سایه‌روشن‌های سازوکار اقتصادی اروپا و جلوگیری از فروپاشی برجام | ایران اینترنشنال

سرخط خبرها

  • سرپرست اداره روابط عمومی شرکت هواپیمای جمهوری اسلامی: پرواز هما از تهران به مقصد استانبول، از فردا (دوشنبه) دوباره برقرار خواهد شد
  • سایت هرانا: حسین ریحانی، یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ۹۸، به «محاربه» متهم شده است
  • سیما سادات لاری، سخنگوی وزارت بهداشت: استانهای خوزستان، خراسان رضوی، آذربایجان غربی و مازندران در وضعیت قرمز قرار دارند
  • علی بختیاری، سخنگوی سازمان مدیریت بحران اعلام کرد روز یکشنبه ۲۲ تیر یک زمین‌لرزه به قدرت چهار فیروزکوه را لرزاند
  • رییس دانشگاه علوم پزشکی البرز: موج دوم کرونا بسیار سنگین‌تر از موج اول خواهد بود، شاهد ابتلا و مرگ و میر کودکان بر اثر کرونا هستیم
  • محمود واعظی، رییس دفتر حسن روحانی: اعتراض‌ها به قرارداد با چین «توهم» است، جمهوری اسلامی مذاکرات مشابهی را با روسیه دارد
  • سخنگوی سپاه پاسداران گزارش‌ها درباره شکایت این نهاد از خبرگزاری ایرنا به دلیل انتشار مصاحبه حبیب‌الله سیاری، معاون هماهنگ کننده ارتش، را تکذیب کرد
  • رییس دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان‌غربی: پدر و مادر یک عروس و داماد، پس از برگزاری مراسم عروسی به دلیل ابتلا به کرونا فوت کردند
  • رضا طولابی، داندان‌پزشک سرشناس شهر خرم‌آباد، در مطب خود با ضربات چاقو افراد ناشناس به قتل رسید
  • رییس دفتر حسن روحانی: چارچوب برنامه جامع ۲۵ ساله همکاری‌های ایران و چین مشخص شده اما بندهای آن تا زمان نهایی شدن سند اعلام نمی‌شود
  • افراد مسلح سه کامیون حامل تجهیزات پشتیبانی نیروهای آمریکایی در عراق را هدف قرار دادند
  • تلویزیون دولتی سوریه از وقوع چندین انفجار در شهر ساحلی جبله واقع در غرب آن کشور خبر داد
  • IranIntl :آدرس کانال یوتیوب ایران اینترنشنال
  • پیام‌های صوتی، تصویری و نوشتاری‌تان به تلویزیون ایران‌ اینترنشنال را از طریق واتس‌اپ، تلگرام و سیگنال به شماره ۰۰۴۴۷۸۳۰۰۰۷۰۰۰ بفرستید
  • وب‌سایت: IranIntl.com * توییتر : IranIntl@ * اینستاگرام: IranIntltv * اینستاگرام ورزشی : Iranintlsport * فیس‌بوک: IranIntl * ایمیل: bama@iranintl.com
  • رادیو ایران اینترنشنال را بر روی امواج کوتاه در سراسر ایران بشنوید، موج کوتاه ۱۱۵۵۰ در طول روز و موج کوتاه ۶۲۷۰ در طول شب
  • شما می‌توانید صدای رادیو ایران اینترنشنال را از طریق این اپلیکشن‌ها، تیون‌این: iranintl.radio/tunein * رادیو بکس: iranintl.radio/radiobox * رادیو اف‌ام: iranintl.radio/radiofm * رادیو نت: iranintl.radio/radionet بشنوید

سایه‌روشن‌های سازوکار اقتصادی اروپا و جلوگیری از فروپاشی برجام

 

بنابر اعلام وزرای خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه، سازوکار مالی ویژه اروپا برای ایران با نام اینستکس روز پنج‌شنبه یازدهم بهمن‌ماه به‌طور رسمی ثبت شد.

این سازوکار ویژه به میزبانی پاریس و مسئولیت آلمان تاسیس شده و نظارت بر آن به‌عهده بریتانیا است. وزرای امور خارجه این سه کشور با بیان این‌که اروپا گام موثری برای اجرای تعهدات خود در قالب برجام برداشته است، اعلام کردند این اقدام نشان می‌دهد اتحادیه اروپا می‌تواند مستقل از فشارها، اقدامات مورد‌نظر خود را پیش ببرد.

 

الف‌ـ محدودیت‌های سازوکار جدید

پیش از این، تحلیل‌گران گفته بودند تلاش‌های اروپا برای حفظ استقلال اقتصادی جامعه جهانی و اقدام آمریکا در تشدید فشارها برای محدود کردن استقلال اروپا در مبادلات و مراودات تجاری ممکن است به ایجاد سازوکار جدیدی در نظم جهانی بینجامد که با محوریت ایران خواهد بود.

ایران از این اقدام اروپا استقبال محتاطانه‌ای کرد و محمد‌جواد ظریف پس از اعلام رسمی اروپا در‌خصوص ثبت این سازوکار ویژه، اعلام کرد ایران برای تعامل با اروپا در شرایط برابر و احترام متقابل آمادگی کامل دارد.

در همین حال، بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به اعلام سازوکار مالی اروپا، این اقدام را اولین گام خواند و از اروپا خواست تا در کمترین زمان ممکن نسبت به اجرای کامل تمامی تعهدات اروپا اقدام کند.

به گفته مقام‌های اروپایی، این سازوکار ویژه می‌تواند برای شرکت‌های کوچک و متوسط راهکاری فراهم کند تا به تجارت با ایران ادامه دهند، بدون این‌که نگران یافتن بانکی باشند که با وجود تحریم‌ها، از پروژه‌های تجاری آن‌ها در ایران پشتیبانی کند.

اما علی‌رغم ابراز خشنودی اروپا و ایران از ایجاد این سازوکار ویژه، بعید است این اقدام بتواند در شرایط فعلی تجاری ایران تغییر قابل‌توجهی ایجاد کند.

این سازوکار برای بهره‌برداری شرکت‌های کوچک اروپایی طراحی شده است، که در حال حاضر هم به‌لطف وجود راهکارهای ویژه و بخش خصوصی ایران در خصوص دور زدن تحریم‌ها، امکان مبادلات تجاری و مالی محدود با ایران وجود دارد.

ب‌ـ نیازهای اقتصاد ایران و سازو‌کار جدید اروپا

آنچه اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده و محدودیت‌های مالی و تجاری گسترده‌ای برای این کشور ایجاد کرده است مبادلات تجاری محدود با شرکت‌های کم‌دامنه نیست. ایران برای توسعه مبادلات تجاری و برای بهبود سازوکارهای اقتصادی و تجاری‌اش در سطح کلان نیازمند توسعه‌ مبادلات با شرکت‌های کلان اقتصادی و حضور گسترده در بازار جهانی است، نه مبادلات جزیی و کم‌دامنه با چند شرکت محدود و کم‌ظرفیت اروپایی.

علاوه بر این، طبق اعلام رسمی اروپا، این سازوکار در مراحل اولیه متمرکز است بر بخش‌های بسیار ضروری برای مردم ایران مثل دارو، دستگاه‌های پزشکی و کالاهای کشاورزی‌ و غذایی و سایر موضوعات را در مبادلات تجاری ایران و اروپا فعلا نادیده گرفته است.

محورهای پیش‌بینی‌شده در سازوکار ویژه اروپا همان محورهایی است که با وجود تحریم‌ها، آمریکا هم ضمانت و بارها تاکید کرده است تحریم‌ها شامل حوزه‌های پزشکی، کشاورزی و غذایی نمی‌شود. با توجه به این‌که محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آمریکا در حوزه بانکی و مالی محدودیت‌هایی را برای ایران ایجاد کرده است، این سازوکار فقط قادر خواهد بود موارد استثناشده‌ تحریم‌های ایالات متحده را در قالب این سازوکار اجرایی امکان‌پذیر کند و بعید است اقدام شاخص دیگری در زمینه رفع تحریم‌ها قابل‌‌اجرا باشد.

به نظر می‌رسد این سازوکار بیش از آن‌که به نفع ایران باشد، به نفع شرکت‌های کوچک اروپایی است که رسما با پذیرش ایران و اقدام اروپا، بازاری تضمین‌شده برای کالاها و سازوکاری تضمین‌شده برای توسعه مبادلات پولی‌شان یافته‌اند. به واسطه این سازوکار جدید، حضور برندهای غیر معروف در حوزه کشاورزی، پزشکی و غذایی بازار ایران را به‌شکل گسترده‌ای از استانداردهای جهانی دور و ایران را مجبور خواهد کرد تا برای حفظ حداقل‌های زیستی، درمانی، اقتصادی و تجاری به حداقل استانداردها در این حوزه‌ها رضایت بدهد.

ضمن این‌که ایجاد این سازوکار ضمانت اجرایی و الزامی ندارد و صرفا در قالب یک پیشنهاد، به شرکت‌های کوچک اروپایی فرصت داده است تا در صورتی‌که مایل باشند، از این سازوکار برای انجام مبادلات تجاری و مالی با ایران استفاده کنند.

اما از همه مهم‌تر این است که ایران برای رشد و توسعه اقتصادی و حفظ سطح تولید نفت و گازش نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی است، که این سازوکار در این زمینه هیچ‌کاری نمی‌تواند انجام دهد.

ج‌ـ مزایای سازوکار اروپا

با وجود محدودیت‌ها و مشکلات این برنامه، ایران نسبت به این اقدام واکنش مثبت نشان داده است و برخی کارشناسان اقتصادی و تجاری پیش‌بینی کرده‌اند ثبت این سازوکار می‌تواند تاثیری روانی بر بازار ایران داشته باشد و فشار روانی را از بازار ایران بردارد و با بازگرداندن عامل مثبت روانی به بازار اقتصادی، فعالیت تجاری، تولیدی و اقتصادی را به جریان بیندازد.

نتیجه‌گیری

هر‌چند طرح برنامه اقتصادی اروپا با تاخیر چند‌ماهه انجام گرفته است و علی‌رغم محدودیت‌های مبادلاتی، تجاری و مالی‌ای که برای ایران دارد و نمی‌تواند بحران‌های اساسی اقتصادی ایران را که جذب سرمایه‌گذاری خارجی یکی از موضوعات مهم آن است حل کند، اما می‌تواند سیگنال روانی مثبت به بازار بدهد. در عین حال، نمایانگر شکاف میان دیدگاه‌های متفاوت دولت آمریکا و اتحادیه اروپا در مورد نقش برجام در حفظ امنیت بین‌المللی و جلوگیری از افزایش تنش منطقه‌ای است. جامعه اطلاعاتی آمریکا نیز در گزارشی که چند روز پیش در سنا ارائه دادند، در این مورد با اتحادیه اروپا همدلی دارند و این از جنبه سیاسی و تبلیغاتی به اروپا در پیشبرد این طرح کمک می‌کند.

این در حالی است که اقدامات منطقه‌ای ایران در سوریه و یمن، عملکرد برنامه موشکی ایران، پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی و نحوه تعامل با مسائل داخلی همه می‌تواند فاکتورهایی باشد که آینده این برنامه را تسهیل کند یا آن را با مخاطره روبه‌رو سازد. در این میان، گروه‌های تندرو در تهران، واشنگتن و تل‌آویو برای به بن‌بست رساندن این طرح و فروپاشی برجام از هیچ اقدامی خودداری نخواهند کرد، عملی که می‌تواند آینده مبهم و ناگواری را برای امنیت منطقه و ایران رقم بزند. باید دید در این مخمصه، حاکمیت ایران به سمت دیدگاه‌های معقول که خواستار عادی‌سازی و تنش‌زدایی در روابط بین‌المللی‌اند گرایش پیدا خواهد کرد یا دیدگاه‌هایی که معتقدند منافع ایران فقط از راه مقابله با آمریکا و متحدانش در منطقه و سیاست از موضع قدرت تامین خواهد شد.

 

تحلیلگر سیاسی
تازه چه خبر؟
ماهان عسکری، کودک ۱۴ ساله در اسلام آباد غرب در استان کرمانشاه که دو سال پیش مورد اسیدپاشی قرار گرفته بود، روز شنبه ۲۱ تیر، درگذشت. او در چند سال...More
سیما سادات لاری، سخنگوی وزارت بهداشت در گزارش روزانه خود درباره آمار و وضعیت شیوع کرونا در ایران گفت: «طی ۲۴ ساعت گذشته بر اساس معیارهای قطعی تشخیصی...More
چند سازمان‌ کمک‌‌های بشردوستانه اعلام کردند قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد که فقط مجوز ارسال کمک‌ها از ترکیه به شمال غربی سوریه را از طریق...More
براساس گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال سپاه پاسداران از خبرگزاری ایرنا به دلیل انتشار مصاحبه حبیب الله سیاری شکایت کرده است، این در حالی است که...More
کارگران شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه برای بیست و هشتمین روز پیاپی دست به اعتصاب زدند و به خیابان‌ها آمدند. این کارگران معترض یکشنبه ۲۲ تیر، در...More