مابه‌التفاوت ارز دولتی در جیب کیست؟ | ایران اینترنشنال

مابه‌التفاوت ارز دولتی در جیب کیست؟

در هفته گذشته، به‌روزرسانی فهرست دریافت‌کنندگان ارز دولتی (دلار ۴۲۰۰ تومانی) و نیمایی ازسوی بانک مرکزی ایران در محافل مختلف خبرساز شد. علاوه بر اشخاص حقوقی، اشخاص حقیقی نیز موفق به دریافت ارز دولتی و نیمایی شده‌اند، اما مشخص نیست كه این ارقام بابت واردات چه محصولاتی بوده است. در این گزارش، این ارقام كه مربوط به فروردین سال گذشته تا ۱۱ اردیبهشت ماه سال جاری است، به‌تفصیل بررسی می‌شود.

 

شواهد آماری

فایلی که بانك مركزی منتشر کرده بالغ بر ۳۵۰۰ صفحه و بدون طبقه‌بندی شفاف است و برای تحلیل آن باید مدت زمان زیادی را صرف كرد. هرچند طی چند روز گذشته گزارش‌های مختلفی در خصوص این فهرست منتشر شده است، در این گزارش‌ها اشاره نشده است كه برخی نهادهای دولتی یا شبه‌دولتی نیز اقدام به دریافت ارز با نرخ رسمی كرده‌اند (جدول شماره ۱).

به گزارش روزنامه شرق، مورخ ۱۷ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، طی ۱۳ ماه گذشته، ده هزار شخصیت حقیقی و حقوقی حدود ۲۵ میلیارد یورو ارز دولتی (با نرخ دلار ۴۲۰۰ تومانی) دریافت كرده‌اند و ۸۰۰ نفر نیز از ارز نیمایی برخوردار شده‌اند.

 

سهم عمده صنایع خودروسازی

بررسی فایل منتشر‌شده بانك مركزی نشان می‌دهد شرکت‌های خودرو‌سازی ایران‌خودرو و سایپا در صدر فهرست دریافت‌کنندگان ارز دولتی قرار دارند. بر این اساس، این شرکت‌ها فقط ۹۷ میلیارد وون کره‌جنوبی برای واردات دریافت کرده‌اند.

همچنین «شرکت صنایع تولیدی کروز» ــ فعال در صنعت قطعه‌سازی ــ در ۸۸۶ ردیف، بالغ بر ۵۴ میلیارد انواع ارز دولتی دریافت کرده است؛ در حالی که خودروسازها طی یک سال گذشته، با استدلال افزایش قیمت ارز، قیمت خودروها را تا بیش از ۱۰۰ درصد افزایش داده‌اند. اگر ارز دولتی در صنعت به کار گرفته نشده است، باید پرسید مابه‌التفاوت نرخ ارز دولتی و آزاد کجا مصرف شده است؟

 

سایر صنایع گیرنده ارز دولتی

بر اساس گزارش مذکور، «شركت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران» برای واردات كالا‌های ضروری، طی این مدت معادل بیش از ۶۰۵ میلیون یورو ارزهای دولتی گوناگون بر پایه دلار ۴۲۰۰ تومانی دریافت كرده است. همچنین، بخش زیادی از ارز دولتی به صنایع داروسازی، تامین کالاهای پزشکی، مواد غذایی (به‌خصوص چای، برنج، شکر و دانه‌های روغنی)، كاغذ، خوراک دام و طیور، لاستیک‌سازی و قطعه‌سازی خودرو اختصاص داده‌ شده است.

 

سهم بالای صنایع لبنی

دو شرکت تولیدکننده محصولات لبنی نیز از بزرگ‌ترین دریافت‌کنندگان ارز دولتی بوده‌اند. «شرکت تولید فرآورده‌های لبنی کاله» بیشترین ارز دولتی در صنایع غذایی را دریافت کرده است. این شرکت در بازه زمانی فروردین ۱۳۹۷ تا اردیبهشت ۱۳۹۸، بیش از ۶۸۲ میلیون یوان چین، ۵۶۵ میلیون روبل روسیه، ۲۲۳ میلیون وون کره‌جنوبی و ۴۴ میلیون یورو ارز با نرخ دولتی دریافت کرده است.

طی مدت مذکور، به «شرکت مجتمع صنایع غذایی میهن» نیز، که علاوه بر تولید بستنی به واردات چای، روغن، برنج و... می‌پردازد، بالغ بر ۸۸۰ میلیون دلار ارز دولتی اختصاص داده شده است.

 

جدول شماره (۱): فهرست شركت‌های دولتی و شبه‌دولتی دریافت‌كننده ارز دولتی




نام متقاضی

مبلغ

ارز

دفتر رهبری

۳۵,۷۵۴,۸۵۱,۵۷۹

دینار عراق

هواپیمایی قطر

۱,۴۳۲,۷۵۵,۳۶۲

روبل جديد روسيه

سازمان امور مالیاتی کشور

۱۴۵,۸۰۹,۲۱۷

یورو

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنايع معدنی ايران

۱۲۲,۲۹۹,۸۸۷

یوان چین

شرکت تعاونی اعتباری چند منظوره کارکنان وزارت بازرگانی (شتاکوب)

۲۴۳,۳۶۵,۰۰۲

وون کره جنوبی

۱۲۶,۰۰۰

یورو

سازمان حج و زیارت

۳۶,۱۲۵,۰۰۰

یورو

شرکت تولید فرآورده‌های لبنی کاله

۶۸۲,۶۸۹,۰۸۵

یوان چین

۵۶۵,۸۱۵,۹۲۴

روبل جدید روسیه

۲۲۱,۲۷۴,۴۶۴

وون کره جنوبی

۴۴,۴۷۷,۵۸۴

یورو

۲۱,۶۴۵

فرانك سوییس

۱۹۵,۳۷۴

روپیه هند

شرکت اتحادیه تعاونی سراسری تعاونی‌های مصرف کارکنان دولت (اسکاد)

۲۶۱,۶۲۵,۰۰۰

روپیه هند

۲۶,۳۹۹,۵۲۰

لير جديد تركيه

۱۹,۷۳۰,۵۳۱

یورو

شرکت اتحادیه تعاونی‌های مصرف فرهنگیان ایران

۱۱۹,۴۴۸,۰۰۰

روپیه هند

۸۸۷,۵۰۰

یورو

خدمات هوایی کشور آسمان

۱۰,۰۹۷,۸۱۸

یورو

خيريه تعليماتی و تحقيقاتی علمي و دينی مكتب امير‌المومنين

۶,۶۷۰,۶۴۹

دلار

۲,۲۶۸,۰۶۳

یورو

شرکت ارتباطات سیار ایران

۳۷,۷۵۸,۲۹۴

یورو

شركت ارتباطات زیرساخت

۴۹,۲۳۵,۱۱۷

یورو

شركت ارتباطات مبین‌نت

۸,۲۶۰,۶۲۵

یورو

شرکت ایران خودرو

۵۴,۸۹۸,۶۹۲,۹۹۵

وون کره جنوبی

۸۶۳,۶۷۳,۰۶۱

ین ژاپن

۱۹۷,۳۶۰,۷۶۷

یوان چین

۱۲۱,۷۴۴,۱۳۳

روپیه هند

۱۱۹,۹۴۶,۸۸۷

یورو

شرکت ایران خودرو خراسان

۵۱,۵۲۳۶,۸۱۲

یوان چین

۱,۲۴۲,۰۰۰

ین ژاپن

۷۰,۰۳۷

یورو

شرکت ایران خودرو دیزل

۲,۴۶۹,۱۹۷,۰۱۴

وون کره جنوبی

۲۳,۴۰۶,۶۱۱

یوان چین

۵۴۰,۱۰۹

یورو

۱۶۰,۸۵۲

لیر جدید ترکیه

شرکت ایرانی تولید اتومبیل سایپا

۳۹,۵۱۱,۶۰۸,۵۱۷

وون کره جنوبی

۳۵۸,۹۴۱,۳۶۶

یوان چین

۶۱۵,۱۵۴

یورو

شرکت ایرانی تولید اتومبیل سایپا (سهامی عام)

۵۴,۴۰۲,۲۱۲,۶۰۶

وون کره جنوبی

۱۱۶,۸۰۷,۸۰۶

یوان چین

شرکت سایپا دیزل

۱۱۳,۱۲۸,۰۴۰

یوان چین

۱۱۶,۷۳۹,۱۵۲

یورو

شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران

۲۱,۰۳۵,۰۵۷

یورو

شرکت چاپخانه دولتی ایران

۱۷۸,۴۷۰

یورو

شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور

۱۵,۲۰۹,۵۰۳,۳۹۷

روبل جدید روسیه

۱۰,۱۰۸,۰۳۱,۹۶۶

روپیه هند

۱,۴۶۱,۲۹۴,۰۲۶

لیر جدید ترکیه

۲۸۷,۴۶۷,۷۱۰

یوان چین

۶۴۵,۱۰۷,۶۹۹

یورو

شركت KBC (وابسته به بنیاد برکت)

۳۲۵,۷۹۶,۹۴۴

روپیه هند

۱۲۶,۴۹۳,۳۵۷

یورو

۱۷۵,۲۱۱

لیر جدید ترکیه

شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت تپه

۵۶۳,۳۹۷,۳۷۲

یوان چین

۵۰,۸۱۷,۴۶۳

یورو

 

شرکت‌های بی‌نام‌و‌نشان

در فهرست منتشر‌شده بانک مرکزی، شرکت‌های بازرگانی بی‌نام‌و‌نشان بسیاری وجود دارند که مشخص نیست برای واردات چه کالاهایی ارز دریافت کرده‌اند، اما نکته جالب وجود یک موسسه خیریه در این فهرست است. بر این اساس، «خيريه تعليماتی و تحقيقاتی علمی و دينی مكتب امير‌المومنين» بیش از ۶ میلیون و ۶۰۰ دلار و حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ یورو ارز دولتی دریافت کرده است و معلوم نیست این موسسه خیریه با چه هدفی اقدام به واردات کالا کرده است. شرکت «کی.بی.سی» وابسته به «بنیاد برکت» (ستاد اجرایی فرمان امام) نیز از جمله این شرکت‌هاست که ۱۲۶ میلیون یورو و ۱۷۵ هزار لیر ترکیه دریافت کرده است.

علاوه بر این، بانک مرکزی طی مدت مذکور ۵۶۳ میلیون یوان چین و ۵۰ میلیون یورو ارز با نرخ دولتی به «شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت تپه» پرداخت کرده است.

 

شفافیت یا عدم شفافیت؟

آنچه بانک مرکزی طی چند ماه گذشته تحت عنوان «فهرست دریافت‌كنندگان ارز» منتشر می‌كند نمی‌تواند مصداق  شفافیت باشد، از آن جهت كه هدف و قصد درخواست‌كننده ارز و محل مصرف آن نیز باید مشخص باشد. ذكر نام فرد یا نهاد درخواست‌كننده ارز به‌تنهایی به تنویر افکار عمومی منجر نمی‌شود، به‌عنوان مثال، باید مشخص شود دفتر رهبری، سازمان امور مالیاتی كشور یا سازمان حج و زیارت به چه منظوری ارز دولتی دریافت كرده‌اند؟ آیا این سازمان‌ها تامین‌كننده ارزاق عمومی و ضروری مردم‌اند یا از تفاوت نرخ ارز بهره‌مند می‌شوند؟

روزنامه‌نگار
تازه چه خبر؟
الکسی ناوالنی، منتقد دولت روسیه پس از ورود به فرودگاه شرمتیوو مسکو، توسط پلیس این کشور بازداشت شد. پس از انتشار خبر بازداشت ناوالنی بود که جیک...More
فریدون خودنیا، مدیرعامل شرکت توزیع برق لرستان با اشاره به قطعی برق اعمال شده در این استان، خاموشی‌ها را در جهت «مصرف بهینه» توصیف کرد و گفت: «اگر سقف...More
دونالد ترامپ در حالی کاخ سفید را ترک می‌کند که تعداد سربازان آمریکایی که برای حفظ امنیت مراسم سوگند ریاست‌جمهوری جو بایدن، در واشینگتن دی‌سی، پایتخت...More
امارات متحده عربی شرط سنی دریافت واکسن کرونا را دو سال کاهش داد و اعلام کرد برای تمامی شهروندان بالای ۱۶ سال این کشور واکسن تهیه شده است. امارات...More
رییس جدید دفتر جو بایدن اعلام کرد رییس جمهور منتخب آمریکا در اولین ساعات پس از ادای سوگند و آغاز دوران ریاست جمهوری‌اش، چند فرمان جنجالی دونالد ترامپ...More