سرخط خبرها

  • هیات ایمنی حمل و نقل کانادا: محققان کانادایی ایران را ترک کردند و زمان بازخوانی اطلاعات جعبه سیاه هنوز مشخص نیست
  • محمدتقی کروبی: برادرم (حسین کروبی)به‌خاطر نامه اخیر پدر به رهبرى بازداشت شده است
  • ۶۰۰ میلیون تومان وثیقه برای آزادی زینب همرنگ معلم منطقه۱۸ تهران که روز ۲۲ دیماه بازداشت شد، تعیین شده است
  • بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه بر تعهداتشان در توافق هسته‌ای با ایران تاکید کردند
  • سپاه پاسداران سه قایق صیادی کویتی در بندر ماهشهر را توقیف و ۹ سرنشین آن را بازداشت کرد
  • مدیر کل دفتر بررسی سوانح هواپیمایی ایران: تصمیمی برای ارسال جعبه سیاه هواپیمای مسافربری منهدم شده به کشور دوم نداریم
  • قرار بازداشت جعفر ابراهیمی،‌ عضو زندانی کانون صنفی معلمان ایران، با وجود بیماری تمدید شد
  • هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان نسبت به سرکوب معترضان به انهدام هواپیمای مسافربری اوکراین از سوی حکومت ایران، انتقاد کرد
  • معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور: ما هنوز زنان کارتن‌خواب داریم، اما این مساله‌ای حاد یا بحرانی نیست
  • معاون فرهنگی دانشگاه تهران: اطلاعی از وضعیت دانشجویان بازداشتی در جریان اعتراض به انهدام هواپیمای اوکراینی نداریم
  • رییس جامعه هتلداران ایران: بیش از ۸۰ درصد رزرو گردشگران اروپایی و آمریکایی لغو شده است
  • گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال حاکی است سیروس عباسی، از فعالان مدنی کردستان بازداشت شده است
  • مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران: ۲۰ درصد از قسمت غربی تالاب میانکاله خشک شده است
  • سایت خبری امتداد از بازداشت مسعود حکم آبادی،‌ تهیه کننده تئاتر در مشهد خبر داد
  • رانندگان سرویس‌های پتروشیمی ماهشهر در اعتراض به حقوق کم و مشکلات قراردادهایشان اعتصاب کردند
  • مدیر کمیته ناشران داخلی سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران: هیچ ناشر محروم شده‌ای بخشیده نخواهد شد
  • دو کارگردان سرشناس تئاتر ایتالیا از حضور در جشنواره تئاتر فجر انصراف دادند
  • رییس کل دادگستری استان هرمزگان:مدیرعامل پیشین پست بانک استان به اتهام دریافت رشوه بازداشت شد
  • سازمان حقوق بشری هه‌نگاو: حکم اعدام محی‌الدین ابراهیمی، کولبر ۴۱ ساله تایید شد
  • پخش رادیویی ایران اینترنشنال در ایران روی موج متوسط ۱۳۹۵ کیلو هرتز
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : [email protected] * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: [email protected]

خطرهای ناشی از بی‌توجهی به محیط‌زیست در مدیریت آب‌های سطحی ایران

 

مدیریت آب‌های سطحی ایران طی چند دهه اخیر، بدون توجه به واقعیت‌ها و شرایط  زیست‌محیطی و اجتماعی، خود باعث بروز آسیب‌های جدیدی شده است.

 

با آنکه در طول سالیان اخیر، نظم بارش در مناطق مختلف کشور به‌هم خورده و توزیع برف و باران متناسب با آمارهای گذشته نیست، اما برخی مدیران هنوز به ارقام سازمان مدیریت منابع آب اقتدا می‌کنند. برپایه این داده‌های نسبتاً قدیمی‌شده، ۱۳۰ میلیارد مترمکعب منابع آب تجدیدپذیر در دسترس کشور است که ۸۵ میلیارد مترمکعب آن را آب‌های سطحی تشکیل می‌دهد؛ اما در سالیان اخیر و بنابه اعتراف‌های جسته و گریخته مسؤولان، میزان آب‌های تجدیدپذیر کشور کاهش یافته و به خاطر افزایش جمعیت و عدم تغییر سیاست‌های تولید محصولات کشاورزی، مصرف کلی کشور، کاهش چندانی نیافته است.

اگر در گذشته، از ۴۱۳ میلیارد مترمکعب نزولات جوی، ۲۸۶ میلیارد مترمکعب، یعنی ۷۱٪ آن از طریق تبخیر و تعرق از دست می‌رفت، اینک به‌واسطه تغییراتی چون  افزایش نسبی دما، افزایش تبخیر و تعرق، تغییر توزیع بارش و کاهش انباشته برفی مناطق کوهستانی، میزان آب‌های سطحی نیز کاهش قابل توجهی خواهد یافت.

با توجه به برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت وزارت نیرو و مشاوران و پیمان‌کاران، چه باید کرد؟ سؤال بعدی این است که با توجه به مهار آب‌های سطحی به‌وسیله سدهای ساخته‌شده در این ۳۰ سال و از میان رفتن حق‌آبه رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و تالاب‌ها، چه می‌توان کرد؟

امروزه مردمان خوزستان به‌خوبی می‌دانند که مسدود شدن راه رودخانه‌های منتهی به تالاب‌های هورالهویزه و شادگان و بامدژ چه اثرات خطرناکی بر سلامتی‌شان گذاشته است.مدیریت آب‌های سطحی بدون توجه به وضعیت تالاب‌ها و دریاچه‌ها، خوزستان را به وضعیتی خطرناک رسانده است.

اگر روزگاری، هندیجان، «سرزمین آب» معنی می‌شد، ساخت سدهای متعدد بر روی رودخانه زهره، تالاب هندیجان را خشک کرده که ازجمله عوامل وجود ریزگرد در اهواز به‌حساب می‌آید.

مدیریت آب‌های سطحی برای تأمین آب مصرفی کشاورزی در شمال غرب کشور نیز فاجعه‌آفرین بوده است. مقایسه وضعیت دریاچه ارومیه در طول ۲۰ سال گذشته نشان می‌دهد که مدیران وزارت نیرو و مشاوران و پیمان‌کاران، کمترین اهمیتی به دریاچه نداده‌اند و همچنین، وزارت‌ جهاد کشاورزی نیز با بستن چشم بر روی حفر چاه‌های غیر قانونی و استخراج بی‌رویه آب‌های زیرزمینی اطراف دریاچه، در به‌هم‌خوردن تعادل آب‌های زیرزمینی نقش داشته است.

خشک شدن تالاب طشک و دریاچه بختگان از بی‌تدبیری‌ مدیران آب کشور است. ساخت سد تنگ‌سرخ بر روی رودخانه خشک، دریاچه مهارلو را از این هم خشک‌تر خواهد کرد و رسوبات ریزدانه نمک آلوده به مواد سمی شیمیایی، ماهور شیرازیان را شور خواهد کرد.

مدیریت آب‌های سطحی در دهه‌های اخیر، در بی‌جان‌کردن تالاب‌های کم‌جان کشور نقش داشته است. سیاست‌های دولت برای رسیدن به خودکفایی، ساخت سدهای متعدد را توجیه‌پذیر کرده است و اگر برنامه‌های وزارت نیرو و مشاوران و پیمان‌کاران به همین شکل ادامه یابد، باید منتظر ساخت چند صد سد دیگر تا رسیدن به رقم هزار بمانیم. قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا اینک مدعی ساخت نیمی از مخازن آبی کشور است و احتمالاً بدش نمی‌آید این رکورد را افزایش دهد.

مهاب قدس، یکی از ثروتمندترین شرکت‌های کشور، از آب کره می‌گیرد و با هر پروژه جدید، ثروت بیشتری می‌اندوزد. با توجه به نقش مهاب قدس در ساخت سدهایی نظیر کارون ۳، کارون ۴،  گتوند، کرخه و مارون، مردم خوزستان هزینه این سودآوری را هم‌اکنون می‌پردازند.

پرسش بزرگ و اساسی این است که با توجه به نقش دولت و شرکت‌های بزرگ در نابودی بخش قابل‌توجهی از محیط‌زیست و آثار اجتماعی منفی سیاست‌ها و برنامه‌های اجرایی ۳۰ سال اخیر، الان چه باید کرد؟

اگر لقمان حکیم زنده بود، به حتم می‌گفت که «از هرآنچه سدسازان و سدبازان گفتند، پرهیز کردم و طریقتی معکوس پیش گرفتم»؛ اما الان نه لقمانی در کار است و نه سعدی که به اسم لقمان پند و اندرز دهد. امروز نمی‌توان بدون نگاهی دقیق و انتقادی نسبت‌به برنامه‌های اجراشده در دهه‌های اخیر، دنبال راه حل گشت. از سوی دیگر، با عنایت به ساختار اصلاح‌ناشدنی مدیریتی آب کشور، نباید به بهبود وضعیت امیدوار بود. ابر و باد و مه و خورشید و فلک هم با توجه به گرم‌شدن زمین و کاهش بارندگی و افزایش تبخیر و غیره، به درستی زمان شیخ اجل عمل نمی‌کنند و مردم هم نان درست و حسابی به کف نمی‌آورند.

بدون تردید، توقف سیاست‌های مخرب مدیریت آب‌های سطحی و توجه فوری به محیط‌زیست و تأمین حق‌آبه تالاب‌ها و دریاچه‌ها باید در اولویت قرار گیرد که این مهم از عهده مدیران فعلی برنخواهد آمد.

از سوی دیگر، روند مصرف آب در بخش‌های کشاورزی و شهری و صنعتی حتماً باید تغییر کند. کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی بدون تغییر سیاست‌های کلی دولت غیرممکن است و تغییر سیاست‌های کلی دولت هم بدون یک تکان کامل به ساختار حکومتی، ممکن نخواهد بود.

 

 

نیک‌آهنگ کوثر
روزنامه‌نگار حوزه آب
تازه چه خبر؟
دفتر ایمنی حمل و نقل کانادا اعلام کرد هیچ برنامه مشخصی برای بازخوانی اطلاعات ذخیره شده در جعبه‌های سیاه هواپیمای منهدم شده اوکراینی در ایران وجود...بیشتر بخوانید
آرش گنجی،‌ منشی هیات دبیران کانون نویسندگان ایران،‌ با ارائه «۴۵۰ میلیون تومان وثیقه» به صورت موقت از زندان اوین آزاد شد. گنجی روز یکشنبه ۲۹ دی‌ماه...بیشتر بخوانید
بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا، و امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه بر تعهداتشان در توافق هسته‌ای ایران تاکید کردند. دفتر نخست وزیری بریتانیا، روز...بیشتر بخوانید
روزنامه «اعتماد» گزارش کرد مسئولان حراست دانشگاه تهران دانشجویان بازداشتی را «مجرم» می‌دانند و برای آزادی آنها وثیقه ۴۰۰ میلیون تومانی درخواست شده...بیشتر بخوانید
قرار بازداشت جعفر ابراهیمی،‌ عضو زندانی کانون صنفی معلمان ایران، با وجود بیماری جسمی او تمدید شد. حسین تاج،‌ وکیل این معلم زندانی، روز یکشنبه ۲۹ دی‌...بیشتر بخوانید