چرایی ورود نظامیان به بانکداری | ایران اینترنشنال

چرایی ورود نظامیان به بانکداری

نگاهی خبری-تحلیلی به تحولات امروز ایران در حوزه اقتصاد:

  • ادغام بانک‌های نظامی: چرایی ورود به بانکداری و بررسی سهام‌داران
  • فرمانده جنگ اقتصادی بدون لشکر؟
  • جزئیات تجارت خارجی محرمانه شد؟
ادغام بانک‌های نظامی؛ چرایی ورود به بانکداری و بررسی سهام‌داران

بحث ادغام بانک‌ها و موسسات مالی‌ نظامی در بانک سپه، این روزها از داغ‌ترین مباحث در محافل مختلف است. یکی از سوالات مطرح‌شده این است که چرا نهادهای نظامی وارد حوزه بانکداری شدند که حال تصمیم به ادغام آن‌ها گرفته شود؟

از اوایل دهه ۸۰ شمسی و با اعطای مجوز به بخش غیردولتی برای ورود به بانکداری، نهادهای مختلف حاکمیتی به این حوزه متمایل شدند. قدرت خلق پول در اقتصاد، در انحصار نظام بانکی است و چنین قدرتی می‌تواند در کنار قدرت سیاسی و نظامی، هر نهادی را فراتر از نهادهای قانونی مانند دولت و بانک مرکزی قرار دهد. علاوه‌بر این، بانکداری می‌تواند در نبود یک بانک مرکزی قدرتمند، منافع دیگری مانند جذب سپرده‌های مردم و اعطای تسهیلات به سهام‌داران یا شرکت‌ها و افراد وابسته به آن‌ها و پولشویی فعالیت‌های قاچاق و غیررسمی را نیز به‌همراه داشته باشد.

از همین رو، صندوق قرض‌الحسنه ناجا که در اوایل دهه ۷۰ تاسیس شده بود، در سال ۷۹ به موسسه پس‌انداز و قرض‌الحسنه قوامین و در سال ۸۳ به موسسه مالی و اعتباری تبدیل شد و پس از آن در سال ۹۱ با مجوز بانک مرکزی به بانک قوامین تغییر نام داد. با وجود پذیرش سهام این بانک در بورس اوراق بهادار و تبدیل آن به یک شرکت سهامی عام، نگاهی به سهام‌داران اصلی این بانک مانند بنیاد تعاون ناجا، ناجی پاس و… ،  علت انتساب آن به نیروی انتظامی در افکار عمومی را مشخص می‌‌کند.

فعالیت بانک انصار منتسب به سپاه نیز از صندوق قرض‌الحسنه  انصار‌المجاهدین در اواخر دهه ۷۰ آغاز و تبدیل آن به بانک، در سال ۱۳۸۹ محقق می‌شود. سهام این بانک نیز در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده و سهام‌داران اصلی آن شرکت‌های سهامی خاص زیرمجموعه بنیاد تعاون سپاه و شرکت ارتباطات سیار ایران‌اند که دومی نیز خود در اختیار سپاه است.

بسیج نیز برای عقب نماندن از قافله، در دهه ۷۰، موسسه قرض‌الحسنه بسیجیان را تاسیس می‌کند که بعدا به موسسه مالی و اعتباری مهر تغییر نام می‌‌دهد و نهایتا بانک مهر‌اقتصاد نام می‌گیرد. سهام اصلی این بانک نیز در اختیار موسسه بنیاد تعاون بسیج، موسسه خدمات علمی آموزشی رزمندگان اسلام و شرکت‌های مختلف دیگر زیرمجموعه سازمان بسیج است.

بانک حکمت ایرانیان نیز که منتسب به ارتش است، از یک موسسه مالی داخلی ارتش در دهه ۷۰ آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۸۹ مجوز بانکداری گرفت. سهام‌داران اصلی این بانک نیز فرماندهی کل نیروهای مسلح و بنیاد تعاون ارتش‌اند.

وزارت دفاع که زیرمجموعه دولت محسوب می‌شود نیز در سال ۱۳۸۷ دست به تاسیس یک صندوق قرض‌‌الحسنه زد که در سال ۸۹، با تغییر نوع فعالیت به موسسه مالی و اعتباری، رسما وارد حوزه بانکداری شد. سهام‌داران اصلی این موسسه که موسسه اعتباری کوثر نام دارد نیز صندوق‌های بیمه نیروهای نظامی و بنیاد تعاون سازمان دفاع‌اند.

به اعتقاد بسیاری از کارشناس‌ها، با توجه به ساختار سهام‌داری این بانک‌ها، فارغ از کارایی یا ناکارایی ادغام، مراحل اجرایی چنین اقدامی خود فرایندی پیچیده و زمان‌بر خواهد بود.

فرمانده جنگ اقتصادی بدون لشکر؟

حسن روحانی، رییس‌ جمهوری ایران، امروز اعلام کرد با توجه به شرایط خاص کشور که به گفته او جنگ اقتصادی و روانی دشمن علیه ایران است، به رهبر پیشنهاد داده او فرماندهی این جنگ را عهده‌دار شود و سران قوا نیز با هماهنگی در این راستا عمل کنند. پیشنهادی که ظاهرا رد شده و رهبر با قبول شرایط ویژه کشور، خواستار فرماندهی خود رییس‌ جمهوری و هماهنگی کامل دو قوه دیگر با قوه مجریه در این زمینه شده است. فرماندهی دولت در حوزه اقتصاد را می‌توان از جنبه‌های مختلف بررسی کرد.

در درون قوه مجریه، نهادهای موازی و کانون‌های مختلف تصمیم‌گیری، به‌ویژه در یک سال اخیر، سیاست‌گذاری‌هایی نادرست، ناکارا و در مواردی متناقض داشته‌اند. بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، معاونت اقتصادی رییس‌ جمهوری، سازمان برنامه و بودجه، وزارت صنعت، معدن و تجارت و در برخی موارد، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت بهداشت و وزارت مسکن، تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران حوزه‌های مختلف اقتصادی بوده‌اند که به‌دلیل اختلاف دیدگاه و سلیقه نتوانسته‌اند سیاست‌گذاری یک‌پارچه و بهینه در شرایط ویژه اقتصادی ایران داشته باشند.

تغییرات پیاپی وزیران و مسئولان حوزه اقتصاد، خود موید این مطلب است. در خارج از دولت نیز با وجود تاکید رهبر بر فرماندهی دولت، در اقدامی بی‌سابقه، رهبر در فرایند تهیه بودجه ۹۸ مداخله کرد و خواستار انجام تغییراتی در آن شد.

مداخله نهادها و بنیادهای انقلابی و نظامی در حوزه اقتصاد نیز موضوعی بحث‌برانگیز در سال‌های اخیر بوده و بارها به موضوع منازعه دولت و نهادهای مختلف حاکمیتی تبدیل شده است. مباحثی مانند خروج نهادهای نظامی و بنیادها از بنگاه‌داری و مداخله گسترده نهادهای حاکمیتی در نابسامانی‌های بازار ارز و طلا و حتی بازارهای کالایی، بارها ازسوی مقامات مختلف دولتی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم مطرح شده و هزینه سنگین مالی و سیاسی موضوعاتی مانند موسسات مالی غیرمجاز که سهام‌داران آن‌ها اکثرا ریشه در ساختار حاکمیتی داشتند، بارها به‌وسیله مقامات دولت گوشزد شده است.

به نظر می‌رسد دولت در شرایط سخت اقتصادی فعلی ایران، بیشتر به  فرماندهی بدون لشکر شبیه است که هم از درون و هم از بیرون با مشکلات مختلف دست‌به گریبان است.

جزئیات تجارت خارجی محرمانه شد؟

پانزده روز از پایان بهمن‌ماه گذشته، ولی هنوز کارنامه تجارت خارجی ایران منتشر نشده است. امروز رییس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه‌ای مجموع تجارت خارجی ایران در یازده ماه سپری‌شده از سال ۹۷ را ۷۸/۵ میلیارد دلار اعلام کرده و گفته که در این مدت، صادرات غیرنفتی ایران به ۴۰میلیارد دلار و واردات به ۳۸/۵ میلیارد دلار رسیده است.

طبق رویه‌ گذشته، حداکثر تا سه روز پس از پایان ماه، عملکرد تجارت خارجی ازسوی مقامات یا سایت گمرک اطلاع‌رسانی و پس از چند روز، جزئیات آن به تفکیک صادرات و واردات با طبقه‌بندی شرح کالا، کشور و گمرکات منتشر می‌شد. با توجه به سابقه توقف انتشار گزارش‌های مختلف اقتصادی در ماه‌های اخیر، برخی صاحب‌نظران این توقف انتشار را نیز در ادامه سیاست‌های پنهان‌کاری اطلاعاتی دولت ارزیابی می‌کنند. براساس گزارش برخی خبرگزاری‌های ایران و به‌نقل از مقامات آگاه، ظاهرا در کمیته ضدتحریم، تصمیم بر این شده که آمار تجارت خارجی در همین حد منتشر شود و جزئیات اقلام وارداتی و صادراتی به همراه کشورهای مبدا و مقصد علنی نشود.

تازه چه خبر؟
وکیل روح‌الله زم در فرانسه‌ می‌گوید قرائنی مبنی بر احتمال نفوذ سپاه پاسداران در دفتر علی سیستانی، مرجع پرنفوذ شیعه، در ارتباط با کشاندن زم به عراق...More
امانوئل مکرون، رییس‌ جمهور فرانسه،‌ از الکساندر لوکاشنکو که بار دیگر در انتخابات ریاست جمهوری بلاروس اعلام پیروزی کرده، خواست عدم به رسمیت شناختن...More
سعید نمکی، وزیر بهداشت ایران که چند روز پیش انتقاد کرده بود از مبلغ یک میلیارد دلار اختصاص‌یافته به مقابله با کرونا جز سهم کوچکی پرداخت نشده، روز...More
محمد باقری،‌ رییس ستاد کل نیروهای مسلح ایران،‌ تهدید کرد در صورت خدشه وارد شدن به امنیت ملی، جمهوری اسلامی با امارات متحده عربی،‌ بحرین و کشورهایی که...More
محمود صادقی،‌ نماینده پیشین مجلس،‌ می‌گوید ۲۰ هزار قرص آنفلوانزا موسوم به «فاویپیراویر»که پیشتر به صورت محرمانه از چین وارد ایران شده بود، برای درمان...More