نگارها آمده بود. به‌خوبی دریافته بودند که هر‌چند رییس‌جمهوری با بیست میلیون رای بر سر کار است، اما در آن سوی دولت و در جانِ جمهوری اسلامی ایران، هیولایی مخوف پنهان شده که حالا دست دراز کرده و آدم می‌دزدد و می‌کشد. مدتی می‌شد که به دفاتر روزنامه‌ها اعلامیه‌های رعب‌آوری می‌رسید، جمعی موسوم به فداییان اسلام، خبرنگارها را یک‌به‌یک نام می‌بردند و جملگی را تهدید به قتل می‌کردند، و البته وعده‌شان محقق شده بود و می‌دانستیم اهل عمل‌اند.

 

غروب پروانه فروهر، تکوین آفتابی دیگر

 

هنگامی که پروانه فروهر، دوازده روز پیش از قتل خود و همسرش در مراسم سالگرد اعدام دکتر فاطمی در ملاء عام سخنرانی می‌کرد و از «تکوین آفتاب دیگری می‌گفت که تباه‌کننده تاریکی خواهد شد» تاریک‌اندیشان درخفا، نقشه غروب خورشید زندگی‌اش را طراحی می‌کردند؛ چراکه یکی بود و دیگر نبود چون او که تن زنانه خویش را پلی کند تا برابری‌خواهی، آزادی، استقلال و ملی‌گرایی تا سال‌ها بر آن گذر کنند.

 

برگزاری مراسم گرامیداشت فرو‌هرها در تهران

 

مراسم یادبود بیستمین سالگرد قتل پروانه اسکندری و داریوش فروهر، اول آذرماه  در منزل و قتلگاه آن‌ها در تهران برگزار شد.

در این مراسم که با حضور جمعی از نزدیکان و علاقه‌مندان خانواده فروهر و فعالان سیاسی و مدنی برگزار شد، حاضران با دو ساعت سکوت، یاد فروهرها را گرامی داشتند.

مراسم با هم‌خوانی سرود «ای ایران» ازسوی پرستو فروهر، فرزند داریوش فروهر و پروانه اسکندری و دیگر حاضران، به‌پایان رسید.

پرستو فروهر که ساکن آلمان است، در دو دهه گذشته، همواره اول آذرماه برای برگزاری مراسم یادبود پدر و مادرش به ایران سفر کرده است، اما اغلب این سال‌ها، نیروهای امنیتی از برگزاری مراسم جلوگیری کرده‌اند.

 

نگاهی به قتل‌های زنجیره‌ای پس‌ از ۲۰ سال؛ گزارشی از کامیار بهرنگ

 

 

گزارشی از روند پیگیری حقوقی پرونده قتل‌های زنجیره‌ای

 

با وجودی‌که پرونده قتل‌های زنجیره‌ای پاییز ۷۷ با چهار اسم  -داریوش و پروانه فروهر، محمد مختاری و محمدجعفر پوینده -  گره خورده، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که این قتل‌ها، تنها محدود به این موارد نبوده است.

یکم آذرماه ۷۷، داریوش و پروانه فروهر، رهبران حزب ملت ایران در منزلشان با ضربات متعدد چاقو بهق‌تل رسیدند. دوازدهم و هجدهم آذرماه، جسد محمد مختاری، شاعر و عضو کانون نویسندگان، در پزشکی قانونی شناسایی و جسد محمدجعفر پوینده، مترجم و از اعضای کانون نویسندگان نیز در نزدیکی شهریار کشف شد. به‌غیر از این چهار دگراندیش، دست‌کم یک‌نفر دیگر نیز در همان روزها به‌قتل رسید: محمد شریف، نویسنده و مترجم که تنها  چند روز پس از قتل فروهرها، جسدش در پزشکی قانونی تهران شناسایی شد. چند ماه قبل از آن، یعنی در شهریور ماه همان سال نیز پیروز دوانی، نویسنده و فعال سیاسی ناپدید شده بود. برخی از گزارش‌ها اما حاکی از این است که قتل‌های مذکور، تنها بخشی از برنامه گسترده برای حذف فیزیکی دگراندیشان در داخل و خارج از کشور بود که از یک سال بعد از انقلاب آغاز شده بود. با این وجود، قوه قضائیه تنها چهار قتل را تحت پرونده قتل‌های زنجیره‌ای مورد رسیدگی قرار داد؛ موضوعی که مورد انتقاد خانواده قربانیان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.

 

پرستو فروهر: مأموران قتل خودسر نبودند، سازمانی عمل کردند

 

بیست سال پس از قتل داریوش فروهر و همسرش پروانه اسکندری، از رهبران حزب ملت ایران و وزیر کار دولت مهدی بازرگان که در اول آذر ۱۳۷۷ در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ترور شدند، محمود صادقی،‌ نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در توئيتی  قتل فروهرها را «جنایتی دانسته است که جای هیچ توجیهی ندارد».

پرستو فروهر ، دختر فروهرها نیز در واکنش به توئیت  نماینده تهران نوشته است که مأموران قتل پدر و مادرش «خودسر » نبودند و «بارها و بارها در اعترافاتشون نوشتند كه سازمانی عمل كردند».

 

کشف پرونده حکومتی قتل مخالفان

 

از تابستان سال ۱۳۷۷ تا پائیز همان سال، مجموعه‌ای از آدم‌ربایی‌ها‌ و قتل‌های سیاسی در ایران اتفاق افتاد که مخالفان و منتقدان حکومت را نشانه رفته بود. گرچه مشابه این جنایت‌ها  پیش از آن نیز بارها در داخل و خارج از ایران اتفاق افتاده بود، اما این‌بار ماجرا تفاوت داشت. این دور از جنایت‌ها، هرچند ابتدا بی‌سروصدا و پنهانی آغاز شد، اما در آذر ۱۳۷۷ با قتل فروهرها و مختاری و پوینده، از وضعیت پنهان‌کارانه امنیتی بیرون آمد. به‌نظر می‌رسید که قاتلان به‌دنبال ارسال پیامی روشن و بدون پرده‌پوشی برای مخالفان بوده‌اند.

 

«شریف»ی که قربانی شد

 

 ۲۸ آبان‌ماه سال ۱۳۷۷، دکتر مجید شریف همچون هر روز، برای ورزش صبحگاهی از خانه مادری خارج شد؛ اما دیگر بازنگشت.

شریف در فهرست ترورهای سیاسی قرار گرفت و به قتل رسید. هفته‌ها از مرگ شریف گذشت تا نام او نیز ابتدا در پستوهای سیاسی مرتبط با حکومت و بعد در محافل سیاسی و رسانه‌ای، به‌مثابه یکی از قربانیان مطرح شود. دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اما هیچ‌گاه در کنار دیگر قربانیان قتل‌های سیاسی پاییز ۱۳۷۷ از او یادی نکرد.