سرخط خبرها

  • گرجستان از ورود سه هزار ایرانی به این کشور جلوگیری کرد
  • عمران خان: دلیل سفرم نگرانی از افزایش اختلافات با ایران است
  • وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران: تحریم ها غیرقانونی است
  • برایان هوک: شرایط به صفر رسیدن صادرات نفت ایران مهیا شده است
  • هشدار وقوع سیلاب به ۸ روستای سیستان و بلوچستان؛ ۳ روستا تخلیه شد
  • آتش‌سوزی در معدن سوادکوه؛ ۱۱ کارگر مسموم و بستری شدند
  • رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران از تلاش ماموران امنیتی برای بازداشت‌اش خبر داد
  • بیش از یک هزار معترض به تغییرات اقلیمی در لندن بازداشت شدند
  • نتانیاهو: تصمیم آمریکا در برابر خشونت های رژیم ایران قاطع بود
  • چین، هند و ترکیه مخالفت خود با تحریم های آمریکا را اعلام کردند
  • ایران تصمیم آمریکا برای تمدید نشدن معافیت های نفتی را بی ارزش خواند
  • عمران خان: پاکستان و ایران نیازمند اعتمادسازی هستند
  • شمار قربانیان حملات چندگانه سریلانکا به ۲۹۰ رسید
  • سازمان مدیریت بحران ایران: ۱۰ میلیون ایرانی تحت تاثیر سیل قرار گرفته اند
  • رسانه‌های کویت: صدور روادید برای ایرانی‌ها محدود می‌شود
  • لایحه «اعطای تابعیت از مادر ایرانی» به مجلس رفت
  • وزیر انرژی عربستان سعودی: برنامه بلند مدت برای جبران حذف نفت ایران از بازار جهانی داریم
  • پلیس سریلانکا از کشف ۸۷ بمب در شهر پیتا خبر داد
  • ترامپ: عربستان سعودی و دیگر اعضای اوپک کاهش صادرات نفت ایران را جبران می کنند
  • وزیر خارجه آمریکا: هوادار گروه خاصی در خارج از ایران نیستیم
  • عربستان سعودی و امارات: کمبود نفت ایران در بازار را تامین‌می‌کنیم
  • حسن روحانی: نیروی واکنش سریع در مرز ایران و پاکستان تشکیل می‌شود
  • نخست وزیر پاکستان: نباید اجازه دهیم شبه‌نظامی‌ها از خاک‌مان برای اقدامات تروریستی استفاده کنند
  • پمپئو: درآمد نفتی ایران را به یک پنجم رساندیم
  • وزیر اقتصاد ایران: برآوردها می‌گویند سال ۹۸ سال خوبی نیست
  • محمد خاتمی: اگر جفایی شده، حداقل از این به بعد نشود و زندانیان سیاسی آزاد شوند
  • مدیرعامل آبفای جنوب غربی استان تهران به دلیل اتهامات مالی بازداشت شد
  • تعداد کشته‌های انفجارهای سریلانکا به ۲۹۰ نفر افزایش یافت
  • معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده: یک چهارم زنان ایرانی تحصیلات دانشگاهی دارند
  • مدیر روابط عمومی سازمان مدیریت بحران: ۲۳۵ شهر و ۴۳۰۴ روستا تحت تاثیر سیل قرار گرفتند
  • حسین شریعتمداری: بعضی از اطلاعات را وزارت اطلاعات از روزنامه «کیهان» مطلع می‌شود
  • روزنامه واشنگتن پست: آمریکا امروز پایان معافیت‌های خرید نفت از ایران را اعلام می‌کند
  • ستاد بحران در ۷ استان جنوبی برای مقابله با ملخ‌های صحرای تشکیل شد
  • مرکز ملی پایش و هشدار سریع در خصوص وقوع گرد و خاک در استان خوزستان اخطاریه‌ صادر کرد
  • حمیدرضا حاجی بابایی نماینده مجلس: تکلیف افزایش حقوق ۴۰۰ هزار تومانی روشن نیست
  • چهارمین جلسه محاکمه حسین فریدون برادر رییس جمهور ایران برگزار شد
  • مدیرکل راهداری لرستان: راه دسترسی ۴۴ روستای سیل‌زده قطع است
  • برای دریافت فیلترشکن و دسترسی به پیام‌رسان تلگرام و وبسایت ایران اینترنشنال، به آدرس [email protected] یک ایمیل خالی بفرستید
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • www.iranintl.com Twitter: @IranIntl Instagram: @iranintltv www.Facebook.com/iranintl E-mail: [email protected]
قتل‌های زنجیره‌ای

پرونده‌ای که بیست‌ساله شد

 

اول آذرماه سال ۱۳۷۷، داریوش فروهر و همسرش، پروانه اسکندری (فروهر) در منزلشان در تهران، با ضربات چاقو به قتل رسیدند. در همان ماه، خبر قتل محمد مختاری و محمدجعفر پوینده، دو نویسنده عضو کانون نویسندگان ایران نیز منتشر شد. قتل‌هایی که در تاریخ معاصر ایران، با نام قتل‌های زنجیره‌ای شناخته می‌شوند و البته به این چهار قتل هم محدود نبودند.

حالا بیست‌سال گذشته است از پاییزی که خبر قتل‌های پیاپی دگراندیشان و نویسندگان در ایران، افراد زیادی را در بهت و حیرت فروبرد؛ اما با وجود گذشت این سال‌ها و بسته‌شدن پرونده قتل‌ها در قوه‌قضاییه جمهوری اسلامی ایران، این پرونده همچنان نزد افکار عمومی جامعه باز است.

ایران‌اینترنشنال در بیستمین سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای، در این «پرونده ویژه»، به بررسی مجدد جایگاه افراد کشته‌شده در این سلسله قتل‌ها، چرایی و چگونگی قتل‌ها، روند رسیدگی به آن‌ها و تحلیل بیشتر و عمیق‌تر ماجرا می‌پردازد.  

 

 

 

 

در سودمندی مثله کردن

 

در بیستمین سالگرد قتل فجیع فروهرها، قتل خاشقجی سوالی اساسی را پیش روی ما قرار می‌دهد: چرا گاهی زندان، تبعید، سانسور، تبعیض و حتی اعدام برای دگراندیشان و منتقدان کفایت نمی‌کند؟

 

از خواست دادرسی به اراده دادخواهی

 

روند دادخواهی خانواده‌های قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای در ایران از چارچوب درخواست دادرسی در ساختار قضایی ایران فراتر رفته و به خواستی تاریخی برای اعاده حق قربانیان قتل‌های سیاسی در ایران و اراده پیگیری دادخواهی تاریخی تبدیل شده است.

 

آیت‌الله خامنه‌ای و «قتل‌های زنجیره‌‌ای»

 

بیست سال از گشوده‌ شدن پرونده ترور مخالفان سیاسی، مشهور به «قتل‌های زنجیره‌ای» گذشت. از همان ابتدا، و به‌ویژه از هنگامی‌‌که وزارت اطلاعات مسئولیت ترورها را برعهده گرفت، پرسش‌ها و ابهام‌های نه چندان اندکی درباره نسبت شخص اول نظام با این پرونده مطرح شد. به‌گونه‌ای قابل حدس، آیت‌الله خامنه‌ای از پاسخ‌گویی مصون بوده است.

در بازجویی از عاملان ترورها نیز به‌شکلی قابل پیش‌بینی، کمتر جایی، نام و نشانی از رهبر جمهوری اسلامی وجود دارد. با وجود این در چند مورد نام شخص اول نظام از سانسور پرونده و فیلترهای امنیتی و قضایی عبور کرده است.

 

مقایسه عملکرد جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در دو پرونده قتل

 

سعودی‌ها خود را خادم‌ الحرمین الشریفین می‌دانند و معتقدند با پرداخت هر هزینه‌ای باید اعتبار این کشور را در سطح جهان و در منطقه حفظ کرد. ریاض خود را موظف می‌داند تا هر صدایی که حیثیت عربستان‌سعودی را تهدید می‌کند، سرکوب نماید، و بدین‌ترتیب، تمام موازنه‌های منطقه را به‌نفع دربار سعودی تنظیم کند.

از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران نیز خود را رهبر جهان اسلام و تشیع می‌داند، و بر این باور است که همه تحولات جهان باید بر‌مبنای منافع تهران، که پایتخت اسلام است، شکل بگیرد. جمهوری اسلامی ایران از روز نخست تشکیل نظام براساس یک نگاه ایدئولوژیک، سرکوب هر صدا و ادعایی که با حاکمیت اختلاف نظر داشته باشد را مشروع و واجب دانسته، و برای هر اقدام خود، توجیهی مذهبی اختراع کرده است....

سعودی‌ها برای سربه‌نیست‌ کردن مخالفان از خشن‌ترین شیوه ممکن و جمهوری اسلامی ایران از راهکارهای نرم‌تری استفاده می‌کند. البته تفاوت دیگر میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان این‌جاست که در ایران روزبه‌روز به شمار مخالفان سیاسی حکومت مذهبی افزوده می‌شود و اعتبار حاکمیت کاهش می‌یابد، اما در عربستان سعودی، نه افزایش شمار مخالفان را شاهدیم و نه اینکه مخالفان از بنیادهای اجتماعی روشنفکری ریشه‌داری بر‌خوردارند.

 

مستند «پاییز آن سال»

 

مستندی از کامیار بهرنگ درمورد فتل‌های زنجیره‌ای:

 

 

سرنوشت پرونده قتل‌های زنجیره‌ای

 

پس از گذشت بیست سال از قتل‌های زنجیره‌ای سال ۱۳۷۷، همچنان پرسش‌های بی‌پاسخ فراوانی در ذهن مردم باقی مانده است. یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها اینکه آیا در رسیدگی به پرونده قتل‌های زنجیره‌ای، عدالت رعایت شد؟ آیا تمام آمران و عاملان آن به مجازات منصفانه رسیده‌اند؟ و آیا تمام زوایای این جنایت کشف شده است؟

 

لشکر کاغذی و دشنه‌به‌دستان گمنام

 

در آن پاییز دلهره‌آور سال ۷۷، هر روز خبر و شایعه در هم می‌آمیخت. پس از مُثله شدن فروهرها و پیدا شدن جسد محمد مختاری و محمدجعفر پوینده در بیابان‌های اطراف تهران، حساب کار دست روزنامه‌نگارها آمده بود. به‌خوبی دریافته بودند که هر‌چند رییس‌جمهوری با بیست میلیون رای بر سر کار است، اما در آن سوی دولت و در جانِ جمهوری اسلامی ایران، هیولایی مخوف پنهان شده که حالا دست دراز کرده و آدم می‌دزدد و می‌کشد. مدتی می‌شد که به دفاتر روزنامه‌ها اعلامیه‌های رعب‌آوری می‌رسید، جمعی موسوم به فداییان اسلام، خبرنگارها را یک‌به‌یک نام می‌بردند و جملگی را تهدید به قتل می‌کردند، و البته وعده‌شان محقق شده بود و می‌دانستیم اهل عمل‌اند.

 

غروب پروانه فروهر، تکوین آفتابی دیگر

 

هنگامی که پروانه فروهر، دوازده روز پیش از قتل خود و همسرش در مراسم سالگرد اعدام دکتر فاطمی در ملاء عام سخنرانی می‌کرد و از «تکوین آفتاب دیگری می‌گفت که تباه‌کننده تاریکی خواهد شد» تاریک‌اندیشان درخفا، نقشه غروب خورشید زندگی‌اش را طراحی می‌کردند؛ چراکه یکی بود و دیگر نبود چون او که تن زنانه خویش را پلی کند تا برابری‌خواهی، آزادی، استقلال و ملی‌گرایی تا سال‌ها بر آن گذر کنند.

 

برگزاری مراسم گرامیداشت فرو‌هرها در تهران

 

مراسم یادبود بیستمین سالگرد قتل پروانه اسکندری و داریوش فروهر، اول آذرماه  در منزل و قتلگاه آن‌ها در تهران برگزار شد.

در این مراسم که با حضور جمعی از نزدیکان و علاقه‌مندان خانواده فروهر و فعالان سیاسی و مدنی برگزار شد، حاضران با دو ساعت سکوت، یاد فروهرها را گرامی داشتند.

مراسم با هم‌خوانی سرود «ای ایران» ازسوی پرستو فروهر، فرزند داریوش فروهر و پروانه اسکندری و دیگر حاضران، به‌پایان رسید.

پرستو فروهر که ساکن آلمان است، در دو دهه گذشته، همواره اول آذرماه برای برگزاری مراسم یادبود پدر و مادرش به ایران سفر کرده است، اما اغلب این سال‌ها، نیروهای امنیتی از برگزاری مراسم جلوگیری کرده‌اند.

 

نگاهی به قتل‌های زنجیره‌ای پس‌ از ۲۰ سال؛ گزارشی از کامیار بهرنگ

 

 

گزارشی از روند پیگیری حقوقی پرونده قتل‌های زنجیره‌ای

 

با وجودی‌که پرونده قتل‌های زنجیره‌ای پاییز ۷۷ با چهار اسم  -داریوش و پروانه فروهر، محمد مختاری و محمدجعفر پوینده -  گره خورده، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که این قتل‌ها، تنها محدود به این موارد نبوده است.

یکم آذرماه ۷۷، داریوش و پروانه فروهر، رهبران حزب ملت ایران در منزلشان با ضربات متعدد چاقو بهق‌تل رسیدند. دوازدهم و هجدهم آذرماه، جسد محمد مختاری، شاعر و عضو کانون نویسندگان، در پزشکی قانونی شناسایی و جسد محمدجعفر پوینده، مترجم و از اعضای کانون نویسندگان نیز در نزدیکی شهریار کشف شد. به‌غیر از این چهار دگراندیش، دست‌کم یک‌نفر دیگر نیز در همان روزها به‌قتل رسید: محمد شریف، نویسنده و مترجم که تنها  چند روز پس از قتل فروهرها، جسدش در پزشکی قانونی تهران شناسایی شد. چند ماه قبل از آن، یعنی در شهریور ماه همان سال نیز پیروز دوانی، نویسنده و فعال سیاسی ناپدید شده بود. برخی از گزارش‌ها اما حاکی از این است که قتل‌های مذکور، تنها بخشی از برنامه گسترده برای حذف فیزیکی دگراندیشان در داخل و خارج از کشور بود که از یک سال بعد از انقلاب آغاز شده بود. با این وجود، قوه قضائیه تنها چهار قتل را تحت پرونده قتل‌های زنجیره‌ای مورد رسیدگی قرار داد؛ موضوعی که مورد انتقاد خانواده قربانیان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.

 

پرستو فروهر: مأموران قتل خودسر نبودند، سازمانی عمل کردند

 

بیست سال پس از قتل داریوش فروهر و همسرش پروانه اسکندری، از رهبران حزب ملت ایران و وزیر کار دولت مهدی بازرگان که در اول آذر ۱۳۷۷ در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ترور شدند، محمود صادقی،‌ نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در توئيتی  قتل فروهرها را «جنایتی دانسته است که جای هیچ توجیهی ندارد».

پرستو فروهر ، دختر فروهرها نیز در واکنش به توئیت  نماینده تهران نوشته است که مأموران قتل پدر و مادرش «خودسر » نبودند و «بارها و بارها در اعترافاتشون نوشتند كه سازمانی عمل كردند».

 

کشف پرونده حکومتی قتل مخالفان

 

از تابستان سال ۱۳۷۷ تا پائیز همان سال، مجموعه‌ای از آدم‌ربایی‌ها‌ و قتل‌های سیاسی در ایران اتفاق افتاد که مخالفان و منتقدان حکومت را نشانه رفته بود. گرچه مشابه این جنایت‌ها  پیش از آن نیز بارها در داخل و خارج از ایران اتفاق افتاده بود، اما این‌بار ماجرا تفاوت داشت. این دور از جنایت‌ها، هرچند ابتدا بی‌سروصدا و پنهانی آغاز شد، اما در آذر ۱۳۷۷ با قتل فروهرها و مختاری و پوینده، از وضعیت پنهان‌کارانه امنیتی بیرون آمد. به‌نظر می‌رسید که قاتلان به‌دنبال ارسال پیامی روشن و بدون پرده‌پوشی برای مخالفان بوده‌اند.

 

«شریف»ی که قربانی شد

 

 ۲۸ آبان‌ماه سال ۱۳۷۷، دکتر مجید شریف همچون هر روز، برای ورزش صبحگاهی از خانه مادری خارج شد؛ اما دیگر بازنگشت.

شریف در فهرست ترورهای سیاسی قرار گرفت و به قتل رسید. هفته‌ها از مرگ شریف گذشت تا نام او نیز ابتدا در پستوهای سیاسی مرتبط با حکومت و بعد در محافل سیاسی و رسانه‌ای، به‌مثابه یکی از قربانیان مطرح شود. دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اما هیچ‌گاه در کنار دیگر قربانیان قتل‌های سیاسی پاییز ۱۳۷۷ از او یادی نکرد.

 

تازه چه خبر؟
۷ دقیقه پیش
از زمان آغاز ناآرامی‌ها و درگیری‌های نظامی در سوریه، حدود ۷۸۰ هزار پناه‌جوری سوری وارد آلمان شده‌اند که این تعداد تنها یک هزارم آن‌ها به طور...بیشتر بخوانید
۵ ساعت ۵۵ دقیقه پیش
چند نفر از ماموران دادسرای اوین در تهران، شنبه ۳۱ فروردین برای بازداشت ماشاالله شمس الواعظین، رییس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران به منزل او مراجعه...بیشتر بخوانید
۹ ساعت ۱۹ دقیقه پیش
اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه دوم اردیبهشت، از ارسال لایحه‌ای به مجلس شورای اسلامی برای اعطای تابعیت از مادر ایرانی...بیشتر بخوانید
۱۱ ساعت ۹ دقیقه پیش
چهارمین جلسه دادگاه حسین فریدون برادر رییس‌جمهور ایران صبح دوشنبه دوم اردیبهشت برگزار شد. دادگاه حسین فریدون از بهمن ماه سال ۱۳۹۷ به صورت غیرعلنی و...بیشتر بخوانید
۱۷ ساعت ۴۰ دقیقه پیش
برخی منابع و رسانه‌های کویتی، از تصمیم دولت این کشور برای محدودیت روادید ورود برای ایرانی‌ها خبر دادند. خبرگزاری دولتی فارس، روز یکشنبه اول اردی‌بهشت...بیشتر بخوانید