سرخط خبرها

  • شوراهای صنفی دانشجویان ایران ار بازداشت فروزان یزدانی‌پور، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مطالعات فرهنگی و رسانه دانشگاه تهران خبر داد
  • رئیس پلیس فتای ناجا از تشکیل کارگروه ویژه برای مقابله با آنچه «شایعه‌سازان فضای مجازی درباره کرونا» توصیف کرد، خبر داد
  • سازمان گزارشگران بدون مرز با متهم کردن حکومت ایران به جلوگیری از اطلاع‌رسانی مستقل درباره شیوع کرونا: ایران دنباله‌رو سیاست چین در پنهان‌کاری است
  • راهداری ایران: سیل راه ارتباطی ۲۴۳ روستای لرستان را قطع کرد؛ دست‌کم ۵۰۰ میلیارد تومان خسارت وارد شده است
  • رویترز: نخستین مورد ابتلا به ویروس کرونا در برزیل گزارش شد
  • رویترز: شیوع ویروس کرونا در شمال ایتالیا سرعت گرفت؛ ۳۰ مورد ابتلای جدید و چندین کودک مبتلا شناسایی شدند
  • علوم پزشکی لرستان: تست کرونای ۲ بیمار در این استان مثبت شد
  • علی‌اصغر جهانگیر، رییس سازمان زندان‌ها در پی شیوع ویروس کرونا: انتقال زندانیان به زندان‌های دیگر متوقف می‌شود؛ ملاقات خانواده زندانیان با آنها به ملاقات‌های کابینی محدود می‌شود
  • کیانوش جهانپور، رییس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت: ۴۴ نفر به شمار مبتلایان به کرونا در ایران اضافه شد؛ تاکنون ۱۹ نفر در این کشور در اثر ابتلا به کرونا جان باخته‌اند
  • ایران اینترنشنال به نقل از منابع بیمارستانی آگاه در قم: میانگین زمان اعلام نتیجه تست کرونا در این شهر تا ۷۲ ساعت افزایش پیدا کرد
  • شهرداری تهران: همایش‌ها و بخش‌های گردشگری برج میلاد در پی شیوع ویروس کرونا تعطیل شد
  • حسن نوروزی، سخنگوی کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس: منتشرکنندگان اخبار کذب درباره شیوع کرونا به یک تا سه سال زندان محکوم می‌شوند
  • سازمان بهداشت جهانی با ابراز نگرانی نسبت به شیوع کرونا در ایران، نسبت به آماده نبودن کشورها برای مقابله با این ویروس هشدار داد
  • سعید نمکی، وزیر بهداشت: تعداد قابل توجهی از مبتلایان به کرونا از بیمارستان‌ها مرخص می‌شوند؛ ۳۰ بیمار جدید بستری‌شده در قم به زودی مرخص می‌شوند
  • حسن روحانی: هیچ تصمیمی مبنی بر قرنطینه محل یا شهری نداریم
  • شرکت هواپیمایی قطر از کاهش دادن تعداد پروازهایش به ایران خبر داد
  • ایران اینترنشنال به نقل از منابع آگاه: شمار قربانیان ویروس کرونا در ایران به دست‌کم ۸۸ نفر رسید
  • در پی وقوع سیل در استان لرستان، حشمت بهمنی، فرماندار دلفان، وضعیت شهر نورآباد را بحرانی خواند
  • گودرز امیری، فرماندار شهرستان الیگودرز: راه‌های ارتباطی ۲۵۰ روستا در پی وقوع سیل، قطع شد
  • طلبه ایرانی مشکوک به ابتلا به کرونا در نجف عراق، برای مراقبت‌های ویژه به ایران منتقل شد
  • بیانیه مشترک ۶۷ شورای صنفی دانشجویی در پی شیوع ویروس کرونا: با تصمیمی «خودجوش» به دانشگاه نروید
  • قیمت دلار در بازار تهران با جهشی ۸۰۰ تومانی نسبت به روز گذشته، به ۱۵ هزار و ۶۰۰ تومان رسید
  • علیرغم شیوع ویروس کرونا، خبرگزاری ایسنا از لغو نشدن نماز جمعه‌ این هفته تهران خبر داد
  • در پی شیوع ویروس کرونا در ایران، قزاقستان از تعلیق پرواز‌های رفت و برگشت به این کشور از یازدهم اسفندماه خبر داد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

مغروق در ارقام؛ تراژدی بی‌آبی و سازندگی مخرب در ایران

 

یکی از رایج‌ترین شگردهای مسؤولان برای فرار از دست خبرنگاران پی‌گیر، به رگبار بستن آنان است با اعداد و ارقام و مقایسه داده‌های امروز با سال گذشته در همین موقع، یا با چند سال پیش‌تر. مسؤولِ مُتشَبث به چنین ترفندی، شاید بتواند دامن خود را از شر خبرنگار پی‌جو برهاند؛ اما ابهام به‌جا می‌گذارد. خبرنگار می‌ماند و مخاطبش: هر دو مغروق در انبوهی از ارقامِ گاه متشابه و گاه متغایر. گرفتاری نه در فقدان هوش ریاضی که در نحوه ارائه اعداد است. داده‌نگاری یا همان به‌تصویر کشیدن ارقام، کمک می‌کند تا فهم دقیق‌تری از واقعیت به‌دست آید و در خاطره ثبت شود و درنهایت، ابزاری به‌دست می‌دهد تا بتوان مُچ مسؤول مربوط را سر بزنگاه گرفت. رسانه‌ها گه‌گاه در این زمینه تلاش‌هایی می‌کنند، اما وقتی ارقام درهم و متفاوت و گیج‌کننده است، نمی‌توان امید داشت، ابهام‌زدایی تام و تمامی انجام شود.

 

کاهش بارندگی، افزایش سازندگی

نمونه بارز اعداد و ارقام گیج‌کننده را می‌توان در گفته‌ها و نوشته‌های مسؤولانی مشاهده کرد که با محیط‌زیست، آب و منابع طبیعی سر و کار دارند. به‌عنوان مثال، آمار بارندگی چهار ماه اخیر اعلام می‌شود و برای این‌که مخاطب درک کند وضع چقدر خراب است، این ارقام با مدت مشابه پارسال و همچنین آمار درازمدت دیگری (مثلاً ۳۰ سال گذشته) مقایسه می‌شود. در بهترین حالت، جدولی هم ضمیمه می‌کنند که لاجرم انگشت اتهام همه گرفتاری‌های امروز، به‌سمت آسمان نشانه رود. درحالی‌که اگر نگاه مدبرانه‌ای وجود داشت، هم خشکسالی پیش‌بینی‌ و مدیریت می‌شد و هم ساکنان بسیاری از نقاط ایران، نظیر سیستان‌وبلوچستان یا خوزستان می‌توانستند با شرایط جدید انطباق پیدا کنند.

میانگین بارندگی ایران در یک بازه زمانی ۴۹ ساله (از ۱۳۴۷ تا ۱۳۹۶) نشان می‌دهد که درمجموع، میزان ریزش‌های جوی رو به کاهش بوده است. در این دوره، سال‌ ۱۳۸۶ با ۱۴۳ میلی‌متر و سال ۱۳۷۵با ۳۵۸ میلی‌متر، به‌ترتیب کم‌بارش‌ترین و پربارش‌ترین سال‌ها بوده‌اند. ایران حتی در پربارش‌ترین سال خود، حدود یک‌سوم متوسط جهانی، نزولات جوی دریافت کرده است.

 

 

در چنین شرایطی، مسؤولان به‌جای هم‌سو کردن برنامه‌های توسعه کشور با قابلیت‌های طبیعت، چشم بر واقعیت‌های موجود بستند و به طبل توخالی سازندگی و خودکفایی کوبیدند. طرح‌ها و پروژه‌هایی به‌اجرا درآمد که فواید آن برای مردم، نه قاتق نان، که قاتل جان شد: بی‌آبی و بی‌برقی، نارضایتی، مهاجرت، فقر، اعتراض و درنهایت سرکوب و کشتار، دستاوردهای آن طبالی‌ها بوده‌اند.

 

توسعه ناپایدار، ویرانی پایدار

آمار دقیق سدهای ایران در دسترس نیست. در صفحه مربوط به سدها در تارنمای شرکت منابع آب ایران، تعداد کل سدهای غیرمرزی کشور، ۱۰۴۱ مورد ذکر شده است. صفحه دیگری از همین تارنما، تعداد سدهای کشور را در جدولی به تفکیک حوضه اصلی، ۱۳۳۰ مورد اعلام کرده است. با یک جمع و تفریق ساده، مشخص می‌شود این جدول در دو مورد (ذیل مجموع سدهای در حال مطالعه و بهره‌برداری) ارقام غیردقیقی را به‌نمایش گذاشته و تعداد این سدها، نه ۱۳۳۰ که ۱۲۷۷ است. وقتی در تارنمای مهم‌ترین مرجع مدیریت منابع آب کشور، این میزان بی‌دقتی وجود دارد، آیا می‌توان انتظار داشت وضعیت در روی زمین و در عمل، ایدئال باشد؟ یا تصمیم‌های خردمندانه‌ای برای مدیریت آب کشور گرفته شده باشد؟

 

تعداد سدهای ایران

 

اگرچه کلنگ سدهای کرخه، کارون۳ و ماملو به‌ترتیب در سال‌های ۱۳۷۰، ۱۳۷۳ و ۱۳۷۶، زمانی‌که بارندگی کشور از حد نرمال فراتر بود به زمین خورد، مطالعاتشان در دوران خشکسالی انجام شد. در عین‌حال، آمارها نشان می‌دهد آغاز به کار ساخت بسیاری از سدها در دوره خشک‌سالی بوده است، از آن جمله‌اند: سیوند (۱۳۶۷)، اینچه‌برون (۱۳۷۹)، سد ملاصدرا (۱۳۸۰)، داریان (۱۳۸۸)، سرنی (۱۳۹۴) و خرم‌دره تویسرکان (۱۳۹۶). دلیل  مسؤولان مختلف در اجرای همه این پروژه‌ها، ذخیره آب برای شرب، توسعه صنعت و کشاورزی و نیز مهار سیلاب بوده است.

درحالی‌که کشور روزهای خشک را از سر می‌گذراند، از یک‌سو عملیات احداث تونل کوهرنگ۳ (۱۳۶۷) و بهشت‌آباد (۱۳۹۰) آغاز شد تا آب از سرشاخه‌های کارون به فلات مرکزی انتقال یابد و از سوی دیگر، سدسازی در خوزستان به‌سرعت دنبال می‌شد؛ با این توجیه که برداشت اندک از سرشاخه‌های کارون، حیات آن را در پایین‌دست مختل نخواهد کرد. اما پس از کاهش بارندگی برای ۱۰ سال متوالی، سناریوی دیگری رقم خورد. افزایش دما، انباشت آب در معرض آفتاب، کاهش رطوبت خاک در دشت‌های سیلابی (مثل هندیجان) و نیز خطاهای فاحش مهندسی در احداث پروژه‌هایی چون سد سازبُن (در استان ایلام) و گتوند، این سناریو را به یک تراژدی تمام‌عیار بدل کرده است.

 

نمودار میزان بارندگی در سال‌های مختلف

آمار متوسط بارندگی ایران از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۹۶
 

ساخت سد و کانال‌های انتقال آب، تنها بازیگران این تراژدی نبودند. توسعه کشاورزی ناپایدار نیز در این ارتباط، نقشی تلخ و به‌یادماندنی ایفا کرد. به‌عنوان مثال، در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه، ظرف ۴۰ سال، نه‌تنها تعداد سدها به ۵۵ رسید که سطح زیرکشت آن بیش از ۲۰۰هزار هکتار افزایش پیدا کرد. در همین حوزه، در روزهایی که خشکسالی، آتش به خرمن کشاورزان می‌انداخت، کشت چغندر قند (که محصولی آب‌بر است) روند صعودی پیش گرفت و آبی که می‌توانست به دریاچه ارومیه برسد را به یغما برد.

 

به اشاره رهبر، به کام نصر

طرح ۵۵۰ هزار هکتاری توسعه کشاورزی در خوزستان و ایلام که ازسوی رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۷۵ و در اوج ترسالی اعلام شد، درست در اوج خشکسالی و در سال ۱۳۹۲ در دولت تدبیر و امید، با صرف یک‌ونیم میلیارد دلار به‌اجرا درآمد. قرار بود مؤسسه جهاد نصر، پیمانکار این طرح، تیرماه امسال (۱۳۹۷) فاز نخست آن را افتتاح کند. مدیرعامل مؤسسه و معاون او در گفت‌وگوهایی جداگانه از آبرسانی به ۳۲۰ هزار هکتار اراضی در فاز نخست این طرح خبر داده‌اند، درست در اوج بحران آب در کشور.

این تراژدی همچنان با قدرت ادامه دارد و حاکمیت بی‌توجه به شرایط موجود، به روال گذشته خود ادامه می‌دهد. نگاهی به فهرست سدهای در حال ساخت (۱۴۶ واحد) و در دست مطالعه (۵۳۷ واحد) بر اساس همان آمار نه‌چندان دقیق شرکت مدیریت منابع آب، مرور رسانه‌ها و خبرهای مربوط به افزایش تولیدات کشاورزی و رسیدن به خودکفایی، پروژه‌های انتقال آب به فلات مرکزی و بارگذاری صنایع آب‌بَر در خشک‌ترین نقاط ایران، نشان می‌دهد که نمی‌توان پایان خوشی برای این سناریوی تلخ متصور بود: کسانی زیر ارقام غرق می‌شوند، شمار بیشتری زیر ریزگرد، با بی‌آبی و فقر پنجه در پنجه می‌افکنند و تراژدی ادامه می‌یابد.

 

 

کارشناس محیط زیست
تازه چه خبر؟
دادگاه انقلاب تهران مریم علی‌شاهی و مهیار منصوری،‌ مادر و فرزند بازداشت‌شده در اعتراض‌های آبان‌ماه،‌ را به تحمل مجموعا ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم کرد...بیشتر بخوانید
محمد سعیدی،‌ تولیت «حرم حضرت معصومه» در قم،‌ در واکنش به نگرانی‌ها و انتقادها درباره ادامه فعالیت این مرکز مذهبی با وجود شیوع بیماری کرونا گفت ما حرم...بیشتر بخوانید
حسن روحانی،‌ رییس‌جمهوری ایران، ضمن تاکید بر ادامه فعالیت مراکز اداری و تولیدی با وجود شیوع بیماری کرونا گفت مردم نباید فکر کنند فروشگاهی یا شهری...بیشتر بخوانید
بر اثر وقوع دو زلزله نسبتا شدید در شمال استان آذربایجان غربی، تعدادی از روستاییان بخش قطور شهرستان خوی در حال مهاجرت به روستاها و شهرهای اطراف هستند...بیشتر بخوانید
در پی افزایش نگرانی‌ها مبنی بر امکان شیوع کرونا در زندان‌های ایران؛ علی‌اصغر جهانگیر،‌ رییس سازمان زندان‌ها،‌ از اعمال محدودیت‌هایی از جمله توقف...بیشتر بخوانید